Deze blog werd geschreven door Ronald Soetaert, Steven Vanhooren en Kris Rutten van de vakgroep onderwijskunde van de Universiteit Gent. De tijdelijke blog werd opgezet rond het verschijnen van De cultuur van het lezen, een referentiekader over functies van lezen, en de presentatie van deze publicatie op de conferentie Het Schoolvak Nederlands op 17 november 2006.
8 december 2006
Het einde: een nieuw begin
Laten we deze blog eindigen met de openingslezing van Linde van den Bosch, Algemeen Secretaris van de Nederlandse Taalunie. Ze opende de HSN-conferentie met de gedachte dat we eigenlijk pas aan het begin staan van het denken over wat "diverse ontwikkelingen betekenen voor iedereen die zich professioneel met literatuur en lezen bezighoudt". Voor de leraren impliceert dat inderdaad dat hun vak "boeiender, maar ook ingewikkelder" wordt.
De complexiteit beschrijft Linde van den Bosch als "een gevolg van nieuwe culturen, media, geletterdheden". Kortom: nieuwe tijden. Het zijn ontwikkelingen die ons inderdaad verplichten vanzelfsprekendheden in vraag te stellen, maar ook te zoeken naar zekerheden waarbinnen we kunnen handelen. In De Cultuur van het Lezen citeren we Steiner die tijdens een interview zei:
"You don't negotiate about passion."
0 reactie(s) | Lees verder »
7 december 2006
Taalpeil: een reflectie
Het jongste nummer van Taalpeil werd op de HSN-conferentie gepresenteerd. Geen toeval, want ook in dit nummer staan een aantal vragen centraal die met De Cultuur van het Lezen te maken hebben, bijvoorbeeld dé vraag die als kop werd gekozen voor het nummer:
"Lezen, waarom zou je?"
Naast een onderzoek bij 1000 Nederlanders, Vlamingen en Surinamers, mag de lezer ook proberen de vraag op te lossen (rageren kan door te mailen naar: taalpeil@taalunie.org). Het is uiteraard geen kwis met een prijs voor het juiste antwoord. Als u een reden gevonden hebt, dan is die vooral voor uzelf belangrijk. In elk geval, u vindt in de krant naast cijfers ook een hele reeks citaten. Wat de cijfers betreft, kunnen we u al verklappen dat "voor plezier en ontspanning" gewonnen heeft met 70 procent.
Wie De Cultuur van het Lezen gelezen heeft of de plenaire lezing bijgewoond heeft, zal wel weten dat we een lichte huiver hebben bij die cijfers. Dat kan ook niet anders, want we zijn 'lezers' van literatuur. Dat huiver neemt niet weg dat dergelijk onderzoek ook wel interessante inzichten oplevert. In elk geval levert het stof tot nadenken. Bijvoorbeeld in de lerarenopleidingen om zich bewust te worden van de vele redenen waarom iemand wel of niet leest. Praten over literatuur is immers al een goed begin om te lezen, want lezen is ook deelnemen aan een conversatie. We sluiten ons dan ook in grote mate aan bij Jozef Deleu die beweert dat lezen veel minder een eenzame bezigheid is dan men denkt:
"Als lezer wil ik praten over wat ik heb gelezen. Ik wil mijn leeservaring delen met anderen die ook lezen. Dat is altijd verrijkend. Het smeedt ook een band. Ik leer mijn gesprekspartner beter kennen en zij mij."
Verder heeft iedereen gelijk die een reden aanbrengt maar - en dat moeten we benadrukken - geen absoluut gelijk. En dat weten we precies door te lezen. Trouwens, dat laatste is ook al niet absoluut waar. Eerst en vooral zijn er veel mensen die na het lezen van iets absoluut overtuigd zijn. Ten tweede is het zo dat we ook veel kunnen leren uit andere media dan het boek. In Taalpeil wordt daar trouwens uitgebreid op inggegaan op een speciale pagina rond 'boeken en verhalen in veel gedaanten'.
0 reactie(s) | Lees verder »
6 december 2006
Het kennisdebat in Vlaanderen
Zoals we al eerder gemeld hebben, is ook in Vlaanderen het debat rond kennis losgebarsten. Er is een leraar die met een mail (klik hier om die na te lezen) zelfs de minister van Onderwijs mobiliseerde. Heel wat leraren blijken te protesteren tegen het feit dat ze te weinig 'kennis' mogen geven op school. Specifiek de taalleraren menen dat de communicatieve benadering dient gecorrigeerd te worden door 'meer kennis' (woordenschat en grammatica).
Dinsdagavond zat de minister van Onderwijs in het programma Morgen Beter van VRT Canvas recht tegenover Marc Hullebus min of meer op de beklaagdenbank (klik hier om dit alsnog te bekijken).
De e-mail van Hullebus is ondertussen in elk geval al heel wijdverspreid.
De Standaard schreef:
"Moeten onze kinderen te weinig kennen? Marc Hullebus, een 54-jarige leraar informatica uit Brugge voert actie om de slinkende aandacht voor kennis in de scholen te stoppen. In een e-mail naar zoveel mogelijk collega's klaagt hij aan dat de kennis van de leerlingen 'bergafwaarts gaat'. Hullebus wijt dat aan het 'vaardigheidsonderwijs'. In de taalvakken bijvoorbeeld zijn de vaardigheden belangrijker dan de grammatica en spraakkunst. Gaat het inderdaad bergafwaarts met ons onderwijs?Op het forum van De Standaard wordt alvast gretig gereageerd. Op het moment van dit schrijven kunt u reeds 132 reacties nalezen!
In De Morgen verscheen een interview met Marc Hullebus (zie vorige blog). Ronald Soetaert reageerde op de klacht tijdens het weekend (2 december 2006). Klik hier om zijn reactie na te lezen.
Een aantal inzichten uit De Cultuur van het Lezen werden herhaald en de populistische retoriek van 'vroeger was het beter', etc. werd kritisch doorgelicht:
"Wat ik vooral constateer, is een voortdurende slingerbeweging in het debat: de ene keer is kennisoverdracht de panacee, de andere keer de risee."
Een pleidooi om de complexiteit van het debat in het oog te houden:
"Als leraren kiezen voor kennisoverdracht krijgen ze een hartkwaal omdat hun leerlingen niet meer luisteren. Als ze kiezen voor leerlinggerichtheid krijgen ze een hartkwaal omdat hun leerlingen steeds minder weten. Zij weten dat beide perspectieven verzoend moeten worden."
Vandaag (6 december 2006) verscheen een reactie van de pedagoog, Pieter Van Biervliet, die tot onze verbazing in zijn artikel klaagde over het feit dat we polariseerden. Ofwel had de man de bijdrage niet gelezen, ofwel kan hij niet lezen.
In elke geval: de cultuur van het lezen blijkt en blijft belangrijk!
0 reactie(s) | Lees verder »
5 december 2006
Het katholicisme in beeld
We hebben het in deze blog geregeld over het belang van verhalen gehad in de ruimste betekenis van het woord: van romans tot film, etc. Dat belang heeft o.a. te maken met het feit dat verhalen zo belangrijk zijn om kennis en inzichten door te geven. De opkomst van de massamedia heeft dat belang op vele manieren uitvergroot, gezien de media de beeldvorming in hoge mate kan beïnvloeden. Een bewijs daarvan kan men tijdens de kerstdagen vinden in de film, The Nativity Story.
De Standaard bloklettert vandaag:
"film als godsdienstles"
Verder getuigt de regisseur, Catherine Hardwicke:
"Ik heb me niet vastgeklampt aan de kerkelijke doctrine. Ik wou met de film vooral een menselijk verhaal vertellen.
Iedereen blij dus. Hoewel... Paus Benedictus XVI was niet aanwezig op de voorstellling van de film op Het Vaticaan. Officiële reden: té druk wegens bezoek aan Turkije. Onofficieel: de actrice die Maria speelt - Keisha Castle-Hughes - blijkt zwanger - én ongetrouwd.
0 reactie(s) | Lees verder »
4 december 2006
Bildung
Heel wat debatten over onderwijs draaien vandaag rond een duidelijke nostalgie over 'Bildung'. Verklaard als 'algemene vorming' in de Van Dale. Er is wel dagelijks ergens iets te lezen over de achteruitgang van die algemene vorming of over de onmogelijkheid van die 'Bildung'. De literatuur speelde in die 'Bildung' een centrale rol: een soort koninklijke weg in het taalonderwijs. Heel wat romans spelen een rol in dit proces en er is zelfs sprake van een apart genre: de Bildungsroman, waarin de ontwikkelingen van de held volgen. Inderdaad, meestal een mannelijke held. De vraag die we vandaag stellen, is:
"Wiens 'Bildung' wordt in deze romans gepresenteerd?"
Aagje Swinnen schreef er een proefschrift over: Het Slot Ontvlucht. De vrouwelijke Bildungsroman in de Nederlandse literatuur.
Uit haar onderzoek spreekt een engagement: inderdaad, in de klassieke Bildungsromans staan mannelijke helden centraal en figureren vrouwen als 'objecten, ten dienste van de mannelijke protagonist'.
0 reactie(s) | Lees verder »
3 december 2006
Het canondebat: een schets
Onze studenten vroegen ons meer informatie over het canondebat dat - vooral in Nederland - meer en meer stemmen doet rijzen. Laat ons toe de wortels van het debat kort te schetsen:
Op 1 september 2005 besloot het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) om een canoncommissie aan te stellen. Die commissie, onder leiding van Frits Van Oostrom, kreeg slechts één opdracht: het ontwikkelen van een canon van Nederland. Op 1 december 2005 organiseerde de Stichting Lezen Nederland een open debat over de canon. In de openingsronde stonden drie vragen/thema's stonden centraal, die respectievelijk ingeleid werden door Jan Blokker, Ton Bevers en Dick Schram:
1. Waarom is er nood aan een nationale canon?
2. Hoe komt een canon tot stand? Welke criteria moet men hanteren?
3. Is de canon eigenlijk ooit weggeweest?
Vervolgens debateerde men over:
1. het potentieel van het invoeren van een (verplichte) nationale canon in een onderwijsklimaat dat zich kenmerkt door leerlinggerichtheid;
2. de praktijk van het onderwijs: de canon en doorgaande leerlijnen, onderwijsniveaus, de kwaliteit van oude en jonge docenten en de kracht van samenwerking in vaksecties;
3. de betekenis van een (nationale) canon voor burgerschap.
Dat er verschillende stemmen rezen, spreekt voor zich. En zoals in de meeste debatten kenmerkt ook dit debat zich als een gevecht tussen twee kampen met een compleet tegengestelde visie: resoluut pro-canon of resoluut anti-canon. Opmerkelijk? Neen, want wie de weg van de gematigdheid volgt, krijgt heel vaak geen gehoor.
