1 december 2006
Een duik in de literatuur van de Lage Landen
Om een beeld te krijgen van de engheid van het leven in Nederland tijdens de eeuwwisseling, wordt het lezen van Louis Couperus aanbevolen: Langs Lijnen van Gelijdelijkheid (1900), gepubliceerd in het Engels als Inevitable.
Daarna wordt een sprong genomen naar de periode na de Tweede Wereldoorlog. Hier wordt gekozen voor De Avonden (The Evenings) van Gerard Reve. De roman wordt een Nederlandse versie van de Catcher in the Rye genoemd. Nederland wordt zo getypeerd:
"The book paints Dutch society in the late '40s as a mute pressure cooker of repressed grief and desire. (Amazingly, The Evenings has never been translated into English. Try the movie version, De Avonden).
Dan komen we in de jaren zestig. De wilde jaren die best getypeerd worden in Turks Fruit (Turkish Delight) van Jan Wolkers. De Engelse vertaling blijkt moeilijk te vinden. De geïnteresseerde lezer wordt opnieuw verwezen naar de film:
"[...], often voted the best Dutch film of all time, which features lots of nudity and a young Rutger Hauer."
Nederland wordt deze keer als volgt getypeerd:
"And, confirming Schama's point about Dutch moral anxiety, it ultimately chalks up the escapades of its wild heroine to a fatal brain tumor."
Een ander boek om de tijdsgeest te begrijpen blijkt De Ontdekking van de Hemel, van Harry Mulisch te zijn. Mulisch zal tevreden zijn, hoewel er uitgebreid verwezen wordt naar zijn flirt met Cuba.
Hoe ziet Nederland er nu uit?
"The book leaps ahead to the '80s, sketching Dutch society at the moment of its greatest self-satisfaction: a time when the Dutch thought they had solved the full range of modern social problems, from drug use to sexual openness to religious and cultural pluralism to the balance between capitalism and socialism."
Verder schetst Steinglass de ontwikkelingen in de jaren negentig als een desintegratie van de linkse overheersing. Hier staat de moord op Theo Van Gogh centraal en wordt verwezen naar het boek van Ian Buruma, Murder in Amsterdam. The Death of Theo van Gogh and the Limits of Tolerance.
Nederland ziet er nu zo uit:
"Buruma takes an insightful and even-handed approach to the twin phenomena of Muslim violence and Dutch Islamphobia, showing how the hysteria of the clash between Islam and 'enlightenment values' is just one part of a generally hysterical, throw-the-bums-out mood that has seized Dutch society in recent years. The book is a must read to understand the tensions that are reshaping the Dutch social landscape today."
Steinglass geeft toe dat zijn verzameling beperkt is, maar geeft nog een laatste suggestie. Men moet iets gelezen hebben over grafiek en stedelijke architectuur:
"David Winner's Brilliant Orange, a terribly clever 2001 book that relates the genius of Dutch soccer to the genius of Dutch spatial efficiency - thereby taking care of two crucial Dutch subjects that we haven't yet covered."
Tot slot een laatste beeldvorming over Nederland:
"But one can't read everything. In any case, this is an interesting time to visit The Netherlands. On the one hand, the country's peculiar and much-admired social and political character remains very much in evidence. On the other hand, it is being transformed by immigrant communities, Muslim, Caribbean and African, and many of the political bargains that have shaped the country's image abroad are being renegotiated. It's often difficult, in today's Holland, to understand quite what you're looking at. Which makes it all the more important to get a passing familiarity with the country's background literature before one goes, and get a little further than the clichés. It really isn't all about bicycles, canals and smoking first-rate Dutch weed."
Misschien herkennen de Nederlanders zich in dit overzicht als een soort The Netherlands for Dummies.
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties
