Taalunie Toneellezing 2011

Goeie avond, geacht publiek.
Ik ben gelukkig om jullie te zien.
En mijn intuïtie vertelt me dat jullie ook blij zijn om mij te zien.
Ik ben een dienaar van de schoonheid.
Lijkt dit niet op de openingszinnen van een van mijn theaterteksten?
Mijn naam is Jan Fabre.
Is dit waar?
Sommige mensen denken dat het een kunstenaarsnaam is,
dat ik die naam verzonnen heb.
Het zou kunnen,
want ik geloof in de leugen van de verbeelding.

Ik ben een beeldend kunstenaar en ik schrijf theaterteksten.
Ik gebruik woorden en zinnen
als materiaal om mijn installaties en sculpturen te assembleren.
Mijn teksten zijn driedimensionaal.
Mijn teksten bestaan in en buiten de tijd om.
Ze liggen ingebed in hun eigen structuur
en laten zich niet zomaar verklaren.
Want ik speel graag een spel
met symbolen, motieven en herhalingen,
met platvloerse teksten, met lyrische poëzie en zelfs met hermetische zinnen.
Ik creëer verschillende mythische werelden die naast elkaar bestaan,
met de kracht van de impulsiviteit
en met de directheid van een fysieke en mentale performance.
Mijn theaterteksten zijn mijn kunstenaarsmanifesten.

Ik ben een theatermaker en ik schrijf theaterteksten.
Want mijn theaterteksten reflecteren mijn theaterpraxis en denken.
Ik schrijf al meer dan 30 jaar teksten voor mijn favoriete performers.
Ik zeg bewust 'performers' want in mijn denken over theater en dans is het begrip acteur of danser een overblijfsel van het 19de-eeuwse burgerlijk theater en ballet.
De performer, in mijn theatergezelschap en theaterpraktijk,
is iemand die zichzelf heeft geperforeerd met de betekenis van het fysieke lichaam,
van het erotische lichaam en van het spirituele lichaam
via de kennis en de ervaring van het gedisciplineerde lichaam.
Met andere woorden,
hij is doordrongen van een grondige kennis van het klassiek acteren of dansen
maar kent ook de persoonlijke wreedheid om zijn mentale en fysieke grenzen te verleggen,
hij kan door zijn kennis van de beeldende kunst en de performance kunst,
nieuwe impulsen onderzoeken en ontwikkelen.
Samen met die performers heb ik de afgelopen dertig jaar een serie oefeningen, een gedragslijn ontwikkeld, om de performer van de 21ste eeuw te vormen en te definiëren.
Pas na een aantal jaren samenwerken en denken krijgt de performer de poëtische eretitel 'Krijger van de schoonheid'.
Mijn krijgers van de schoonheid:
"They don't become somebody else, they become something else".
Ze transformeren,
tot iets dierlijk met menselijke sluwheid,
tot iets engelachtig met duivelse streken.
Mijn krijgers van de schoonheid:
Zij materialiseren mijn theaterteksten via hun lichaamstaal, met lijf en leden,
want spreken is een fysieke aangelegenheid.
Zo ontwarren zij de raadsels die zich onder de oppervlakte van mijn teksten schuil houden.

Mijn theaterwerk situeert zich buiten de traditie van het psychologisch theater,
buiten het theater van de identificatie, het behoort niet tot de traditie van de tragedie, noch tot het fysieke theater, noch tot het zogezegde visuele theater.
En ook niet bij de zichzelf uitgeroepen avant-garde.
Ik heb nooit in termen gedacht van 'het nieuwe' of 'ik ben avant-garde',
eerder aan 'derrière-garde' of' van geen enkele garde'.

Mijn theaterteksten zijn archaïsche allegorieën.
Ze bewegen tussen het middeleeuwse spel en het conceptuele denken.
Ze streven een soort transcendente tijdloosheid na.
Ze zijn doordrongen van een vitale naïeve droom,
om de leugen van de verbeelding,
dus mijn geconstrueerde waarheid,
in het gezicht te kijken.
Zonder enige vorm van relativering of gespeelde ironie.
Mijn theaterpraxis wil niets te maken hebben met de traditie van het 19de-eeuwse burgerlijk theater dat in Europa nog al te vaak beoefend en in stand gehouden wordt.
Naar het schijnt is Antonin Artaud de naam van een venerische ziekte,
naar het schijnt zijn Ionesco en Arabal een komisch Hollywoodduo uit de jaren vijftig,
naar het schijnt wachten we beter niet op Godot,
naar het schijnt is Heiner Müller een DDR-Stasi spion
en Peter Handke een Servische Milosovic sympathisant.
Naar het schijnt zijn het een voor een, gevaarlijke figuren die niet passen binnen het burgerlijk theater van de 21ste eeuw.
En misschien ben ik een pathetisch prediker waar niemand naar luistert?
Een figuur op het marktplein die schreeuwt dat hij niets te maken heeft met het brave politiek correcte theater dat zichzelf verkoopt als Joop Van Den Ende Musicals?
Misschien pas ik niet in deze tijd?
Want ik ben een afwijkende mens met obsessies,
zoekend naar wat niet te krijgen valt,
begrijpend wat buiten mijn bereik ligt.
Ben ik een primitief en primair beest omdat ik mijn publiek een mythisch mensbeeld wil voorhouden, volstrekt antihistorisch en antipsychologisch?
Een mensbeeld dat alleen de spoken van zijn verlangens en van zijn angsten toont?

Mijn allegorische personages, mijn zinne-poppen, mijn über-marionetten
incarneren de problematiek van de mens als verschijnsel.
Mijn personages zijn Elckerlyc-figuren
Ze zijn iedereen en niemand en ze bevolken hun eigen dromen
In het spiegelbeeld daarvan creëren ze hun eigen nachtmerries.
Mijn personages zijn schizofrene profeten met heldhaftige allures
Ze zijn in de meest radicale zin verloren in deze wereld
Ze zoeken naar een mythische wereld
of creëren zelf een utopisch wereldbeeld.

Mijn theaterteksten zijn geschreven in een geheimtaal.
Het zijn sculpturale plattegronden van verbeelding,
met een soort uitvouwsysteem dat je moet openen en waarin je moet afdalen.
Dan pas kan je begrijpen waarover het gaat,
dan pas kan je de labyrinten die mijn theatervoorstellingen zijn,
begrijpen en ervaren.
Ik hoop dat de toeschouwer na het zien van een van mijn voorstellingen beseft,
dat de theatertekst niet alleen de lont was,
maar ook de afgekoelde neerdwarrelende as van een lang vervlogen vurige droom.

Theaterauteurs van vandaag zijn een uitstervend ras
en als we niet oppassen
verdwijnt het auteurschap
tussen de plooien van de geschiedenis.

Ik neem hier het woord
om 3 theaterauteurs in het voetlicht te plaatsen.
3 genomineerde theaterauteurs
De namen zijn u bekend:
Paul Pourveur, Alex van Warmerdam en Peer Wittenbols.

Mijn betoog is een pleidooi voor dit bijzonder ras
van theaterauteurs die helden zijn.

Daarom zeg ik u:
"We need heroes now"


We schrijven de eerste maal
Met rode bloemen
WE NEED HEROES NOW (1)

In een wereld
waarin chronische instabiliteit
herhaaldelijk ontaardt
in gruwelijke gewelddadigheden
op een gigantische schaal

Het is ook een wereld
die eindeloos veel kansen biedt
aan onze held
Waar is onze held?
Ik ruik hem
Waar is die verleidelijke verschijning
die met rode bloemen
ten strijde trekt
Hij kent het geweld van de esthetica
en de esthetica van het geweld
Schoonheid kweekt heldenmoed
FUCK YOU SIGMUND FREUD

Zijn we radeloos?
Verlangen we naar een verleider
met een geniaal acteertalent?
Hunkeren we naar vleesgeworden moed
met een theatrale heldhaftigheid?
Ik zeg het nu!
Voor de tweede keer
Waar is onze held?
Waar is hij!
Ja, het is een man
En zelfs als het een vrouw zou zijn
dan zou ze mannenkleren dragen
om het pantheon der helden te betreden
FUCK YOU SIGMUND FREUD
FUCK YOU KAREN HORNEY
FUCK YOU MARY AINSWORTH
AND FUCK YOU ANNA FREUD

Zijn we radeloos?
Verlangen we naar een voorvechter
met een oneindige strijdlust?
Hunkeren we naar een rebel
met een intimiderende bravoure?
Ik zeg het nu!
Voor de derde keer
Waar is onze held?
Die alles voor ons over heeft
Zelfs zijn leven
Om zijn uniekheid te doen gelden
Om zijn sterfelijkheid waarde
en betekenis te geven
en aan de vergetelheid te ontsnappen
FUCK YOU SIGMUND FREUD
FUCK YOU KAREN HORNEY
FUCK YOU MARY AINSWORTH
FUCK YOU ANNA FREUD
AND FUCK YOU ALFRED ADLER

Zijn we radeloos?
Verlangen we naar een beschermer
met een oprechte verhevenheid?
Hunkeren we naar een verlosser
met een bedwelmende bekoring?
Ik zeg het nu!
Voor de vierde keer
Waar is onze held?
Die als kleine man het waagt
om zich tegen reuzen te verzetten
Die met subversieve en ironische humor
de spot drijft met het extreme
en gevaarlijke gezag
FUCK YOU SIGMUND FREUD
FUCK YOU KAREN HORNEY
FUCK YOU MARY AINSWORTH
FUCK YOU ANNA FREUD
FUCK YOU ALFRED ADLER
AND FUCK YOU ERIK ERIKSON

Zijn we radeloos?
Verlangen we naar een drager
van archaïsche edelheid
met een opzwepend redenaarstalent?
Hunkeren we naar een revolutionair partizaan
met onwankelbare moed?
Ik zeg het nu!
Voor de vijfde keer
Waar is onze held?
Die bereid is zijn menselijkheid
helemaal af te leggen
en helemaal dierlijk te worden
Die een naam heeft als een toverspreuk
met een magische uitwerking
Die altijd trouw is
aan zichzelf
en aan zijn principes
FUCK YOU SIGMUND FREUD
FUCK YOU KAREN HORNEY
FUCK YOU MARY AINSWORTH
FUCK YOU ANNA FREUD
FUCK YOU ALFRED ADLER
FUCK YOU ERIK ERIKSON
AND FUCK YOU KURT LEWIN

Zijn we radeloos?
Verlangen we naar een briljante outsider
met een tomeloze charme
Hunkeren we naar een vrije zwerver
met een absolute keuze
Ik zeg het nu!
Voor de zesde keer
Waar is onze held?
Die de waarde kent van snelheid
en die daar kan verschijnen
waar het niet verwacht wordt
Schokkend en ontzagwekkend
zoals een bovennatuurlijke verschijning
Die de oppositie kan demoraliseren
en ons, bondgenoten, nieuwe moed kan geven
Ik zag hem even... denk ik
FUCK YOU SIGMUND FREUD
FUCK YOU KAREN HORNEY
FUCK YOU MARY AINSWORTH
FUCK YOU ANNA FREUD
FUCK YOU ALFRED ADLER
FUCK YOU ERIK ERIKSON
FUCK YOU KURT LEWIN
AND FUCK YOU CARL JUNG

Zijn we radeloos?
Verlangen we naar een visionair krijger
met een dwingend doel, roem
Hunkeren we naar een waarachtige ridder
uit lang vervlogen tijden
met een schitterende en zuivere intensiteit
Ik zeg het nu!
Voor de zevende keer
Waar is onze held?
Die een legende is
Iemand wiens zelfverzonnen mythe
een uitvinding is van een indrukwekkende grandeur
Een man die een grote plaats inneemt
in onze verbeelding
FUCK YOU SIGMUND FREUD
FUCK YOU KAREN HORNEY
FUCK YOU MARY AINSWORTH
FUCK YOU ANNA FREUD
FUCK YOU ALFRED ADLER
FUCK YOU ERIK ERIKSON
FUCK YOU KURT LEWIN
FUCK YOU CARL JUNG
AND FUCK YOU IVAN PAVLOV

Zijn we radeloos?
Verlangen we naar een glorieuze verzetstrijder
Met een schijn van grootsheid
Hunkeren we naar een pacifist die vecht
met goddelijke stupiditeit
Ik zeg het nu!
Voor de achtste keer!
Waar is onze held?
Die zichzelf gevormd heeft
door het verleden
En die de vorm zal bepalen
van onze toekomst
Die we willen aanbidden
en vereren
Ik voel hem
Hij heeft het aura
van een bijna-menselijke tragiek
FUCK YOU SIGMUND FREUD
FUCK YOU KAREN HORNEY
FUCK YOU MARY AINSWORTH
FUCK YOU ANNA FREUD
FUCK YOU ALFRED ADLER
FUCK YOU ERIK ERIKSON
FUCK YOU KURT LEWIN
FUCK YOU CARL JUNG
FUCK YOU IVAN PAVLOV
AND FUCK YOU ALFRED BINET