Ondanks de tegenwind leverde de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon netjes een rapport over de canon af aan het ministerie van OCW, met een aantal alarmerende berichten over de kennis van geschiedenis en cultuur van de hedendaagse jongeren en leraren en met een heel concreet voorstel van een Nederlandse canon:
"De kern van de canon van Nederland bestaat uit vijftig onderwerpen (vensters) uit de Nederlandse cultuur en geschiedenis. De onderwerpen variëren van de hunnebedden en Willem van Oranje tot de grondwet en de gasbel. De canon moet leiden tot meer kader en verdieping van de kennis over ons verleden. Het wordt geen nieuw schoolvak en past binnen de bestaande kerndoelen, datgene wat de leerlingen moeten kennen en kunnen. En vooral moet de canon fungeren als een inspirerend fundament. De docent is de sleutel voor een succesvolle aanpak: daarom moet er meer aandacht voor vakinhoud komen op de lerarenopleiding en is het van belang nascholing te organiseren voor docenten."
Alle ideeën en voorstellen van de commissie kunt u uitgebreid nalezen op de webstek: http://www.entoen.nu
0 reactie(s) | Lees verder »
2 december 2006
Podcasting - BoekenCast.be
Een recente ontwikkeling in ons medialandschap is het ontstaan van het zgn. 'podcasting'. Op de website van Podcast Alley krijgen we een heldere omschrijving van dit nieuwe fenomeen:
"Podcasting, created by former MTV VJ Adam Curry, is a term that was devised as a crisp way to describe the technology used to push audio content from websites down to consumers of the content, who typically listen to it on their Ipod (hence the "pod") or other audio player that supports mp3 at their convenience."
Wat 'podcasting' bijzonder maakt, is de mogelijkheid die het de mensen biedt om eigen radioshows te maken en om die te laten horen aan geïnteresseerde luisteraars die zich daarvoor inschrijven. Vroeger kon men uiteraard ook al eigen radioshows opnemen en die dan op een welbepaalde website openstellen voor het grote publiek, maar dankzij het fenomeen van 'podcasting' ontvangt een luisteraar de nieuwe shows 'zomaar'; dit zonder het vaak ingewikkelde zoekwerk op het internet. Eén enkele inschrijving volstaat.
En recentelijk werd in Vlaanderen het fenomeen van podcasting met literatuur verbonden. Eén van de HSN-bezoekers maakte ons er attent op dat tijdens de Boekenbeurs het eerste digitale podcast zendstation rond lezen, boeken en literatuur van start ging: BoekenCast.be:
"In BoekenCast.be worden online broadcasting en een boekenkast samengebracht. Zo divers de boeken in een boekenkast kunnen zijn, zo divers wordt BoekenCast.be. Deze online literaire podcastzender herbergt bestaande en nieuwe podcasts rond lezen, boeken en literatuur in de brede zin van het woord. Noem BoekenCast.be dus gerust een 'literaire audiozender', met verschillende programma's. De luisteraar kan zijn/haar eigen shortlist aanmaken, of abonneert zich op de volledige BoekenCast via www.boekencast.be of via iTunes. De zender gaat alvast van start met een breed en veelzijdig programma en biedt zo voor elk wat wils."
0 reactie(s) | Lees verder »
1 december 2006
Een duik in de literatuur van de Lage Landen
In één van de vorige berichten hebben we Richard Powers over Nederlandse literatuur geciteerd. Weinig opwekkende woorden. Als troost bieden we een heel ander artikel aan dat verscheen op de website van 'Salon'; destination: The Netherlands. Met als wervende titel: Delve into Lowlands Literature and discover there's much more to this prosperous nation than wooden clogs, tulips and - of course - weed.
Matt Steinlass vraagt zich af hoe het toch komt dat Nederland zo weinig invloed heeft in de wereld van de literatuur. Zo moet men Nederland bezoeken met een koffer vol vooroordelen of oordelen, gebaseerd op buitenlandse critici. Verder presenteert hij de lezer een leeslijst (een moeilijke, alternatieve canonlijst).
Lof der Zotheid van Erasmus wordt uitgebreid besproken en zo aanbevolen:
"Nothing could be more Dutch than this wry mix of self-mockery and pride."
Om Nederland te leren kennen, suggereert hij het werk van Simon Schama, The Embarrassment of Riches. An interpretation of Dutch culture in the Golden Age. (Klik hier voor een fragment uit het boek)
Wat leert hij over Nederland?
"Schama thinks the Dutch are caught in a perpetual bind between the pursuit and disavowal of riches, a constant anxiety that the wealth that testifies to the country's diligence and moral probity is itself a harbinger of immorality and disaster."
1 reactie(s) | Lees verder »
30 november 2006
Richard Minne
Toch nog eens een berichtje uit Gent; over literatuur uiteraard. Gisteren (29 november 2006) werd het Verzameld Werk van Richard Minne (1891-1965) gepresenteerd.
Op zijn zijn blog, De Papieren Man schreef Dirk Leyman:
"Een aantal gedichten van Minne, zoals De ode aan den eenzame behoren tot de canon van de Nederlandse Poëzie."
Uitgever Wouter Van Oorschot sprak over de relatie van zijn vader met Minne. Inderdaad, de uitgave van het werk van Minne is weer eens een voorbeeld van hoe klein Vlaanderen zou zijn zonder Nederland. Een Nederlandse uitgever zorgde weer eens voor de publicatie van een belangrijk Vlaams werk. Gentenaar Pjeroo Roobjee las voor uit het werk.
Wie geïnteresseerd is in Minne, kan terecht op De Bijter.
En wie na de conferentie nog geïnteresseerd blijft in Gent, kan best wat in Minnen lezen. Gentser kan niet!
Eén gedichtje als smaakmaker:
Ik was op verre zeeën.
tuk.
Nu zoek ik bij mijn peeën
geluk.
Een omheind streepken aarde
volstaat,
en draagt de waarde
van een daad.
0 reactie(s) | Lees verder »
30 november 2006
Toshio Iwai
Tijdens de plenaire lezing werd het werk getoond van Toshio Iwai. Van 1 tot 5 december 2006 kan u zijn werk in Brussel zien; als een soort correctie op boekengeletterdheid; als een illustratie van een nieuwe soort geletterdheid en kunst; als een mogelijke eye-opener hoe digitale kunstenaars een eigen traditie aan het ontwikkelen zijn; als een manier waarop videogames als kunstvorm worden geïntroduceerd. Kortom: spannend hoe nieuwe geletterdheden zich voor onze ogen ontwikkelen. In de woorden van Iwai zelf:
"I've been longing for the feeling of my childhood in the digital world and that is why I've been sticking to relations among media, machine(s), and people through interactive works."
Iwai is waarschijnlijk één van de eerste hedendaagse kunstenaars die de wereld van de videospellen is binnengetreden om er zijn creaties vanaf 1987 voor te stellen. Daar waar deze vaak vertrouwelijk zijn gebleven of niet buiten Japan verdeeld, is dit niet het geval met ElecroPlankton dat in 2005 voor Nintendo DS in Japan, en in 2006 in Europa is uitgebracht.
ElectroPlankton stelt een nieuw soort spel voor, waar het er niet om gaat om te winnen of te doden: het is een ludieke, muzikale, poëtische ervaring die de mogelijkheden van de interface van DS (styluspen en twee schermen) optimaal gebruikt.
Misschien is Brussel voor u te ver. Dan is het ook mogelijk om zijn werk te bekijken op YouTube (een heel boeiende omgeving voor visuele geletterdheid).
En uiteraard heeft Iwai ook een blog.
0 reactie(s) | Lees verder »
29 november 2006
Op naar meer kennis?
Terwijl in Nederland het debat gevoerd wordt over de canon in de literatuur en geschiedenis, keek men in Vlaanderen wat verbaasd naar die plotse heropleving van kennis. Een paar maand geleden was de filosoof, Ad Verbrugge te gast in het VPRO-programma, Zomergasten. Hij pleitte ook voor het belang van kennisoverdracht:
"Er zijn verplichte dingen die je als kind moet leren, waar je later plezier van hebt, doordat je andere dingen makkelijker leert. En die verplichtingen zijn niet altijd 'leuk'."
Verbrugge is voorzitter van de vereniging Beter Onderwijs Nederland, die als doelstelling heeft:
"het zo goed mogelijk tot bloei laten komen van de potenties van leerlingen en studenten door gedegen vakinhoudelijke en algemene vorming."
Maar ook in Vlaanderen zijn stemmen opgegaan tegen de waan van de tijd. Zo verscheen vandaag (29 november 2006) in De Morgen een artikel over een oproep van een leraar informatica om meer kennis te geven op school. Marc Hullebus heet de man, en hij schreef een pamflet, waarmee hij hoopt een actiegroep op poten te zetten. Naast de klacht over het huidige onderwijs in het algemeen en over de éénkennige aandacht voor 'vaardigheden' in het bijzonder, presenteert de schrijver ook oplossingen: meer kennis en in het bijzonder meer gedeelde kennis, waardoor ouderen en jongeren kunnen communiceren.
0 reactie(s) | Lees verder »
29 november 2006
Blackboards
Onlangs contacteerde iemand ons met een aantal vragen over Blackboards (de ietwat bevreemdende film die in de reeks beelden aan bod kwam tijdens het plenaire gedeelte en die tijdens de stromen werd besproken). Op de conferentie beschreven we Blackboards als "een pareltje voor studies rond geletterdheid".
Blackboards werd geregisseerd door de Iraanse cineaste, Samira Makhmalbaf en werd in 2000 bekroond met de grote Juryprijs in Cannes. Ze is de dochter van de beroemde Mohsen Makhmalbaf, die internationaal bekend werd dankzij onder andere zijn films, The Cyclist en Kandahar.
Wat maakt de film nu zo interessant voor ons?
Ten eerste kenmerkt Blackboards zich door de heel bizarre houding van de leraren - bizar, althans vanuit het perspectief van een Westerling. In tegenstelling tot de dagdagelijkse onderwijssituatie die u kent, gaat de leraar in Blackboards zélf op zoek naar zijn leerlingen. En leerlingen vinden, blijkt geen eenvoudige klus!
Een tweede interessant element in de film is de metafoor van het schoolbord. Het bord op zich kan beschouwd worden als een heel expliciete verwijzing naar 'geletterdheid' in de klassieke zin van het woord (kunnen lezen en schrijven). In Blackboards is het echter meer dan dat! In de loop van de film krijgt het bord, naast zijn letterlijke toepassing als schrijfbord, meerdere functies. Zo wordt het onder andere gebruikt als: brancard, spalk, bruidschat, deur, schild, etc.
0 reactie(s) | Lees verder »
28 november 2006
Pygmalion
Tijdens de plenaire opening ging Ronald Soetaert uitgebreid in op een reeks films die zich kenmerken door de zogenaamde Pygmalion-template. Telkens opnieuw gaat het over verhalen, waarin een mentor zijn/haar leerling introduceert in een bepaalde geletterdheid. En precies door die introductie ontstaat er een botsing tussen de verschillende milieus, klassen, en ja, zelfs culturen. De films vormen voor ons de basis om te reflecteren over geletterdheid in het algemeen en over literatuur in het bijzonder.
De Pygmalion-film die in ons onderwijs steeds weer de basis vormt, is My Fair Lady, waarin de tegenstelling tussen de intellectuele, afstandelijke geletterdheid van Higgins en de spontane, emotionele geletterdheid van Liza, centraal staat. In de loop der jaren hebben we samen met onze studenten (onderwijskundigen en leraren-in-opleiding) een reeks films verzameld waarin op het basisverhaal gevarieerd wordt. Een selectie:
Jeder Für Sich Und Gott Gegen Alle (1974) (H. Werner)
Educating Rita (1983) (G. Lewis)
Weird Science (1985) (J. Hughes)
Pretty Woman (1990) (G. Marshall)
Nikita (1990) (L. Besson)
Dangerous Minds (1995) (J.N. Smith)
Le goût des autres (1999) (A. Jaoui)
Finding Forrester (2000) (G. Van Sant)
Small Time Crooks (2000) (W. Allen)
Miss Congeniality (2000) (D. Petrie)
Artificial Intelligence (2001) (S. Spielberg)
Repli-Kate (2002) (F. Longo)
Pygmalion in het algemeen en de Pygmalion-template in het bijzonder vormde het uitgangspunt van het proefschrift van Ive Verdoodt. Voor meer informatie verwijzen we u dan ook naar zijn werk, Pygmalion in beeld: de mythe van geletterdheid.0 reactie(s) | Lees verder »
27 november 2006
Filmfragmenten plenaire opening
Een aantal aanwezigen op de openingslezing van de HSN-conferentie vroegen ons naar de titels en de gegevens van de films waaruit Ronald Soetaert de fragmenten plukte om zijn verhaal over de functies van lezen te illustreren. Uiteraard willen we deze vraag niet onbeantwoord laten!
De filmfragmenten die tijdens de plenaire opening aan bod kwamen, zijn slechts een kleine selectie uit onze omvangrijke verzameling films, waarin aspecten van onderwijs en geletterdheid aan bod komen. Het aanleggen van een dergelijke verzameling is niet uit de lucht gegrepen. Als motivering hiervoor citeerde Ronald Soetaert uit een interview van Alsup (2001) met Donna Alvermann, die trouwens een tijdje geleden (22-24 mei 2002) te gast was op een conferentie in Utrecht van de Stichting Lezen Nederland:
"What did we learn? By focusing on popular, mass culture and visual culture in the curriculum of teacher training, we could motivate our students who grew up in an era when the mass media is a pervasive, taken for granted aspect of culture. This perspective motivates student-teachers as learners. As Donna Alvermann puts it: students today had experienced firsthand what it felt like to really care about something being taught. Case in point... if teachers themselves can get caught up in popular media texts and still learn, why would they not extend the same opportunity (courtesy, even) to their students? But Alvermann also stresses the fact that she is not advocating that popular culture could become the only content of the new curriculum. Nor does she suggest that we should lure pupils into the old curriculum using something to enjoy, only to incorporate it in ways that essentially spoil their pleasures."
De filmfragmenten dus:
The Browning Version (1994) (M. Figgis): drama
My Fair Lady (1964) (G. Cukor): komedie / muziek
Educating Rita (1983) (L. Gilbert): drama / komedie
Bridget Jones' Diary (2001) (S. Maquire): drama/komedie
A room with a view (1985) (J. Ivory): romantiek
Seven (1995) (D. Fincher): politiedrama / thriller
The Pianist (2003) (R. Polanski): waar gebeurd / drama
G. Steiner (een fragment uit Bricks and Mortar) (1997)
Long Island (1997) (R. Kwietniowski): komedie
Toshio Iwai (een fragment uit The Net) (1990)
Blackboards (2000) (S. Makhmalbaf): (semi-)documentaire / drama
0 reactie(s) | Lees verder »
26 november 2006
Gothic
Tijdens de discussies binnen de stroom 'De Cultuur van het Lezen' werd in de sessies van Mottart & Vanhooren en van Soetaert & Rutten aandacht besteed aan subculturen. Er werd ingegaan op wat u reeds op deze blog kon lezen:
"het belang van de kennis van subculturen voor het onderwijs."
Daarnaast stelden we vragen in de trant van: hoe onderwijst (een ouder wordende) leraar over of met subculturen? Gisteren gingen we op deze blog in op Grote Vragen, het werk van Bas Heijne. In zijn werk treedt hij onder andere in dialoog met Bret Easton Ellis, die geïnterviewd werd door Franse jongeren. Zijn herinnering aan dit interview leverde ons een perfect citaat op om ons tegen af te zetten:
"Ze maakten steeds maar van die coole gebaartjes. Ze noemden namen die ik niet kende, vroegen wat ik de beste hiphopsingle van dit moment vond. Ik wist totaal niet wat ik ermee aan moest. Ik ben niet jong meer! Ik ben een veertiger. Jeugdcultuur interesseert me niet!"
Op de blog verwezen we ook al een aantal keer naar De Plaag van Van Reybroeck. Ook daar vonden we een verwijzing naar subcultuur, meer bepaald naar de Gothic subcultuur, die hij een plaats geeft in de literaire geschiedenis:
(foto: Steven Vanhooren)
"Ook toen was er een soort gothic revival die teruggreep naar de punks van de Décadence. Niet dat Rimbaud en Baudelaire erg op Johnny Rotten en Sid Vicious leken, maar de symbolisten doen soms een beetje denken aan die mismoedige new wave jongens en meisjes die niettemin Latijn en Grieks studeerden en met de auto naar feestjes werden gebracht. En maar klagen hoe zwaar het leven was. En maar diepzinnig voor zich uit zitten staren."
0 reactie(s) | Lees verder »
25 november 2006
Grote vragen
Eén van de items die ter sprake kwam tijdens de discussies op de HSN-conferentie was de functie van de roman om te spreken over sociaal-politieke problemen in de klas. En ook de functie van de film om hetzelfde te doen, kwam aan bod.
In De Cultuur van het Lezen werd verwezen naar de Kellendonklezing waarin Bas Heijne pleit voor een literatuur waaruit meer maatschappelijke betrokkenheid spreekt. Er verscheen een nieuw boek van Heijne, Grote Vragen, waarin hij zijn pleidooi illustreert aan de hand van een verruimde aandacht voor wat zich buiten de literatuur afspeelt.
In dat boek verzamelde hij een aantal fascinerende interviews met bekende - of in elk geval interessante - wetenschappers (o.a. Susan Neiman, Daniël C. Dennett, Timothy Garton Ash, Theodore Dalrymple, Jessica Stern, Richard Sennett en Brett Easton Ellis). Die interviews passen bij zijn visie op literatuur, waarbij hij pleit voor meer aandacht in de roman voor wat er in de wereld gebeurt.
Heijne constateert dat theater veel meer "midden in de wereld" staat dan de roman. Verder beklemtoont hij in een interview op Klara dat we nood hebben aan verhalen; verhalen die aandacht besteden aan wat in onbruik geraakt is en daardoor nieuwe zingeving creëren:
"Al wat in onbruik geraakt, heeft een verhaal nodig"
Zo'n stelling lijkt me interessant voor het onderwijs: jongeren hebben naast wetenschap immers ook nood aan zingeving via verhalen.
Heijnes boek is een werk waarin vaste denkpatronen gecorrigeerd worden. Neem bijvoorbeeld het werk van Lipovetsky. Heijne schrijft:
"Het is niet het zoveelste traktaat waarin vanaf grote hoogte van leer wordt getrokken tegen vervlakking en verloedering, maar een opvallend mild betoog over het consumerende individu, dat zichzelf het middelpunt kan wanen in een koopzieke wereld. De consumptiemaatschappij is een nieuwe fase ingegaan."
Een verdediging van het consumeren? In elk geval een correctie op stereotiepen waarin ook leraren vlug vervallen. Aanbevolen!
0 reactie(s) | Lees verder »
25 november 2006
De Plaag
In zijn roman, De Plaag beschrijft David Van Reybroeck de frustratie van de geleerde Darts die geen erkenning kreeg voor zijn wetenschappelijk onderzoek in het koloniale Zuid-Afrika:
"Ik geloof niet dat Darts' gebrek aan erkenning een uitzonderlijk voorbeeld van wetenschappelijke verblinding betrof. Integendeel, die episode zegt iets over de scheve verhouding tussen gevestigde geleerden in de metropool en gedreven onderzoekers in de kolonie. Deze laatsten ontbeerden vaak de noodzakelijke geloofsbrieven - iets waar Marais ook mee te kampen had. Wetenschappelijke inzichten veranderen lang niet alleen door ontdekkingen of argumenten, maar minstens zozeer door de sociale netwerken waarin onderzoekers werkzaam zijn. Het zijn die netwerken die bepalen wie geloofwaardig is en wie niet, welke gegevens als betrouwbaar gelden en welke theorieën plausibel zijn. [...] De vondst klopte niet, de man klopte niet, de plek klopte niet."
Van Reybroeck maakt via de figuur Darts duidelijk dat de waarde van wetenschap niet enkel bepaald wordt door de onderzoeksbevindingen en de argumenten, maar evenzeer afhangt van het sociale netwerk waarbinnen de onderzoeken - en dus de argumenten - een plaats krijgen. De waarde van wetenschappelijk onderzoek is "gesitueerd" in de context waarin het plaatsvindt, afhankelijk van "de vondst", "de man" en "de plek".
In mijn presentatie tijdens de stroom De Cultuur van het Lezen heb ik (KR) een gelijkaardig punt proberen maken over literatuurkritiek in het algemeen en over het argumenteren over literatuur in het bijzonder; dit via de film Educating Rita.
In deze film wordt zeer goed duidelijk gemaakt dat het (academisch) evalueren van literatuur gebaseerd is op een aantal conventies en codes en dat het op een "gepaste" manier over literatuur kunnen praten neerkomt op het kennen en kunnen toepassen van deze codes.
0 reactie(s) | Lees verder »
24 november 2006
Haasse over leraars en onderwijs
Zelf heb ik (RS) maar een paar jaar les gegeven in het middelbaar onderwijs. Maar ik word beroepshalve en ook binnen mijn vriendenkring en zelfs familie omringd door leraren. Uitspraken over leraren bekijk ik dan ook altijd vanuit het perspectief van die leraren. En heel specifiek vanuit de leraren literatuur.
De verhouding tussen schrijvers en leraren literatuur blijkt een complexe relatie te zijn. Heel geregeld worden die leraren immers aangevallen in een soort vast sjabloon:
"het onderwijs van vandaag is de schuld van de achteruitgang van de literaire cultuur; educatie was vroeger veel beter."
In de krant, De Morgen (22 november 2006) werd een interview gepubliceerd met Hella S. Haasse. Het sjabloon klopt... Haasse heft een ode aan op de literaire cultuur en redeneert vanuit dat acute élan verder:
"Op dat vlak ben ik bijzonder verontwaardigd over de kwaliteit van het huidige onderwijs in Nederland, en over de inferieure rol die literatuur daarin nog speelt. Wat in de kindertijd geprikkeld wordt, gaat nooit meer verloren. De literatuur heeft mij gemaakt to wie ik ben. In het Lyceum van de Carpentier Alting Stichting in Batavia hadden we echte topleraren, toegewijde intelligentsia die in de conservatieve kringen van Nederland niet zo gemakkelijk hun draai konden vinden, maar die zich in Indië - onder meer met hun kennis van de nieuwe literatuur - naar hartenlust konden uitleven. Onze klassen telden zeven leerlingen; elke les was bij wijze van spreken een privéles. Vaak gingen we tijdens de weekends met onze leraren kamperen in de bergen, en dan besteedden onze leraren, vooral mijnheer Koets staat me nog bij, al hun tijd aan de ontleding van klassiekers. Ik ben die school en zijn leraren heel dankbaar voor alles wat ze me gegeven hebben. Lezen is ongetwijfeld een talent. En elk talent kun je ontwikkelen."
Iemand die literatuur leest - zo wordt toch beweerd - kan zich inleven in perspectieven van anderen. Hoe zou een leraar dat lezen? Op zijn minst niet leuk als die leraar beschreven wordt als één van de redenen van de teloorgang van de literaire cultuur. Eén van die leraren getuigde bij het lezen van dat citaat:
"tja, de leerlingen hebben zoveel andere interesses vandaag; het is niet gemakkelijk... [...] En ook: vroeger was het misschien beter, maar zo te zien ook gemakkelijker. Zeven gemotiveerde leerlingen. 't Is iets anders dan 25 leerlingen die je moet motiveren. Tja, schrijvers doen nogal lichtzinnig over de opdracht van leraren."
0 reactie(s) | Lees verder »
24 november 2006
De uitkijkpost van de literatuur
Op 21 november werd een Letterenmanifest - De uitkijkpost van de literatuur, een manifest uit de wereld boek en letteren.- aangeboden aan de Raad voor Cultuur. Het manifest werd ondertekend door diverse organisaties (o.a. de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, de Koninklijke Bibliotheek en de Nederlandse uitgeversbond). Verrassend dat in postmoderne tijden nog manifesten worden geschreven. Minder verrassend is de centrale boodschap:
"er moet meer geld komen voor de letteren (10 procent meer; anders gezegd: 1 miljoen euro)"
Het manifest leest als een genuanceerde tekst die toch ook mistoestanden aanklaagt. Vooral de hele mediatisering rond boeken die de kwaliteit bedreigt, wordt aangeklaagd. Alle redenen dus voor de overheid om de marktmechanismen te corrigeren.
0 reactie(s) | Lees verder »
23 november 2006
Een gouden regel
Een tijdje geleden heb ik (RS) me ingeschreven op de gouden regels van de VPRO. Een dergelijke regel biedt een uitspraak die aanzet tot denken.
Vandaag (23 november 2006) kreeg ik een uitspraak van Kierkegaard uit 1854:
"Met de Daguerrotype wordt iedereen in de gelegenheid gesteld om zijn portret te laten maken; vroeger was dat voorbehouden aan de prominenten. Tegelijkertijd wordt er alles aan gedaan om ons er allemaal eender uit te laten zien, zodat we eigenlijk maar één portret nodig zullen hebben."
Een uitspraak over fotografie die me doet denken aan een discussie naar aanleiding van De Cultuur van het Lezen. De democratisering van de fotografie vertoont immers gelijkenissen met wat binnen de boekencultuur gebeurt. De eerste stap wordt door Kierkegaard verwoord:
"De gewone man en vrouw worden steeds meer gerepresenteerd - of in het geval van de schilderkunst en fotografie: letterlijk geportretteerd."
Kierkegaard schreef dat in 1854. Rond dezelfde periode (in 1857; als afleveringen) verscheen de roman, Madame Bovary, van Flaubert. Een schandaal o.a. omdat hier het leven van een gewone Franse vrouw wordt verteld. Zie: de website over "verboden boeken".
0 reactie(s) | Lees verder »
23 november 2006
Voorlezen
Terwijl de HSN-conferentie begon, is ook de Voorleesweek van de Stichting Lezen Vlaanderen begonnen. We citeren uit de website:
"Van 17 tot 26 november 2006 vindt de Voorleesweek plaats in heel Vlaanderen. Voorlezen is pret voor iedereen. Voor kind én volwassenen. Bovendien stimuleer je de taalontwikkeling, de concentratie, de creativiteit en de sociale vaardigheden bij het kind."
In Nederland moet u nog even wachten. De campagne start op 30 januari 2007 met Het Nationale Voorleesontbijt. Tot en met 10 februari zullen diverse activiteiten worden georganiseerd om het voorlezen te stimuleren. De actie is gericht op kinderopvang en de groepen 1 en 2 van het primair onderwijs.
0 reactie(s) | Lees verder »
22 november 2006
Functies van lezen
Tijdens de conferentie werd veel gepraat over functies van lezen. Tegelijkertijd werd dat ook gerelateerd aan de groeiende multiculturele samenleving. Op de openingsdag van de conferentie verscheen in Taalpeil het onderzoek van de Nederlandse Taalunie naar de functies van lezen. En precies die dag (17 november) verscheen er in de De Morgen een bijdrage van Yamila Idrissi over de functies van lezen vanuit haar persoonlijk perspectief.
Idrissi werd in Marokko geboren (1968) en woont vanaf haar eerste levensjaar in België. Ze studeerde voor Maatschappelijk Assistent, werd later licentiate in de rechten en werkt ondertussen als parlementslid. Op haar website schrijft ze dat ze verliefd werd op Brussel.
In De Morgen schrijft ze een column. De column van 17 november wordt samengevat als:
"Yamila Idrissi vindt literatuur belangrijker dan hoofddoekjes."
En verder wordt de volgende tekst in vetjes gepresenteerd:
"De pijn en de eenzaamheid die voortkomen uit het totale gebrek aan referentiekader heb ik verdreven met gelijkgestemde zielen uit de literatuur."
En uit het onderzoek van de Nederlandse Taalunie leert zij:
"Muziek vinden wij prettig en nuttig, maar toch eerder prettig. Boeken daarentegen vinden we ongeveer even nuttig als prettig."
0 reactie(s) | Lees verder »
21 november 2006
Uitgelezen
Een paar keer hebben we op deze blog verwezen naar de uitzendingen van Klara (de klassieke cultuurzender van de VRT). We hadden zeker meer moeten verwijzen naar VPRO. Jarenlang zijn de uitzendingen van deze zender voor ons (en uiteraard voor vele anderen) inspirerend geweest. Helaas, ook het kunst- en cultuurprogramma RAM is nu verdwenen. En al een tijdje horen en lezen we dat ook het radioprogramma De Avonden bedreigd wordt, terwijl precies in dit programma zoveel aandacht wordt besteed aan cultuur. Klik hier voor meer informatie.
Programma's over cultuur in het algemeen en literatuur in het bijzonder blijken overal bedreigd. En hoewel we in de stroom De Cultuur van het Lezen geregeld de tegenstelling tussen hoge en lage cultuur hebben gerelativeerd, en steeds weer "enerzijds-anderzijds" redeneringen hebben gepresenteerd, is het toch ook zo dat de bedreiging van alles wat min of meer complex is, voorwerp dient te zijn van zorg. De VPRO-journalist, Anton de Goede, vroeg het aan Ronald Soetaert tijdens een interview over het essay (een gesprek van een half uur), De Cultuur van het Lezen. Ik stel voor aan u, om het zonder onderbrekingen en met kans tot nadenken nog eens te beluisteren op VPRO - De Avonden.
Kunnen we wel blijven relativeren als zoveel bedreigd wordt? Een terechte vraag!
En ook in Vlaanderen zijn de literatuurprogramma's van de televisie verdwenen. Behalve dan in formats, die vooral bevolkt worden door "Bekende Vlamingen". Dat laatste was een reden van het cultuurcentrum De Vooruit om een boekenprogramma te organiseren in (vooral) Gent: uitgelezen. Vanavond (dinsdag 21 november) is er een interessante aflevering.
In het Gentse museum Dr. Guislain, loopt de tentoonstelling Waanzin is Vrouwelijk, over kunst van vrouwen in psychiatrie omstreeks 1900 (tot 28/1/07). Dat deed Uitgelezen dagdromen en dus zoeken we naar titels die refereren aan dit thema; en dat zijn De blauwe jurk van Camille van Michèle Desbordes, De Steniging van Frank van der Linden en 98 redenen om te Zijn van Clare Dudman."
Wij gaan er alvast heen. Binnenkort een verslag!
0 reactie(s) | Lees verder »
21 november 2006
Josse De Pauw (3)
Misschien hebt u wel gedacht: Josse De Pauw verlaat de conferentie wel heel vlug. We zagen in elk geval iemand bedremmeld zoeken naar hem met zijn Werk in handen om te signeren. De Pauw had zich echter verontschuldigd:
"Ik kan daarna nog wel heel even blijven, maar rond 14 uur moet ik jammer genoeg weg. Wij toeren met 'Die Siel van die Mier' (een theaterstuk dat ik twee jaar geleden maakte) door Frankrijk en wip dus even over naar Gent, maar word 's avonds alweer over de grens verwacht."
Josse De Pauw verwijst naar zijn (vrije) bewerking en interpretatie van De Plaag, een interessante roman van David Van Reybroeck, die laatstgenoemde eerder al verwerkte tot een toneelstuk. Hiervoor won hij in 2004 de Taalunie Toneelschrijfprijs.
Tijdens zijn presentatie pleitte prof. Dick Schram ervoor om onze aandacht binnen het onderwijs te verruimen tot het verhaal. Hiermee sluit hij ook aan bij wat in het essay, De Cultuur van het Lezen wordt gepresenteerd en bij wat centraal stond in de plenaire lezing.
Het gaat om een pleidooi voor aandacht voor een belangrijke manier waarop mensen vandaag en in de loop van de geschiedenis betekenis geven en zin zoeken met name: via verhalen.
Met verruiming wordt bedoeld dat het vertellen van verhalen niet alleen binnen de literatuur gebeurt. Het narratieve is inderdaad ook een perspectief geworden buiten de literatuurwetenschap. Ook in de filosofie en psychologie is er een soort van narratieve wending; verhalen als therapie, verhalen als zingeving en datzelfde geldt voor de sociale wetenschappen die, geïnspireerd door de antropologie, ook narratieve anlayses hebben ingevoerd als een onderzoeksmethodologie. Vele redenen dus om het verhaal een centrale plaats te geven in het onderwijs.
0 reactie(s) | Lees verder »
20 november 2006
De plenaire opening (2)
"Geachte heer rector, geachte heer decaan, geachte mevrouw algemeen secretaris, beste collega's, dames en heren".
Om kwart na 11 - een kwartier later dan voorzien, want de verkeersdrukte had heel wat Nederlanders langer uit Gent weggehouden dan aanvankelijk was gepland - klonken deze woorden door de luidsprekers van auditorium 2 van de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen. En wie anders dan André Mottart, mede-auteur van De Cultuur van het Lezen en voorzitter van de Stichting Conferenties Het Schoolvak Nederlands kon beter het startschot geven van de 20e editie van HSN?
(foto: Ronald Soetaert)
In zijn toespraak nam hij afscheid van een aantal verenigingen die zich jarenlang ingespand hadden voor het welslagen van de HSN-conferenties en bedankte hij - zoals het een organisator past - de sponsors en medewerkers.
Daarnaast kwam Mottart met een primeur voor de dag en kondigde hij de datum en plaats aan van de 21e HSN-editie: 16 en 17 november 2007 in de Hogeschool Domstad te Utrecht.
0 reactie(s) | Lees verder »
20 november 2006
De plenaire opening (1)
Gent is veel rustiger na de afloop van HSN. We hopen dat de deelnemers interessante dagen hebben beleefd. Voor ons waren de gesprekken rond De Cultuur van het Lezen in elk geval bijzonder boeiend. Tijdens de lezingen, maar vooral tijdens de pauzes. We kregen een aantal vragen die we binnen deze blog nog zullen proberen beantwoorden.