Zijn we radeloos?
Verlangen we naar een oprichter van een nieuwe academie
met een natuurlijke leiderskwaliteit
Hunkeren we naar een energieke jonge dictator
met een oude levenswijsheid
Als je het volk wil leiden, moet je het volgen (2)
Ik zeg het nu!
Voor de negende keer
Waar is onze held?
Die godgecreëerde aristocraat
De geschiedenis van de wereld
is zijn levensbeschrijving
Waar is hij?
Is hij weer op de vlucht
met de hartverscheurende illusie
van een verslagen idealist?
FUCK YOU SIGMUND FREUD
FUCK YOU KAREN HORNEY
FUCK YOU MARY AINSWORTH
FUCK YOU ANNA FREUD
FUCK YOU ALFRED ADLER
FUCK YOU ERIK ERIKSON
FUCK YOU KURT LEWIN
FUCK YOU CARL JUNG
FUCK YOU IVAN PAVLOV
FUCK YOU ALFRED BINET
AND FUCK YOU WILLIAM JAMES

Zijn we radeloos?
Verlangen we naar een filosoof-piraat
met een vulgair maar verrukkelijk karakter
Hunkeren we naar een universele donor
met een eigen retoriek
met een verlangen om te vernietigen
te veranderen
iets nieuws te creëren
Ik zeg het nu!
Voor de tiende keer
Waar is onze held?
Ik zie de sporen
van zijn levenssap
Voor zijn vijanden is hij een duidelijk doelwit
Is hij gekwetst?
Voor ons, volgelingen
Een droombeeld
Is hij gewond?
FUCK YOU SIGMUND FREUD
FUCK YOU KAREN HORNEY
FUCK YOU MARY AINSWORTH
FUCK YOU ANNA FREUD
FUCK YOU ALFRED ADLER
FUCK YOU ERIK ERIKSON
FUCK YOU KURT LEWIN
FUCK YOU CARL JUNG
FUCK YOU IVAN PAVLOV
FUCK YOU ALFRED BINET
FUCK YOU WILLIAM JAMES
AND FUCK YOU CARL ROGERS
AND FUCK ALL YOU SECOND RATE,
THIRD RATE AND FOURTH RATE
PSYCHO-FUCKERS

Zijn we radeloos?
Verlangen we naar een symbolische profeet
met een antieke eredienst
Hunkeren we naar een altruïstische
dandy-dichter
met een romantische ziel
Ik zeg het nu!
Voor de elfde keer
Waar is onze held?
Die zegevierende held
is een heilige martelaar
Hij verovert niet
Hij arriveert
Hij is de brenger van de kleur van vrijheid
En incarneert de tragische schoonheid
van de nederlaag
Hij zal sterven
maar hij zal niet dood zijn
Zal ik zijn wonden stelpen
en verzorgen?
Ik hoor hem

Held:Je dicht nooit de wonde
waaruit schoonheid sijpelt
Laat mijn rode bloemen bloeien
tot ik leeg ben

Zijn we radeloos?
Verlangen we naar een authentiek creatief wezen
met een oprecht geloof
in de leugen van de verbeelding
Hunkeren we naar een artistiek model
met een nietsontziende kracht
tot transformatie
Ik zeg het nu! JESUS CHRIST!
Voor de twaalfde keer
Waar is onze held?
Waar is onze mooie kristallen vaas?
Waar we onze rode rozen kunnen in schikken
Om ons huis te versieren
Om onze liefde te bewonderen

We schrijven de laatste maal
Met het rozen-bloed
WE NEED HEROES NOW


(1) Op 12 september 2001, voor Ground Zero in New York, werd een groep mensen gefotografeerd met een spandoek waarop stond WE NEED HEROES NOW
(2) Lao-Tse, Tao Te Tjing, tekst 66
(3) F. Nietsche
(4) Als een echte lafaard alles gebruikt wat ik kon vinden omtrent helden