De rector, prof. dr. Paul Van Cauwenberge, stelde tevreden vast dat de conferentie, Het Schoolvak Nederlands, in Gent werd georganiseerd, gezien de Gentse universiteit inderdaad een belangrijke rol had gespeeld in de vernederlandsing. Hij getuigde:
"Vele jaren later is die vernederlandsing een feit en na 20 edities is de conferentie rond het schoolvak een vanzelfsprekendheid. Dat wil uiteraard niet zeggen dat het gebruik, het onderwijs, de status van zowel het Nederlands als het schoolvak Nederlands geen onderwerp meer zou zijn van aanhoudende zorg. Het programma van deze conferentie maakte indruk op mij: de zorg waarmee leraren in diverse stromen nadenken over hun vak, is op zijn minst gezegd voorbeeldig te noemen."
(foto: Ronald Soetaert)
Verder opende hij de conferentie met de opmerking dat hij weliswaar uit een andere discipline - de geneeskunde - komt, maar dat hij het belang van literatuur voor iedereen en zelfs voor artsen in het bijzonder wou beklemtonen:
"Laat mij deze conferentie openen met een citaat uit de roman, Boetekleed, van Ian McEwan. Zelf ben ik een voorstander van het feit dat ook buiten de Faculteit Letteren en Wijsbegeert aandacht aan cultuur in het algemeen en literatuur in het bijzonder zou besteed worden. En dat blijk ik te delen met de Engelse schrijver Ian McEwan, die in zijn roman, Boetekleed, een arts het volgende laat denken: 'Want daar ging het natuurlijk om: hij zou een betere arts zijn, omdat hij letteren had gestudeerd. Wat een diepzinnige uitleg zou zijn gescherpte gevoeligheid van het menselijk lijden kunnen geven, van de zelfverwoestende dwaasheid of pure pech die mensen tot een slechte gezondheid drijven! Geboorte, dood en gekwakkel ertussenin. Opkomst en ondergang, daar hield de dokter zich mee bezig, maar ook de literatuur. Hij dacht aan de negentiende-eeuwse roman. Een grote verdraagzaamheid en langetermijnvisie, een onopvallend warm hart en koel oordeel; zijn soort arts zou ontvankelijk zijn voor de monsterlijke patronen van het lot en voor de ijdele en grappige ontkenning van het onvermijdelijke; hij zou de verzwakte pols voelen, de laatste ademtocht horen, de koortsige hand voelen afkoelen en zich bezinnen, op de wijze die alleen literatuur en godsdienst leren, op de nietigheid en edelheid van de mens" (I. McEwan, p. 131)
1 reactie(s) | Lees verder »
19 november 2006
Josse De Pauw (2)
We mogen wel in naam van vele aanwezigen spreken: de inleiding van Josse De Pauw die voorlas uit Werk, was het ideale aperitief. Geestig en ontroerend. Scherp en Mild.
(foto: Ronald Soetaert)
Voor zijn boek, Werk, kreeg De Pauw in 2002 de Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs (2002). Een auteur die een literaire prijs kreeg voor wat niet eens een roman was.
0 reactie(s) | Lees verder »
18 november 2006
Nederland / Vlaanderen
Net voor de HSN-conferentie op radio 1 en Klara te horen: het schrijversduo René van Royen en Sunnyvan van der Vegt. Zij schreven De Grieken komen van Venus, de Romeinen van Mars.
Grieken zouden gevoeliger zijn, terwijl Romeinen rationeler zijn. Grieken zouden met een zekere tegenzin aan oorlog beginnen, Romeinen hadden er plezier in. En nog een paar verschillen die ons leren dat de Grieken sympathieker zijn dan de Romeinen - maar dat is dan de prijs - minder efficiënt.
Op televisie getuigden de schrijvers dat Vlamingen dichter bij de Grieken stonden en Nederlanders dichter bij de Romeinen. Onze Nederlandse gasten hebben dit de afgelopen twee dagen kunnen checken bij hun bezoek aan Gent.
0 reactie(s) | Lees verder »
17 november 2006
Josse De Pauw (1)
Laat mij toe om, even voor het startschot van de HSN-conferentie, kort te mijmeren over de 'hoofdact', 'de publiekstrekker' van het plenaire gedeelte: Josse De Pauw.
Toen de Nederlandse Taalunie mij een suggestie vroeg voor een spreker tijdens de opening heb ik aangedrongen om Josse De Pauw te vragen. Dat was amper nodig. De medewerkers waren al even enthousiast over zijn Werk. En De Pauw zei zowaar onmiddellijk:
"Ja, ik wil"
De keuze voor De Pauw heeft ook te maken met een voorstelling die ik zag in NTGent: Dédé le Taxi. Die voorstelling van De Pauw vertelt - zoveel mooier - wat ik ook heb proberen te verwoorden: het belang van verhalen. We (de organisatoren van de stroom De Cultuur van het Lezen) zaten in de voorstelling driftig te noteren. Onze theoretische inzichten over het belang van verhalen en retoriek werd voor onze ogen vertaald in een meeslepend en hartverwarmend verhaal. Onze perspectieven op geletterdheid als méér dan woorden, méér dan elitaire verhalen en werden voor onze ogen (en oren, want er was veel muziek te horen) in beeld gebracht: voorlezen, vertellen van verhalen, filmbeelden, muzikale intermezzo's, etc.
Wat ik me vooral herinner, en wat vele mensen ook verwoord hebben: men verliet deze voorstelling met een glimlach. Zoals men ook constant glimlacht bij het lezen van zijn verzameling proza, Werk en Nog.
1 reactie(s) | Lees verder »
16 november 2006
De Gentse boekhandel (2)
Uiteraard zijn de boekhandels met het verdwijnen van Herckenrath niet uit Gent verdwenen. Zoals in elke stad vindt men er de vanzelfsprekende De Standaard, De Slegte en de Fnac. Daarnaast zijn er echter drie boekhandels - weliswaar op kleinere schaal - die werkelijk heerlijke plekken zijn om te vertoeven. Net ver van ex-Herckenrath is er een mooie kunstboekenhandel: Copyright (Jakobijnenstraat 8 B, 9000 Gent).
Ook boekhandel Walry (Zwijnaardsesteenweg 6, 9000 Gent) verdient vermeld te worden. De eigenaar, Paul Luyten is veel meer dan een handelaar, maar is een boekenliefhebber die in Gent geregeld avonden organiseert bij het verschijnen van nieuwe boeken.
Aan het station is er Limerick (Koningin Elisabethlaan 142): ook klein, maar met een uitgekiend aanbod - en een plek om koffie te drinken!
Tot slot is er het Pöëziecentrum in een mooi pand aan de Vrijdagsmarkt. Bij de winkel hoort het blad Poëziekrant (opgericht in 1976 door Willy Tibergien). Het is een boekhandel, maar ook een centrum voor documentatie, een platform voor diverse initiatieven en een uitgeverij.Het belang van goede boekhandelaars in een stad als Gent kan maar niet genoeg beklemtoond worden. De concurrentie met de grotere zaken is echter ronduit bedreigend. We hebben waarschijnlijk het moment bereikt waarop ook goede boekhandels verdienen gesteund te worden tegen marktmechanismen.
0 reactie(s) | Lees verder »
16 november 2006
De Gentse boekhandel (1)
Wie in Gent komt, moet wel door de Veldstraat komen: de drukke, centrale winkelstraat (één van de duurste straten in Monopoly).
Wie aan het kruispunt komt tussen de Veldstraat-Volderstraat-Koestraat, kan twee winkels zien die tot het Gentse patrimonium behoren: Caron voor sigaren (en nu ook voor o.a. vulpennen, etc. - kortom: dingen die meer en meer verdwijnen) en Bloch voor brood, taarten, etc. (en dat verdwijnt ook: artisanale bakkers). Wat al verdwenen is, is de boekhandel, Herckenrath.
Er verscheen ook een mooi interview in De Morgen met de eigenaars. Veel nostalgie:
Guy: "En weet je nog, Minouche, toen de eerste pockets binnenkwamen?"
Helga (verrukt): "Oh, Guy, ik herinner me die kast nog bij de ingang, waarin die eerste dertig pockets van Que-sais-je stonden. Ik was gefascineerd door die reeks. Ongelooflijk bijna dat er binnen dat toegemeten aantal pagina's zo'n wereld aan kennis stak. Dat was namelijk de stelregel bij Que-sais-je: binnen een bestek van 175 bladzijden één onderwerp volledig behandelen. Ik zag ook hoe mensen zich voor die kast verzamelden. De eerste pockets hadden een enorme aantrekkingskracht. het stond er altijd vol studenten en belangrijke heren met lange baarden, professoren en geleerden, denk ik".
Geef toe, de serie, Que-sais-je, zoveel mooier (maar dat is ook nostalgie) dan de nieuwe series: '... for dummies' of 'Bluff you way through...'
0 reactie(s) | Lees verder »
16 november 2006
Canon
We kunnen het niet laten: lijstjes maken van de allerbesten. Zelfs de klassieke muziek ontsnapt er niet aan. En ook de Vlaamse Cultuurzender Klara doet er aan mee. Wie op de conferentie zit, zal er niet kunnen naar luisteren, maar op zaterdag 18 november kan u van 7u tot 18u Klara's Top 75 van de klassieke muziek beluisteren. Stemmen kan niet meer; luisteren wel.
Dat het maken van lijstjes ook voor geschiedenis en literatuur kan, weet Nederland nu ook. Immers, wat is een canon?
2 reactie(s) | Lees verder »
16 november 2006
Lezen is reizen
Waarschijnlijk komt u met de trein naar Gent. U hebt dus tijd om te lezen. Dat laatste is dan ook het thema dat de Stichting Lezen Vlaanderen samen met de NMBS uitgewerkt heeft.
Uit de website van de Stichting Lezen:
"Misschien heeft u het al op uw treinticket gezien. Lezen is reizen, staat er op het afscheurstrookje. Het is de start van een nieuwe 'Iedereen Leest-campagne' met de NMBS: Iedereen Onderweg".
"Dat lezen reizen is, wist u als boekenliefhebber al. Dat de trein een heerlijke leesplek is ook. Met de NMBS laten we binnenkort nog meer mensen kennismaken met het plezier dat lezen onderweg kan geven".
De treinpendelaar staat ook centraal in de najaarsactie van Stichting Lezen. Dat kunnen we nu al verklappen. Dus, als u straks onderweg bent met de trein, zult u zeker en vast van 'Iedereen Leest' horen.
Vanaf maandag kunt u alvast meer lezen over de nieuwe actie op: http://www.iedereenleest.be. Voor een gelijkaardig initiatief: klik hier.
7 reactie(s) | Lees verder »
15 november 2006
Galatea
Uiteraard zullen we het op de conferentie "onder ons" over Nederlandse literatuur hebben. Maar wat denken anderen over dat erfgoed? In de roman Galatea 2.2 van Richard Powers (die we in De Cultuur van het Lezen behandelen als een voorbeeld binnen ons Pygmalion-genre) geeft een wetenschapper commentaar op het feit dat de verteller min of meer geïnteresseerd is in Nederlandse literatuur:
"Waarom schrijf je niet over echte landen? De hele wereldgemeenschap staat voor je open, vastgeklonken aan haar eigen economische uitlaatpijp die ze overal met zich meezeult. Het is Noord tegen Zuid, weet je. 'Haves' versus 'Have-nots'. Wat zou je zeggen van een rondje door de tropen? Door de landen met een bevolkingstoename van zes procent en inkomens van tweehonderd dollar per jaar?"
Ook het verdere gesprek willen we u niet onthouden:
"Jij met je verdomde bourgeois koninginnerijken. Waarom zou ik me daar druk om moeten maken? Waarom zou ik vijfentwintig dollar moeten betalen?"
"Maar dertien voor de pocket"
Het grapje sloeg niet aan. Op dat moment zou ik hem graag mijn verzamelde werken tegen kostprijs gegeven hebben om hem mijn kamer uit te krijgen.
"Vijfentwintig dollar om te kunnen lezen over een ondergeschoven landje met een munteenheid die klinkt als iets waar je de ketellapper of de schoenmaker mee betaalt."
En tot slot, om ons allemaal nog vrolijker te maken:
De Gouden Eeuw. hij maakte pas op de plaats. Zijn priemogende geprikkeldheid begon me op de zenuwen te werken. ik schoof de vrije stoel naar hem toe. Hij ging grijnzend zitten.
"Grote sjacheraars, die Hollanders van jou. Kochten en verkochten alle rassen, kleuren en geloven. Vertel me eens. Hoe voelt het nou om te leven in een land dat drie eeuwen terug zijn hoogtepunt beleefde?"
Tja... Het is maar een personage in een roman uiteraard die dit alles beweert...
0 reactie(s) | Lees verder »
15 november 2006
Levenslang leren/lezen
Misschien komen leraren Nederlands niet spontaan op de economiepagina van het NRC Handelsblad terecht. Gisteren (14 november 2006) stond er nochtans iets te lezen dat leraren kan aanbelangen:
"De prikkel om jezelf te verbeteren ontbreekt nu"
En de ondertitel:
"Arbeidsdeskundige Jaap Goudsmit wil levenslange leerplicht instellen voor werkzoekenden en leraren".
De journalist vraagt:
"En dan wilt u leraren nog verplichten tot nascholing?"
De arbeidsdeskundige spiegelt ons het volgende voor:
"Ja, zoals dat nu ook geldt voor artsen, die moeten op de hoogte blijven van de laatste medische ontwikkelingen. Die nascholingsplicht zou ik trouwens ook voor hoogleraren laten gelden. Nu hebben leraren geen prikkel om zich te verbeteren. Ouders hebben geen relatie met de school waar hun kinderen naartoe gaan. In Amerika is dat wel anders. Je kunt op dat land honderd dingen aanmerken die niet goed zijn, maar omdat ouders meebetalen aan de opleiding van hun kinderen, hebben ze invloed op het al dan niet aanblijven van een leraar".
Met uw komst naar HSN zit u in elk geval goed. U doet iets aan 'levenslang leren'. De de ouders van uw leerlingen echter tevreden zullen zijn als u de stroom "de cultuur van het lezen" volgt, valt af te wachten. Misschien zou er een artikel - en dan liefst in het katern over economie - moeten verschijnen over 'levenslang lezen'.
1 reactie(s) | Lees verder »
15 november 2006
Waarheid of fictie?
In de Vlaamse media wordt de jongste dagen druk gedebatteerd over de grens tussen waarheid & fictie. De rel draait rond het feit - nou ja, feit? - dat een bekende radiopresentator, Koen Fillet opgevoerd werd in een tv-programma dat draaide rond bekende Vlamingen die een marathon zouden lopen (klik hier voor de weblog die Koen Fillet naar aanleiding daarvan bijhoudt). De "spannende" vraag die bij de format hoorde, was: zouden zij slagen in hun plan? Koen Fillet werd opgevoerd als iets te dik, maar met een grote inzet. Wat blijkt nu? Onze held bleek al lange tijd een geblesseerde knie te hebben. En hij verzweeg dit in alle interviews, omdat hij nu eenmaal vast zat aan een contract. Een verhaal-als-contract.
Dit is één van de recente voorbeelden die thuishoort binnen het concept van de Infotainment format.
2 reactie(s) | Lees verder »
14 november 2006
Een lokale canon? (3)
Wie geïnteresseerd is in de stedelijke cultuur kan hiervoor tussen 17 en 20 december in Gent terecht tijdens de conferentie Making sense in the city
"Dit symposium ondervraagt de impact van de verstedelijking van de wereld op de culturele, religieuze en andere 'zingevende' aspecten van het menszijn."
"Meer dan de helft van de wereldbevolking leeft in een stedelijke context, variërend van historische steden met belangrijk erfgoed (van het Europese of het Aziatische type) tot de bijna voortdurend veranderende context van de nieuwe miljoenensteden in de zogenoemde Derde Wereld. Men schat dat tegen 2030 meer dan 70% van de wereldbevolking in een stedelijke omgeving zal wonen". (Castells, 2002)
Wie wil deelnemen of meer informatie wil: makingsense@Ugent.be
1 reactie(s) | Lees verder »
14 november 2006
Een lokale canon? (2)
Bestaat er een Gentse canon? Er bestaat in elk geval een website waarop u informatie vindt over literair Gent en die u kan voorbereiden op uw bezoek aan Gent:
Literair Gent biedt informatie over literatuur in Gent en Gent in literatuur; dit van de middeleeuwen tot vandaag.
3 reactie(s) | Lees verder »
14 november 2006
Een lokale canon? (1)
Tijdens de gesprekken rond De Cultuur van het Lezen suggereerde Jan Hendrik Bakker dat we meer aandacht zouden moeten besteden aan de canon die bij een bepaalde stad hoort. Het heeft iets te maken met de complexe relatie tussen globalisering en de onvermijdelijke lokale cultuur waarin we leven. Om die relatie te verzoenen werd het woord 'glocalisering' gebruikt. Ook wel samengevat in de bekende uitspraak: "Think global, act local". Dat laatste impliceert niet dat we niet zouden mogen nadenken over het lokale. Elke stad zijn eigen canon dus.
0 reactie(s) | Lees verder »
13 november 2006
Subculturen (3)
Centraal staat de gedachte dat we ons bewust moeten worden van de cultuur van anderen en uiteraard van de eigen cultuur. Concreet: aandacht voor codes die we dan leren lezen, begrijpen en eventueel waarderen. Het is een belangrijk inzicht te beseffen dat er codes bestaan voor verschillende domeinen. Concreet: een rapsong schrijven, is iets anders dan een paper schrijven over rapmuziek.
Dat laatste klinkt waarschijnlijk nogal vanzelfsprekend. En toch kan men er iets uit leren: het bewustzijn dat, als sommigen een genre niet beheersen, dat niet onmiddellijk een gevolg is van gebrek aan intelligentie, maar eerder een gevolg van het feit dat ze de cultuur, de code van een bepaald genre of gebied niet kennen. Men voelt zich spoorloos...
0 reactie(s) | Lees verder »
13 november 2006
Subculturen (2)
Een tijd geleden gingen wij (de oudere prof. en de jongere assistent) een lezing bijwonen van dr. Rupa Huq. De lezing maakte deel uit van de Talkie Walkie-reeks van Ladda. De zaal was vol, dus ik (RS) zat ergens op de eerste rij, waar niemand wil zitten. En toen ik even achterom keek, realiseerde ik me dat ik twee keer zo oud was als de gemiddelde toeschouwer. De organisator troostte mij met de gedachte dat jeugd een 'state of mind' was. Ik beaamde dat, maar vroeg me toch af: maar weet het jonge publiek dat wel?
Ik bleef echter zitten, want als je pleit om cultuur ruimer te zien dan literatuur, dan moet je iets te weten komen van wat er aan het gebeuren is.
Kennis van jeugdculturen lijkt ons belangrijk voor eigen onderwijs.
Hoe onderwijst een ouder wordende leraar over of met subculturen? Vergeten we niet dat vanaf het moment dat je voor een klas staat, je onvermijdelijk ook een stuk ouder - of in elk geval 'anders' - wordt gepercipieerd. Jeugd mag dan een constructie zijn, jongeren blijven het raar vinden als een oudere zich met hun cultuur bezighoudt, zeker als hij/zij zich al 'deelnemer' van die cultuur presenteert en misschien nog vreemder als hij/zij die cultuur analyseert. Dat bleek in elk geval de teneur van de lezing van Rupa Huq.
0 reactie(s) | Lees verder »
12 november 2006
Subculturen (1)
Op het moment dat De Cultuur van het Lezen verscheen, waren we met onze groep bezig met het schrijven van een artikel over subculturen. In één van onze presentaties op de HSN-conferentie zullen we dan ook dieper ingaan op dit thema. In wat volgt geven we een aantal bedenkingen mee die u kunnen voorbereiden op de discussie.
Van Cultuur met een hoofdletter naar subculturen. In De Cultuur van het Lezen werd literatuur ook al beschreven als een subcultuur:
"Een subcultuur die zich superieur acht aan alle andere, door zich te presenteren als dé cultuur van een land, zal er langzamerhand aan moeten wennen dat ze de vanzelfsprekendheid van haar aanspraken aan het verliezen is en dat ze zich met argumenten zal moeten gaan verdedigen tegen aanvallen op haar positie". (Robert Anker 1987)
In De Cultuur van het Lezen wordt ook aandacht besteed aan jeugdculturen. Eigenlijk vond ik dat de jeugdculturen nog meer aandacht hadden verdiend, gezien onze publicatie zich richt tot een publiek dat zich op vele manieren met cultuur & educatie - en dus met jeugd - bezighoudt. In Gent loopt een initiatief van een aantal jonge mensen, die geregeld avonden organiseren rond jeugd- en subculturen: Ladda, met de lezingenserie Talkie-Walkie
Het artikel waar we naar verwijzen, maakt deel uit van een publicatie die verschijnt naar aanleiding van deze lezingenreeks en die vanaf december 2006 te verkrijgen zal zijn: Soetaert, R. & Rutten, K. (2006). 'Het Lezen van de Subcultuur', in: Ladda (red.) Talkie Walkie. Gent: Acco.
5 reactie(s) | Lees verder »
12 november 2006
E-cultuur
Wie het vandaag over media heeft, kan uiteraard niet voorbij aan de E-cultuur. In een zopas verschenen boek hebben de redacteurs Dirk de Wit en Debbie Esmans een aantal inzichten verzameld over de invloed van de digitalisering op onze cultuur.
De tekst laat zich lezen als een advies- en discussietekst. In de hoofdstukken 3 tot en met 8 wordt het thema E-cultuur uitgewerkt voor diverse velden (hierbij is heel wat aandacht voor onderwijs!). Het boek kan u online raadplegen of downloaden op: www.vlaanderen.be/e-cultuur.
2 reactie(s) | Lees verder »
12 november 2006
Houellebecq
NTGent suggereert op de website het volgende:
"Een uitstekende gelegenheid om deze boeken op te nemen in de leeslijsten van je vak en na de klasbespreking de theatervoorstelling te bezoeken met je leerlingen. Onze programmering biedt een hoop "gefundenes Fressen" om te verwerken en te combineren in je lessenpakket."
In een lezersbrief (NRC 17/09/2005) schreef een leraar het volgende:
"Lezen doet 10 procent van de leerlingen met plezier; 30 procent is absoluut tegen, de rest berust in z'n lot. Dat is altijd zo geweest, ook op een gymnasium. Vooral jongens zijn tegen. De nekslag was de officiële inkorting van de boekenlijst. Het gecombineerde vak Letterkunde is ook fout: docenten moderne talen hebben geen tijd. Advies aan de laatsten der mohikanen: behoud een klein aantal Nederlandse toppers en laat ze verder internationale literatuur in vertaling lezen: Coetzee, Houellebecq, Schlink. En in de docentenkamer? Daar gaat het over roosters, dyslexie en functiewaardering".
We namen de suggestie van de leraar au sérieux en focusten op de suggestie om Houellebecq in het onderwijs te behandelen.
4 reactie(s) | Lees verder »
11 november 2006
NTGent
Wie zal gemist worden in Nederland, is Johan Simons. Hij is immers naar Gent verhuisd. En als u ons niet gelooft wat wij over Gent vertellen, lees dan wat een Nederlander te vertellen heeft over de Arteveldestad.
Simons verhuisde in 2004 van Nederland naar Gent om het toenmalige Publiekstheater een nieuw élan te geven. Ondertussen heet dat theater NTGent. Voor hij kwam, werd hij geïnterviewd en uiteraard werd hem de vraag gesteld: "waarom Vlaanderen?, waarom Gent?"
"Het is een veel menselijker verhaal. In Nederland is alles meer in vakken ingedeeld. In Amsterdam moet je audiëntie vragen om met een politicus te spreken. In vier jaar tijd heb ik in Eindhoven twee keer de burgemeester gezien. In Gent heb ik Frank Beke in enkele maanden al vier keer ontmoet, soms in onze voorstellingen, soms in zijn kabinet. Je kunt makkelijk rechtstreeks in contact komen. Ik merk dat artiesten in de steden onderling banden hebben. En ten slotte is Vlaanderen, ondanks zijn klein formaat, veel internationaler georiënteerd. ik kan hier meteen vijf theatermensen opnoemen die regelmatig in het buitenland werken; in Nederland ben ik de enige. Door de inspanningen van de Singel, het Kaaitheater en het KunstenFESTIVALdesArts zijn hier ook veel meer internationale artiesten te zien. Er is een publiek dat daarin gevormd is en dat werk kan plaatsen".
Vriendelijke woorden van Johan Simons over Gent. Helaas zijn er geen voorstellingen in NTGent op het moment van de HSN-conferentie.
NTGent speelt een belangrijke rol in ons onderwijs.
1 reactie(s) | Lees verder »
11 november 2006
Durf denken. Durf lezen.
Binnenkort bent u te gast aan de Universiteit Gent.
Inderdaad, dat is reclame. Niemand ontsnapt nog aan de noodzaak om zichzelf te verkopen. Ook universiteiten niet. De Universiteit Gent voerde een campagne onder de slogan 'Durf Denken'. Die campagne werd als volgt omschreven:
"'Durf Denken' is de letterlijke vertaling van 'Sapere Aude', de kernspreuk van de Verlichting. Het motto ondersteunt de sterke reputatie van de Universiteit Gent als instelling die bekend staat om haar pluralisme... etc."
1 reactie(s) | Lees verder »
11 november 2006
Net gemist: muziek (2)
Terwijl u op de conferentie bent, zal u een andere conferentie moeten missen in Gent. Nog zo'n conferentie waar een stand van zaken gemaakt wordt. In de Bijloke (op wandelafstand van de H. Dunantlaan) wordt een Staten Generaal georganiseerd over de klassieke muziek:
"Deze 'Staten-Generaal' wil vanuit een reflectie op het muziekgebeuren hiaten en knelpunten detecteren, nieuwe uitdagingen aangeven en komen tot beleidsrelevante vragen. Daarom kozen wij voor 3 rondetafelgesprekken en een plenaire sessie zodat iedereen actief aan de debatten kan deelnemen. Dany Vandenbossche, voorzitter van de Commissie Cultuur in het Vlaams parlement, zorgt aan het eind van de dag voor een pittige afsluiter".
Het tijdschrift Knack opende een forum over de vraag naar de functie(s) van klassieke muziek.
Knack wil de verschillende persepctieven aan bod laten komen in plaats van het debat op te lossen door eenvoudige keuzes tussen voor of tegen. Het enerzijds-anderzijds denken lijkt dus doorgedrongen in alle sectoren!
0 reactie(s) | Lees verder »
11 november 2006
Net gemist: muziek (1)
op 01/10 stonden heel wat Vlaamse steden in het teken van muziekoptredens ter gelegenheid van een oproep tot verdraagzaamheid. Een muzikaal statement tégen de dreigende verrechtsing. En dit slechts een week voor de verkiezingen! Het 0110-evenement werd gegangmaakt door Tom Barman.
.gif){kind=small}
Voor de ongeletterden in popmuziek: Tom Barman is bekend als zanger van Deus, maar ook als filmmaker van de film Any Way the Wind Blows (2003). Hij was bovendien vorig jaar te gast in het VPRO-programma, Zomergasten.
Ondertussen kon men in de media het debat volgen rond de vraag: kan kunst de wereld redden? Een vraag die toch onderhuids ook zal meespelen op de HSN-conferentie. En wat specifieker klinkt het dan: kan literatuur de wereld redden? Een vraag die in elk geval minder aandacht zal krijgen in de media.
Muziek lijkt meer een genre te zijn waarmee je mensen bij elkaar brengt, waarmee je over de grenzen van smaken, culturen, rassen, etc. gaat samenwerken. Zelfs een educatieve boodschap als "we moeten meer dingen samen doen", werd via deze concerten minder schools.
De relatie literatuur & popmuziek verdient meer aandacht. Zeker voor het onderwijs, waar de klacht gehoord wordt dat jongeren niet meer geïnteresseerd zijn in poëzie. In De Cultuur van het Lezen werd die klacht gerelativeerd:
"Behalve het feit dat muziek uiteraard een cultuurvorm is, is het ook zo dat de meeste jongeren poëzie halen uit teksten - of al even uit flarden van teksten van populaire songs. Muziek heeft dus alles te maken met de cultuur van het lezen".
2 reactie(s) | Lees verder »
10 november 2006
Sciencefiction
In De Cultuur van het Lezen staat het volgende:
"Sciencefiction als zingeving: Traditionele zekerheden staan steeds vaker ter discussie. Zo stelt SF de vraag wat het betekent mens te zijn. Is er nog sprake van een traditioneel humanisme, of komen we in een technologisch post- of transhumanisme terecht? In elk geval spreekt ook uit SF de behoefte om via verhalen op zoek te gaan naar betekenissen en zingeving".
In de stroom rond 'representatie' op HSN (zaterdag 18 november om 12u45) presenteren we ondermeer een project rond Sciencefiction dat we o.a. in de lerarenopleiding uitgewerkt hebben. Centraal staat het werk van Kubrick (zijn mini-serie Taken en zijn film Artificial Intelligence - in samenwerking met Spielberg).
Onze studenten werkten aan presentaties rond diverse SF-films & romans en presenteerden die op een symposium in MUHKA.
U kan de inzichten nalezen in het artikel: Rutten, K., Soetaert, R. & Verdoodt I. (2006). "Over mensen en machines. Over lezen en overleven". In: AS. Mediatijdschrift. nr. 178, p.30-59.0 reactie(s) | Lees verder »
10 november 2006
Net gemist: film (2)
Uiteraard zijn de films niet uit Gent verdwenen. Zo kan u nog steeds een uitloper van het Filmfestival bezoeken: de tentoonstelling rond Stanley Kubrick. We nemen de tekst over van de folder:
"Ontegensprekelijk één van de meest bijzondere regisseurs uit onze filmgeschiedenis. Met films als Spartacus, Dr. Strangelove, 2001 A Space Odyssey, A Clockwork Orange en Eyes Wide Shut, leverde hij enkele mijlpalen af om u tegen te zeggen. In het Gentse Caermersklooster is een overzichtstentoonstelling te zien over zijn leven en werk".
Bovendien telt Gent een aantal leuke bioscopen, waar u eventueel tijdens uw verblijf in Gent een film kunt meepikken.0 reactie(s) | Lees verder »
9 november 2006
Net gemist: film (1)
Als u in Gent arriveert, hebt u ook het 33e Filmfestival Gent gemist. Niemand zal ontkennen dat film een belangrijk medium is vandaag. Als we straks binnen de stroom "De Cultuur van het Lezen" ook aandacht voor film vragen, is dat een onderdeel van een algemeen pleidooi voor meer aandacht voor andere media dan het boek. Of zoals een project dat onlangs doppte: audiovisuele vorming. Of zoals we dat in De Cultuur van het Lezen genoemd hebben: media-geletterdheid. Literatuur is inderdaad slechts één medium binnen een breed scala aan mogelijkheden. Maar, moet er zoiets komen als media-educatie? En moet literatuur daar een rol in spelen? En verhuist literatuur dan van de taalvakken naar een vak 'medium'? Complexe vragen!
0 reactie(s) | Lees verder »
9 november 2006
Pamuk
In De Cultuur van het Lezen werd het belang van verhalen beklemtoond. Bij Naipaul en Pamuk wordt dat pleidooi in verhalen verteld. Toch zijn ze anders, zoals Pamuk constateert: "Je hebt schrijvers zoals Conrad, Nabokov, Naipaul, die erin geslaagd zijn om hun taal, natie, cultuur, land, continent, zelfs beschaving te veranderen. Zoals hun creatieve identiteit kracht heeft ontleend aan verbanning of migratie, zo weet ik dat ik bepaald ben door mijn voortdurende gebondenheid aan hetzelfde huis, dezelfde straat, hetzelfde uitzicht en dezelfde stad. Zo'n gehechtheid aan de stad betekent dat het lot van de stad ook je eigen karakter wordt"; (uit: Istanbul)
Vorige zomer waren Kris Rutten en ik op de Cultural Studies conferentie in Istanbul. Gebaseerd op ons werk voor de conferentie, schreef ik een terugblik op de website ervan.
(Voor het volledige document, klik hier)
Een verdediging van de literatuur die binnen Cultural Studies wel eens al te kritisch benaderd wordt. Mijn voornaamste reden om de roman te verdedigen was het inzicht dat ik, naast alle gidsen, toch de roman Istanbul de beste inleiding vond op het bezoek in de stad.
0 reactie(s) | Lees verder »
8 november 2006
Net gemist: Naipaul in Brussel
V.S. Naipaul (Nobelprijs 2001) was dit weekend (4 november), naar aanleiding van het Indiafestival, te gast in het Paleis voor Schone Kunsten te Brussel; dit voor een lezing en een interview.
Naipaul vertrok als jonge man naar Oxford om daar te studeren en werd daar Engelser dan de meeste Engelsen. Hij keerde zich tégen de multiculturele samenleving, omdat hij meende dat inwijkelingen zich moeten aanpassen aan de Westerse cultuur. Dat laatste, vanuit een oeverloos geloof - en hoop - in het Verlichtingsdenken: hoe meer kennis, hoe meer inzicht en hoe meer beschaving. Dat soort verdediging doet sterk denken aan het engagement van Hirsi Ali, die ook pleit voor meer Verlichting.
0 reactie(s) | Lees verder »
7 november 2006
Net gemist: soap
Op dit moment speelt in Gent het toneelstuk Soap. Ditmaal niet voor de televisie thuis, maar in de theaterzaal. Soap is een theaterserie in vijf episodes, compleet met begintune, live wat-voorafging-momenten en natuurlijk met de onvermijdelijke cliffhangers.
Een combinatie inderdaad van twee eerder tegengestelde genres. En het is precies die combinatie die het de makers toelaat om de kenmerken van de genres tegenover elkaar uit te spelen.
1 reactie(s) | Lees verder »
7 november 2006
De beste smaak is de slechte smaak
Het tweede boek waarover ik het wil hebben, heeft de provocerende titel: De beste smaak is de slechte smaak.
(foto: Ronald Soetaert)
De auteur, Guus de Meyer, beschrijft zichzelf in de inleiding als een 'soul mate' van Steven Johnson. De Meyer voert al lang een oorlog tegen de pretenties van de 'hightbrow cultuur'. Zelfs heel concreet richt hij zijn hoon en haat tegen de 'culturo's' die naar Canvas kijken, tegen de zgn. 'meerwaardebezoekers'. (voor de Nederlandse lezers: in Nederland zou De Meyer zich waarschijnlijk richten tegen de 'culturo's' van de VPRO).
3 reactie(s) | Lees verder »
6 november 2006
Everything bad is good for you
Op de boekenbeurs kocht ik twee boeken die eigenlijk in mijn essay vermeld hadden moeten worden. Het eerste boek is van Steven Johnson: Everything bad is good for you. How popular culture is making us smarter. Op het tweede boek, De beste smaak is de slechte smaak, van Guus de Meyer, kom ik later nog terug.
0 reactie(s) | Lees verder »
6 november 2006
De weblog binnen het onderwijs
We kunnen het niet laten... Uiteraard is er ondertussen al veel geschreven over de introductie van blogs in het onderwijs. Bij het opkomen van de blog hebben we een paar jaar geleden al het genre van de blog binnen ons eigen onderwijs gebruikt. Het ging om een samenwerking met de opera. Gedurende een korte periode hebben we een blog bijgehouden ronde opera Carmen van Bizet.
En 'other stuff' is zeker nog te vinden, waardoor de opera misschien tot leven komt voor jongeren (en uiteraard ook ouderen - we ontdekten ook veel onder elkaar): Carmen als inspiratie voor popsongs (Costello), als hiphop, als reclame, in een lesplan,... en last but nog least: Carmen als ringtone! Een blog waarin we Bizet relateerden aan aspecten die onze leraren-in-opleiding konden interesseren (en tegelijkertijd uiteraard ook hun leerlingen). Centraal stond de vraag: hoe kunnen we die opera nog actualiseren.
Nogmaals, de blog is een paar jaar oud, maar als u hier klikt, kunt u eens een kijkje nemen. Zoals in één van de links staat te lezen, draait het om vragen als:
1) What's the story?
2) Why should we care?
3) What does it sound like?
4) Listen now
5) Other stuff
0 reactie(s) | Lees verder »
5 november 2006
De boekenbeurs (7)
Aandacht dus. Niet alleen voor het boek, maar via het boek voor vele andere media. En binnen het boek voor vele andere genres. Maar, laten we de beelden spreken. Beelden trekken immers meer aandacht dan woorden!
0 reactie(s) | Lees verder »
5 november 2006
De boekenbeurs (6)
Een jaar geleden werd weer eens geconstateerd dat de boekenbeurs een succes was. Reden voor aandacht op televisie. Ik was te gast in het programma De Zevende Dag om over het succes van de boekenbeurs te praten. De journalist van dienst vroeg me: "Hoge kijkcijfers, zo werd geconstateerd, maar wordt er ook nog wel gelezen na dat circus van Bekende Vlamingen?"
(foto: Jan Rosseel)
0 reactie(s) | Lees verder »
4 november 2006
De boekenbeurs (5)
Aandacht. Alles moet leuk zijn (het woord 'leuk' is in Vlaanderen aan een opmars begonnen en de onvermijdelijke verleuking van alles en nog wat ook):
"De boekenbeurs wordt georganiseerd door de beroepsvereniging Boek.be. Naast de boekenbeurs organiseert Boek.be tal van andere acties rond het boek".
0 reactie(s) | Lees verder »
3 november 2006
De boekenbeurs (4)
In De Cultuur van het Lezen heb ik een paar keer verwezen naar de gedachte dat we vandaag in een aandachtseconomie leven. Een inzicht van Richard Lanham (geen economicus, maar een specialist van de Renaissanceliteratuur, dus iemand die "ons soort volk" kan lezen). Zijn redenering luidt: onze tijd wordt getypeerd als een informatiemaatschappij, maar in feite dient economie zich bezig te houden met 'schaarste'. Vanuit dat perspectief argumenteert hij dat we in de Westerse wereld een tekort aan tijd hebben om aandacht te besteden aan alles wat ons voorgeschoteld wordt (ook aan cultuur dus).
Klik hier voor een fragment uit Lanhams boek The Economics of Attention.
0 reactie(s) | Lees verder »
3 november 2006
De boekenbeurs (3)
De boekenbeurs is de beurs van het dubbele gevoel: goed nieuws is de aandacht voor het boek, minder goed nieuws is de slechte smaak van de massa. Maar de moraal blijft dezelfde: de boekenbeurs is een Vlaamse traditie waarvoor we toch wel respect moeten hebben.
Er wordt steevast geklaagd dat het literaire boek te weinig aan bod komt; dit met ironische terzijdes waarin anekdotes verteld worden waaruit blijkt dat de "Bekende Vlaming" van het moment meer publiek trekt - zelfs dranghekkens lijken nodig - dan de literaire schrijver.
5 reactie(s) | Lees verder »
2 november 2006
De boekenbeurs (2)
We waren op de vooropening van de Boekenbeurs met de 'usual suspects' als sprekers: vertegenwoordigers van de staat, de provincie en de stad ... en op het einde, een schrijver. Deze formule wordt de jongste jaren wat bijgespijkerd, passend bij de tijdsgeest. Vanuit het vermoeden dat de lezingen vervelend zullen zijn, huurt men bekende komieken in - 'stand-up comedians' heet dat tegenwoordig.
Het waren kalme, ingetogen speeches dit jaar. De minister pleitte voor het belang van literatuur tégen het fundamentalisme. En hij constateerde dat hij geen fanaticus kende met gevoel voor humor.
Verder veel citaten van schrijvers. En ondertussen een rumoerige zaal, want de receptie liep door. Medelijden kreeg je met die arme sprekers vooraan die hun zorgvuldig voorbereide tekst voorlazen. Het was een manier om zich een beetje in te leven in wat vele leraren zullen herkennen. Een gevecht tegen een rumoerige, onverschillige klas. De cultuurminister reageert een beetje chagrijnig op zijn website. Was zijn toespraak niets meer dan parels voor de zwijnen? (tussen haakjes: ooit hoorde ik iemand onderwijs omschrijven als "valse parels voor echte zwijnen").
0 reactie(s) | Lees verder »
2 november 2006
De boekenbeurs (1)
De boekenbeurs is dus officieel geopend. En zoals elk jaar worden opnieuw records verbeterd. Steevast schrijven de kranten dat je over de koppen kon lopen. En dat geldt ook dit jaar!
(foto: Ronald Soetaert)
En zoals elk jaar waren ook het dagrecord en de omzetten 'hot news' op de voorpagina van de betere Belgische kranten:
"De eerste dag boekenbeurs meteen een topper" (De Morgen, 2 november 2006)
"De boekenbeurs is zeventig en springlevend" (De Standaard, 2 november 2006)
0 reactie(s) | Lees verder »
2 november 2006
Wat is een weblog? (3)
Meer en meer jongeren - en dus ook studenten - maken gebruik van weblogs of voelen zich er op de één of andere manier tot aangetrokken. Ook studenten aan de lerarenopleiding zijn zich heel goed bewust van deze (recente) ontwikkeling.
Voor het vak Maatschappelijke en wetenschapsfilosofische analyse van de vakinhouden, dat deel uitmaakt van de lerarenopleiding aan de Universiteit Gent, wordt de studenten (onder andere) gevraagd om een paper te schrijven rond een bepaald fenomeen / aspect dat eigen is aan de leefwereld van de hedendaagse jongeren. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat één van de studenten vorig academiejaar 'de weblog' als topic nam. In het eerste deel van haar werk omschreef ze de weblog als een universele geletterdheid. Omdat dit deel een duidelijk beeld geeft van wat een weblog is, willen we het u niet onthouden.
download: de weblog: een universele geletterdheid
0 reactie(s) | Lees verder »
1 november 2006
Wat is een weblog? (2)
Laat ons even terugkomen op de literaire weblog, De Contrabas. Eén van de meest interessante onderdelen van deze blog is Stanza, de rubriek die uitermate veel aandacht besteedt aan internationale poëzie.
Daarnaast overstijgt De Contrabas het louter informatieve en voorziet het de nodige ruimte voor debat in De Kleine Zaal
Klik hier maar eens om te zien wat voor boeiend werk er onder andere geleverd wordt.
0 reactie(s) | Lees verder »
1 november 2006
Wat is een weblog? (1)
Vooraleer verder te gaan met deze blog lijkt het ons wel goed om even in te gaan op het genre van de blog in het algemeen en op de relatie ervan met de literaire cultuur in het bijzonder. In De Cultuur van het Lezen wordt een poging ondernomen om het genre te omschrijven:
"De weblog is naast homepages, fora en chatpagina's een van de nieuwe genres die onstaan is op internet. De weblog is een samentrekking van het web (als drager) en log (als genre: het dagboek). Het is een virtuele omgeving waarin mensen zichzelf en/of bepaalde onderwerpen kunnen presenteren".
Ondertussen hebben andere blogs al gereageerd op onze beschrijving.
0 reactie(s) | Lees verder »
31 oktober 2006
Inleiding
De keuze om deze blog vandaag, op 31 oktober, te openen, berust niet op willekeur: we openen immers op het moment dat de Boekenbeurs opent. 'Net gemist' als de Nederlanders in Vlaanderen aankomen voor de conferentie, maar het is uiteraard mogelijk om deze boekenbeurs nu bij te wonen. Het is een soort jaarlijkse kermis, een uitstapje voor veel Vlamingen, want de Vlaamse mens houdt daarvan: een combinatie van literaire cultuur en - de boog moet niet altijd gespannen staan - van culinaire cultuur. Niet voor niets vecht de stad Antwerpen voor het behoud van de Boekenbeurs. Cultuur is immers ook economie...
0 reactie(s) | Lees verder »
31 oktober 2006
Welkom
Deze blog schrijven we in opdracht van de Nederlandse Taalunie als een inleiding op de HSN-conferentie (17 en 18 november 2006) in het algemeen en op het debat rond De Cultuur van het Lezen (Soetaert et al.) in het bijzonder. Die publicatie kan u gratis downloaden op de site van de Nederlandse Taalunie. Wie naar de HSN-conferentie komt, kan het boek gratis ophalen bij de stand van de Taalunie.
0 reactie(s) | Lees verder »
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties
