Taal in Bedrijf 2005

Dit is een archiefpagina. Het kan zijn dat verwijzingen niet werken.

Op dinsdag 22 november 2005 vond het Taal in Bedrijf voor de eerste keer plaats in het Evoluon te Eindhoven.

290 deelnemers uit Nederland en Vlaanderen kwamen naar hét Vlaams-Nederlandse evenement op het gebied van taal- en spraaktechnologie. Een ontmoetingsplatform voor investeerders, managers, bestuurders, wetenschappers &eacuten vooral de gebruikers. De focus van de dag lag op de actuele, succesvolle toepassingsmogelijkheden van taal- en spraaktechnologie in het bedrijfsleven en binnen de overheid.

Programma

09:00-10:00 Registratie en ontvangst

10:00-10:20 Opening door Linde van den Bosch (Nederlandse Taalunie)

10:20-11:00 Co Berendsen (Boer & Croon - Nextrategy) Taal- en spraaktechnologie, wat moet je ermee en wat heeft de klant eraan?

11:00-11:20 Pauze

11:20-12:00 Luc Soete (UNU-Intech / MERIT) Van de informatie- naar de communicatiemaatschappij

12:00-12:40 Hans Appel (SUN Microsystems) Leven en werken in een nieuwe realiteit

12:40-14:00 Lunch

14:00-17:00 Parallelsessies

17:00-18.00 Borrel

doorlopend: Informatiemarkt

Opening

 

"Dames & heren,

Welkom op de bijeenkomst Taal in Bedrijf. Ik ben heel blij dat zoveel mensen van zoveel verschillende soorten organisaties deelnemen aan deze manifestatie. Mij is gevraagd de bijeenkomst te openen en een korte toelichting te geven op de achtergrond en de inhoud van deze dag. In de uitnodiging beloofden wij u het antwoord te geven op vragen als:

  • wat is taal- en spraaktechnologie?
  • wat zijn actuele, succesvolle toepassingen van taal- en spraaktechnologie?
  • hoe kunnen deze toepassingen ook commercieel worden gebruikt?
  • wat kunnen deze mogelijkheden voor mijn organisatie betekenen?

Het filmpje heeft al enkele verrassende indrukken gegeven. Maar, u heeft vast nog enkele vragen over. Voor het beantwoorden daarvan had u hier nu misschien eerder iemand van het ministerie van Economische Zaken of van een departement technologie en wetenschap verwacht. U vraagt zich wellicht af wat de Nederlandse Taalunie te maken heeft met taal- en spraaktechnologie. Daarom kort iets over de Taalunie.

De Taalunie werd 25 jaar geleden per verdrag opgericht door Nederland en Vlaanderen met als doel structureel te gaan samenwerken op alle terreinen die te maken hebben met de Nederlandse taal. Sinds die tijd is er sprake van gezamenlijke inspanningen op het gebied van spelling, spraakkunst, terminologie, literatuur en lezen en onderwijs Nederlands binnen en buiten het taalgebied. Vorig jaar is ook Suriname toegetreden tot de Taalunie.

Kortom, de Nederlandse Taalunie draagt zorg voor de positie van het Nederlands. In de jaren 90 groeide het besef dat het gebruik van het Nederlands niet meer in alle situaties vanzelfsprekend is. De grotere invloed van Europa en de opkomst van nieuwe technologieën bleken vérstrekkende gevolgen te hebben. Inmiddels worden mensen uit vrijwel alle lagen van de bevolking op de een of andere manier geconfronteerd met de meertalige informatiemaatschappij. Vaak betekent dit dat gecommuniceerd moet worden met computers, met machines dus. Daarbij mogen geen mensen buiten de boot vallen. Iedereen moet zich van deze nieuwe communicatie-vormen kunnen bedienen. Tegen deze achtergrond is de Taalunie het aan de gebruikers van het Nederlands verplicht om ervoor te zorgen dat de technologische ontwikkelingen géén belemmering gaan vormen, bijvoorbeeld omdat communicatie met computers alleen in het Engels zou kunnen. Ook mensen die het Engels niet machtig zijn, moeten kunnen werken in een geavanceerde tekstverwerkingsomgeving. Daarvoor zijn bijvoorbeeld Nederlandstalige spellingcheckers nodig. En als ik een navigatiesysteem in mijn auto heb, dan wil ik de instructies in mijn eigen taal horen, wie weet waar ik anders terecht kom. En telefonisch geld overschrijven in een vreemde taal zou ook wel eens ongewenste gevolgen kunnen hebben…

De Taalunie wil er samen met andere Nederlandse en Vlaamse overheidsorganisaties voor zorgen dat gebruikers ook in een digitale omgeving de taal kunnen gebruiken waarin ze zich het meest thuis voelen. En voor heel wat mensen is dat het Nederlands.

Interactie tussen mens en machine in natuurlijk gesproken of geschreven taal is heel gewoon geworden. In het filmpje van daarnet zagen we een aantal voorbeelden. We kijken niet meer vreemd op van een geautomatiseerde informatiedienst. Ook geavanceerde zoekacties op het Internet zijn tegenwoordig heel normaal. Dat we dit niet met ingewikkelde programmeertalen hoeven te doen, is te danken aan de ontwikkelingen binnen de taal- en spraaktechnologie. Als je een automatische informatiedienst raadpleegt, zorgt een spraakherkenner ervoor dat de computer je stem herkent en de klanken omzet in taal. Dankzij taaltechnologie kan de computer ook begrijpen wat je in het Nederlands zegt. Om communicatie met machines in het Nederlands blijvend mogelijk te maken, is het dus nodig dat het Nederlands de ontwikkelingen binnen de taal- en spraaktechnologie volgt.

Voor middelgrote talen zoals het Nederlands is dat niet vanzelfsprekend. Het vraagt heel wat investeringen om de benodigde digitale ingrediënten te laten ontwikkelen en het nodige onderzoek te stimuleren. Ontwikkelaars van taal- en spraaktechnologische toepassingen richten zich vooral op de grote talen met een flinke afzetmarkt voor hun producten. Voor andere talen is steun nodig van de overheid. Nederland en Vlaanderen delen dezelfde taal en hebben besloten ook naar rato te delen in de ondersteuning van de verdere uitbouw van de digitale infrastructuur van het Nederlands. Het gaat hier om een kostbare operatie. De Nederlandse Taalunie, het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, de Nederlandse ministeries van Economische Zaken en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, FWO-Vlaanderen, NWO, IWT-Vlaanderen en SenterNovem hebben samen het initiatief genomen voor een stimuleringsprogramma voor de taal- en spraaktechnologie. Dit programma staat bekend onder de naam STEVIN. STEVIN is een afkorting van Spraak- en Taaltechnologische Essentiële Voorzieningen In het Nederlands. Het programma financiert onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten die kunnen leiden tot praktische toepassingen. De Nederlandse Taalunie treedt op als coördinator.

Veel van het onderzoeks- en ontwikkelwerk wordt aan kennisinstellingen uitgevoerd. Maar, de resultaten moeten praktisch bruikbaar zijn. Daarom zijn de prioriteiten van STEVIN opgesteld in samenspraak met het bedrijfs-leven. En ook bij de uitvoering van de projecten wordt samenwerking met het bedrijfsleven gestimuleerd. We zijn er erg blij mee dat dit ook werkelijk lukt en dat universiteiten en bedrijven samen voorstellen.

Het STEVIN-programma stelt ook geld beschikbaar demonstratieprojecten. Het doel daarvan is om op korte termijn aansprekende resultaten te kunnen laten zien die anderen op ideeën kunnen brengen.

Zoals gezegd, de taaltechnologische voorzieningen die we maken moeten natuurlijk ook gebruikt worden; ze moeten vertaald worden in concrete producten waar we als consumenten baat bij hebben. De makers van dit soort producten, maar ook de potentiële gebruikers moeten dan uiteraard wel op de hoogte zijn van het bestaan en van de mogelijkheden van de taaltechnologische voorzieningen. Dat was een belangrijke reden voor de Taalunie om samen met Stichting NOTaS, NWO en SenterNovem en met medewerking van AWI en IWT-Vlaanderen, deze dag te organiseren.

Met de titel Taal in Bedrijf willen we het praktische belang van taal- en spraaktechnologie voor de werkvloer tot uitdrukking brengen. Taal- en spraaktechnologie is inmiddels een rijpe technologie. Veel mensen zijn er in geïnteresseerd en willen graag weten wat er in hun eigen privé- of werkomgeving mee kan. Het feit dat u vandaag in grote getale hier naar toe gekomen bent, getuigt daarvan. Omgekeerd zijn er in Nederland en Vlaanderen veel bedrijven die taal- en spraaktechnologische applicaties of componenten ontwikkelen en die dat graag willen demonstreren. Wij hopen dat u elkaar hier vandaag vindt.

Na mij komen sprekers aan het woord die u meer vertellen over het belang van taal- en spraaktechnologie in de informatiemaatschappij en over de mogelijkheden die deze technologie kan bieden. Vanmiddag is er een ruim aanbod aan parallelle sessies waar u uit kunt kiezen. Meer dan 20 bedrijven en organisaties laten zien in wat voor soort producten en diensten taal- en spraaktechnologie is verwerkt. Zij vertellen u graag hoe u in uw eigen sector, of het nu onderwijs, toerisme, transport, media, gezondheidszorg, telecom of financiën is, kunt profiteren van de laatste ontwikkelingen. Bovendien is er aandacht voor de mogelijkheden van taal- en spraaktechnologie voor mensen met een communicatieve beperking. Als u meer gedetailleerde informatie wenst, adviseer ik u een bezoek te brengen aan de vele stands op de informatiemarkt.

Samen met de andere organisatoren van dit evenement hoop ik dat de presentaties en de informatiemarkt onverwachte perspectieven voor u kunnen openen. Wellicht ontdekt u op welke wijze taal- en spraaktechnologie de efficiëntie van uw eigen organisatie kan verhogen of uw afzetmarkt kan vergroten. Ik wens u een constructieve dag toe!"

Linde van den Bosch (Algemeen Secretaris, Nederlandse Taalunie)

Gastsprekers

 

Bekijk de foto's van de plenaire ochtendsessie.


Co Berendsen

Partner Boer & Croon NeXtrategy

Taal- en spraaktechnologie, wat moet je ermee en wat heeft de klant eraan?

Co Berendsen heeft ruim vijfentwintig jaar ervaring in operationeel management met de nadruk op (informatie)logistiek en klantenservice. Hij heeft grote organisaties (tot 1500 FTE) geleid en heeft veel ervaring in crisismanagement opgedaan bij de groei van Libertel - Vodafone van 0 naar 3 miljoen aansluitingen. Naast de algemene verantwoordelijkheid die de functie van (statutair) directeur met zich meebrengt, had hij met name de verantwoordelijkheid voor de operationele kant van het bedrijf. Van 1974 tot 1995 heeft hij gewerkt bij 3 verschillende High Tech bedrijven (Thomassen International, Texas Instruments en Digital Equipment) in zowel logistieke als in business management functies. Hij heeft een werktuigbouwkundige opleiding.


Luc Soete

Directeur United Nations University Institute for New Technologies (UNU-INTECH) & Maastricht Economic Research Institute on Innovation and Technology (MERIT)

Van de informatie- naar de communicatiemaatschappij

Luc Soete (Brussel, 1950) studeerde economie aan de universiteiten van Gent en Sussex. Voordat hij in 1986 naar Maastricht kwam, werkte hij aan de universiteiten van Antwerpen, Sussex en Stanford. In 1988 richtte hij MERIT op, waarvan hij sindsdien directeur is. Hij is hoogleraar Internationale Economie aan de Faculteit van Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde aan de Universiteit van Maastricht. Sinds januari 2004 is hij ook lid van de Adviesraad voor Wetenschap en Technologie (AWT). Zijn belangstelling bestrijkt het brede spectrum van theoretisch en empirisch onderzoek naar de impact van technologische veranderingen - in het bijzonder nieuwe informatie- en communicatietechnologie - op de arbeidsmarkt, economische groei, en internationale handel en investeringen.


Hans Appel

Chief Technology Officer Sun Microsystems Nederland

Leven en werken in een nieuwe realiteit

Hans Appel is inmiddels zo'n 35 jaar actief in de automatisering. Na zijn elektonica-opleiding hield hij zich eind jaren zestig bezig met de bouw van hybride analoge/digitale computersystemen. Begin zeventiger jaren trad hij in dienst van Sperry UNIVAC, een bedrijf dat zich bezighield met het ontwerp, de bouw en de verkoop van mainframe computersystemen. Begin jaren tachtig met de opkomst van de kantoorautomatisering ging hij werken bij WANG, in die tijd zeer innoverend waar het ging om het gebruik van computers en computertechnologie in een kantooromgeving. Eind tachtiger jaren stapte hij over naar Apple Computer, een bedrijf met een zeer eigen visie op het gebruik van computertechnologie door iedereen. Sinds zeven jaar werkt Appel als Chief Technology Officer bij Sun, een van de weinige ICT-bedrijven waar het ontwerp van silicon tot eindproduct nog binnen dezelfde onderneming plaatsvindt. Het is een bedrijf waar de koppeling mens en technologie een belangrijke plaats inneemt.

Parallelsessies

Tijdens de parallelsessies in de middag werden recente succesvolle toepassingen van taal- en spraaktechnologie gepresenteerd, geanalyseerd en bediscussieerd. Meer dan twintig business cases uit acht sectoren passeerden de revue. Klik op een titel voor een korte beschrijving van de casus.

Bekijk enkele foto's van de parallelsessies.

sessie 1. Onderwijs

Moderator: Inge de M�nnink (Polderland Language & Speech Technology)

A. CALL: natuurgetrouwe tijdschaling van spraaksignalen Sylvie Venant (Artec Eelectronics)

Een specifiek toepassingsgebied van spraaktechnologie is dat van het versnellen en vertragen van spraak. Een domein waar tijdschalen van spraaksignalen zeer nuttig kan zijn is "Computer Assisted Language Learning" of CALL. Meer en meer wordt de computer gebruikt bij het aanleren van taken, via multimedia training, alsook nieuwe talen. Dikwijls ligt de uitspraaksnelheid van ingesproken voorbeelden nogal hoog wat de drempel voor het aanleren van de taal hoger legt. Vertragen kan een hulpmiddel zijn om dit probleem te verhelpen. De student krijgt meer tijd om de spraak te verwerken en zal bijgevolg ook meer leren t.o.v. niet-vertraagde spraak. Versnellen kan in dit geval ook een middel zijn om te testen in hoeverre men de taal reeds beheerst. Bij dit soort toepassingen moet het gesynthetiseerd signaal van hoge kwaliteit zijn en mag het geen vervorming ondergaan, anders zou de duidelijkheid en de verstaanbaarheid van de spraak verloren gaan. Het project is een samenwerking van Artec Electronics NV en de Vrije Universiteit Brussel.

B. BerneTaalHelp op Friese basisscholen Jan Schotanus (Cedin)

In het onderwijs wordt ICT steeds belangrijker. Bij de ontwikkeling van de nieuwe lesmethode voor het Fries op basisscholen heeft educatieve dienstverlener Cedin hier dan ook volop gebruik van gemaakt, bijvoorbeeld door oefeningen op de computer aan te bieden. Een ander onderdeel is de door Polderland Language & Speech Technology ontwikkelde BerneTaalHelp (bern = kind). Het product omvat een in Microsoft� Word ge�ntegreerde spellingcontrole en een digitaal woordenboek, beide aangepast aan de informatiebehoefte van kinderen. De speelse lay-out, de plaatjes en de mogelijkheid om woorden te beluisteren zorgen ervoor dat kinderen worden aangemoedigd de BerneTaalHelp te gebruiken. Ze leren hierdoor op een leuke manier te werken met spellingcontrole en elektronische woordenboeken en ontwikkelen tegelijkertijd hun Fries.

C. Examstutor iPodTutor Staffan Meij (ReadSpeaker)

PodTutor is een initiatief van het bedrijf Examstutor en technologieleverancier ReadSpeaker om de studenten behalve in tekst en beeld, ook les-content in spraak aan te bieden. Examstutor is een eLearning platform dat zich richt op een brede set aan onderwijsinstellingen in het Verenigd Koninkrijk. Het platform bevat een breed arsenaal aan verschillende vormen van content en functionaliteit, zoals een brede set lesmateriaal, een database met oude examens en tentamens, een on-line examen-faciliteit en een database met (links naar) naslagwerk en research documenten. Sinds enige tijd heeft Examstutor, in samenwerking met ReadSpeaker, ook de voorziening opgenomen om naar verschillende vormen van content te luisteren door middel van het beschikbaar stellen van de PodTutor. De PodTutor stelt studenten in staat lesmateriaal in MP3-formaat te downloaden en beluisteren. Met name voor studenten met een leeshandicap (dyslectici, studenten met een visuele beperking, studenten voor wie Engels niet de eerste taal is) is de PodTutor een essentieel hulpmiddel in het leren. Daarnaast verhoogt het de toegankelijkheid van content en efficiency van het leren voor �lle studenten.

sessie 2. Toerisme, cultuur & vrije tijd

moderator: Christien Bok (NWO)

A. Een multimodale toeristische gids Lou Boves (RU Nijmegen)

Als we met computers net zo kunnen communiceren zoals met mensen, zou ons leven makkelijker zijn en de mogelijkheden voor nieuwe diensten zouden onuitputtelijk worden. Dat betekent tenminste dat we tegen computers moeten kunnen praten, dat computers ook terug kunnen praten en dat we dingen zouden moeten kunnen aanwijzen op een scherm. In 2003 werd een 2 jaar durend samenwerkingsproject afgesloten dat zich richtte op een multimodale toeristische toepassing. Drie onderzoeksafdelingen van telecombedrijven (France Telecom, Portugal Telecom en Telenor) werkten samen met de afdeling Taal en Spraaktechnologie van de Radboud Universiteit. Het project had twee doelen. Ten eerste uitzoeken hoeveel tijd en moeite het kost om met bestaande technologie (spraakherkenning, spraaksynthese, penherkenning) een multimodale toepassing te bouwen. Ten tweede achterhalen of na�eve gebruikers multimodale mens-machine interactie wel zo natuurlijk vinden. Er is een multimodale toeristische gids voor Parijs gebouwd en er zijn gebruikersexperimenten uitgevoerd met deze toepassing. Hoe zat de implementatie technisch in elkaar en wat vonden de gebruikers ervan? En wat is er sinds 2003 veranderd?

B. Naturalis ontsluiting archieven Dirk Houtgraaf (Naturalis)

Het museum Naturalis beschikt over meer dan 11 miljoen objecten. De meeste onderliggende gegevens zijn nog niet gedigitaliseerd, of bevinden zich in databanken die niet optimaal toegankelijk zijn. Deze situatie komt helaas in meer (natuurhistorische) musea voor. Omdat de gegevens essentieel zijn voor onderzoek, is er dringend behoefte aan een oplossing. In het recent gestarte programma MITCH worden hulpmiddelen ontwikkeld voor de automatische verbetering van musea-archieven. De eerste stap draait om het opschonen van gegevens en het zoeken van slimme manieren om ontbrekende gegevens aan te vullen. De tweede stap betreft het ontwikkelen van tools om betekenisvolle verbanden te vinden binnen en tussen databanken. De derde stap is het vinden van links met digitale teksten. De tools ontwikkeld in dit project en de andere CATCH-projecten moeten onderzoekers en collectiebeheerders helpen om informatie aan het licht te brengen die zich tot nog toe schuil houdt in de enorme archieven van de cultureel-erfgoedinstituten.

C. NOC*NSF Nederland Sportland Digitaal Rick Lorwa (NOC*NSF) & Jules Bloem (Human Inference)

Nederland Sportland Digitaal is een initiatief van Nederlands Olympisch Comit�*Nederlandse Sport Federatie (NOC*NSF). Het biedt een platform waarop verschillende ICT-toepassingen worden aangeboden aan de aangesloten sportbonden van de koepelorganisatie. Het onderdeel Person Handling zorgt voor kwalitatief goede namen en adressen en tellingen die meer inzicht geven in sportend Nederland. Human Inference tekende voor dat deel van de infrastructuur, dat op maat is ontwikkeld. Person handling is een belangrijk onderdeel van het platform. De ledenadministratie blijkt voor veel verenigingen een grote klus. Maar ook voor NOC*NSF zelf is het van groot belang over actuele en correcte ledenaantallen te beschikken. HIquality Identify van Human Inference ziet bijvoorbeeld dat de gegevens van T. Putter (lid van de Nederlandse Ski Vereniging) en A.T.W. Putter (lid van het Nederlands Watersport Verbond) in zo'n mate overeenkomen dat gesteld kan worden dat het om dezelfde persoon gaat. De gegevens van deze sporter worden dan ook ��n keer opgeslagen in de person handling module. De bij de koepel aangesloten bonden worden afgerekend op het aantal leden; een belangrijke reden om goed te weten hoeveel leden zij hebben.

sessie 3. Transport & logistiek

Moderator: Hans Bach (Call 'm)

A. NS Business boekingen treinritten Jan Breugem (NS Commercie)

De NS-Business Card voor bedrijven en instellingen wordt gebruikt als treinticket, waarbij de betaling achteraf geschiedt. De reis moet dan wel vooraf worden aangemeld via Internet of per telefoon. Voor de telefonische afhandeling heeft de NS gekozen voor een selfserviceoplossing in de vorm van een spraakherkenningssysteem, ontwikkeld door TeleCats. Met het spraakherkenningssysteem is het mogelijk treinreizen te boeken, een overzicht te krijgen van de geboekte reizen en reeds gemaakte boekingen te annuleren. De gebruikers kunnen hierdoor, bijvoorbeeld met hun mobiele telefoon, overal en altijd inspelen op gewijzigde reisplannen. De NS bedient hiermee de bellers 24 uur per dag, 7 dagen in de week, zonder wachttijden. Het spraakherkenningssysteem voor de NS-Business Card is rechtstreeks gekoppeld aan de backoffice, het boekingssysteem. Aangezien het Internetkanaal gebruik maakt van ditzelfde systeem, is een volledig ge�ntegreerde multi-channel oplossing verkregen.

B. KVSA vraag- en aanbodmatching scheepvaart Ferry Wenning (KVSA)

Textkernel heeft voor haar klant KVSA (IJmuiden) een systeem gebouwd dat binnen de context van een vraag- en aanbod-communicatieplatform voor de scheepvaart, de binnenkomende berichten zonder handmatige interventie doorleest, en ongeacht het formaat codeert in termen van matchcriteria. Hierdoor kunnen abonnees op het communicatieplatform ervoor kiezen om alleen dat aanbod te ontvangen dat aan hun criteria voldoet (periode, regio, type aanbod, cargosoort) zonder dat handmatige codering drempels opwerpt of voor vertragingen in het doorgeven van de berichten zorgt.

C. Findicon 0900-taxitaxi Floor van der Graaf (Findicon)

Per 1 november 2005 is het eerste landelijk dekkende informatienummer voor het bestellen van taxi's van start gegaan. Klanten die bellen met 0900 - TAXI TAXI, oftewel 0900 - 8294 8294, spreken de plaatsnaam in waar ze een taxi willen bestellen en worden automatisch doorgeschakeld naar de dichtstbijzijnde deelnemende taxi (centrale), ook wanneer de klant belt met een mobiele telefoon. Het grote voordeel voor klanten is dat ze niet meer in elke plaats het nummer hoeven te kennen (lees: achterhalen) van de lokale taxicentrale. Klanten kunnen volstaan met een enkel nummer. Het grote voordeel voor taxiondernemingen is omzetvergroting tegen zeer geringe maandelijkse kosten.

sessie 4. Overheid & publieke diensten

Moderator: Dirk Van Compernolle (KU Leuven)

A. Politie Amsterdam uitwerking verhoren Ben van Scheppingen (Regiopolitie Amsterdam-Amstelland)

Bij de Sociale Jeugd en Zedenpolitie van de regiopolitie Amsterdam-Amstelland is een proef uitgevoerd met behulp van spraakherkenning. De administratieve uitwerking van ��n uur verhoor van een minderjarig slachtoffer duurde in de praktijk minimaal 8 en maximaal 24 uur, afhankelijk van de moeilijkheidsgraad. De proef is uitgevoerd om te onderzoeken of er een tijdswinst geboekt kan worden �n er minder fouten gemaakt worden bij de uitwerking. In een ge�ntegreerde omgeving wordt een DVD van het verhoor afgespeeld en nagesproken. Spraakherkenning zet de nagesproken woorden om naar tekst. De resultaten zijn positief.

B. UWV online self-service Corn� van der Waal (UWV)

Uitkeringsinstantie UWV heeft het internet gedefinieerd als het primaire klantkanaal van de toekomst. Onder het motto "van klantvraag naar klantdienst" levert de instantie informatie, advies en diensten op maat via haar website. Een eerste belangrijke stap in dit traject is het leren kennen van de klantvraag, zodat de aangeboden informatie kan worden afgestemd op deze vraag. Hiervoor heeft UWV een vraag- en antwoordtoepassing op haar website ontwikkeld met behulp van selfservice software, die is gebaseerd op taaltechnologie. Het resultaat: in anderhalf jaar zijn meer dan ��n miljoen klantvragen gesteld. Dankzij deze selfservice leert UWV niet alleen veel beter haar klanten kennen, maar realiseert ze ook nog eens een aanzienlijke kostenreductie.

C. Ontsluiten van gemeenteraadsvergaderingen Arjan van Hessen (Universiteit Twente)

Het toenemende verlangen om de democratie "naar de burger toe" te brengen heeft veel overheidslichamen er toe gebracht de openbare vergaderingen "op het net te zetten". Het zomaar uitzenden van dikwijls weinig opwindende vergaderingen heeft echter, behalve voor ingewijden, weinig zin. Meestal zijn burgers in ��n of hooguit twee zaken ge�nteresseerd en het afkijken/afluisteren van de volle 5 uur is dan te veel gevraagd. Het zou beter zijn wanneer de mogelijkheid bestaat om direct in zo�n vergadering te zoeken. Gedacht kan worden aan spreker- of partijselectie en onderwerp (bv wat heeft Groen Links te zeggen over het kappen van de bomen op het Eykmanplein). Door geavanceerde spraakherkenning te koppelen aan beschikbare (meta-)data kan dit. Natuurlijk is de herkenning nog lang niet 100% goed maar toch zijn we uitstekend in staat om te zoeken in de geluidsfiles van vergaderingen en de gevonden informatie te koppelen aan bv beleidsstukken of eerdere raadsvergaderingen/besluiten. Toepassing van deze technologie verhoogt de transparantie en stelt burgers daadwerkelijk in staat om makkelijk voor hen interessante delen van de vergadering te volgen.

sessie 5. Media

Moderator: Judith Kessens (TNO)

A. Beeld en Geluid audiomining Johan Oomen (Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid) & Roeland Ordelman (Universiteit Twente)

Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid beheert 70% van het Nederlandse audiovisuele erfgoed. De collecties omvatten 650.000 uur radio, televisie, film en muziek en vormen daarmee een van de grootste audiovisuele archieven van Europa. Vanaf 2005 zijn de werkprocessen volledig digitaal en stroomt 10.000 uur materiaal per jaar het archief binnen. Wat waren de veranderingen in het werkproces en hoe wordt spraakherkennnig en taaltechnologie ingezet om het materiaal doorzoekbaar te maken?

B. Bertelsmann beheer en ontsluiting van media content Thomas Niessen (empolis, Bertelsmann AG)

Empolis ontwikkelt en bouwt systemen voor de inhoudelijke verwerking, opslag en ontsluiting van zowel data als kennis voor organisaties als Kluwer, RTV Dubai en de Wereld Expo, maar ook intern Bertelsmann. Taaltechnologie wordt toegepast om de totaal verschillende behoeften van de klanten af te dekken. Hierbij wordt gebruik gemaakt van in eigen beheer ontwikkelde software alsook die van partners zoals Knowledge Concepts.

C. VRT ondertiteling live-uitzendingen Bernard Dewulf (VRT)

De VRT ondertitelt via pagina 888 van teletekst zowat vijftig procent van zijn Nederlandsgesproken televisieprogramma's. De ondertiteling is in de eerste plaats bestemd voor de naar schatting 400.000 doven en slechthorenden in Vlaanderen. De minister van Media wil dat de VRT tegen het jaar 2010 naar honderd procent ondertiteling gaat. Een enorme opdracht, vooral wat het ondertitelen van live uitzendingen betreft. De VRT gebruikt sinds begin 2002 enkel nog spraaktechnologie voor live ondertiteling (Dragon Naturally Speaking). De Vlaamse openbare omroep was de eerste in Europa om de definitieve stap te zetten van keyboard-methode naar spraakherkenning. Maar het is de juiste keuze gebleken, al was het vooral in het begin vaak een verhaal van vallen en opstaan. Door het toepassen van spraakherkenning is de kwaliteit van de live ondertiteling gevoelig verbeterd, en het aanbod substantieel toegenomen.

sessie 6. Gezondheidszorg

Moderator: Alice Dijkstra

A. IDEWE medische classificatiesystemen Patrick Vercammen (IDEWE)

IDEWE is de grootste organisatie in Belgi� voor arbeidsgeneeskunde. Ze stellen een team van 500 geneesheren te werk voor het beheersen van de gezondheid en veiligheid van werknemers in meer dan 35000 Belgische bedrijven. Gedurende de meer dan 1 miljoen jaarlijkse pati�ntenbezoeken/-onderzoeken, bemerken de geneesheren een grote diversiteit van gezondheidsrisico's, die worden geregistreerd en bijgehouden in een centrale database. Recent introduceerde IDEWE een nieuwe mobiele applicatie met de naam JAWS voor het coderen van pati�ntonderzoeken. Deze applicatie maakt gebruik van een formele ontologie voor arbeidsgeneeskunde, die gebouwd werd met L&C's LinKFactory, gebruik makend van IDEWE's historische bestanden en is gelinkt naar diverse internationale classificatiesystemen, zoals ICD-9-CM, alsook een NLP-applicatie voor het flexibel en effici�nt vinden van de juiste codes bij het ingeven van de onderzoeksgegevens. Dankzij deze applicatie kunnen de arbeidsgeneesheren veel expressiever en effici�nter gegevens ingeven die automatisch worden gecodeerd naar een aantal standaard classificatiesystemen. Dit laat toe op de centrale database via mining nieuwe risico's te detecteren en in kaart te brengen.

B. Dicteertoepassingen in het ziekenhuis Filip Veldeman (Dictaphone)

Dicteer- en spraakherkenningstoepassingen zijn vandaag niet meer weg te denken uit het ziekenhuis. In Vlaamse en Nederlandse ziekenhuizen is de meerderheid van de medisch-technische diensten (radiologie, pathologie, nucleaire) al uitgerust met spraakherkenning. Van daaruit evolueert dit verder naar een ziekenhuisbrede oplossing. De klanten van het eerste uur hebben intussen al meer dan 5 jaar ervaring met deze technologie. De voordelen zijn legio: medische verslagen zijn sneller beschikbaar waardoor pati�nten sneller en beter kunnen behandeld worden, digitale beelden en verslagen kunnen makkelijker gedistribueerd worden, de hele administratieve afhandeling verloopt vlotter �n er wordt een aanzienlijke kostenbesparing gerealiseerd op de verslaglegging. Dit alles is mogelijk geworden doordat spraakherkenning de voorbije jaren ge�volueerd is van pure technologie naar een mooi ge�ntegreerde, makkelijk te gebruiken oplossing met hoogkwalitatieve gespecialiseerde spraakherkenning voor de diverse vakgebieden.

C. Pinkhof medische spellingcontrole Arnoud van den Eerenbeemt (Bohn Stafleu van Loghum)

Een schrijf- of typfout is snel gemaakt in termen zoals 'sigmo�doscopie' en 'ophthalmoblennorrhoea'. Bohn Stafleu van Loghum is een autoriteit op het gebied van medische (woorden)boeken en constateerde steeds meer vraag naar een goede spellingcontrole met medische terminologie. Zij vroegen Polderland Language & Speech Technology om een spellingcontrole te maken waarmee teksten met veel medische terminologie goed op spelling zouden kunnen worden gecontroleerd. Als leverancier van de Nederlandse spellingcontrole aan Microsoft� kon Polderland ervoor zorgen dat de medische spellingcontrole volledig integreert met Microsoft� Word. Een zoekvenster maakt het gemakkelijk om woorden op te zoeken op begin, midden of eind van het woord.

sessie 7. Telecom

Moderator: Frederik Durant (Prompt! Spraaktoepassingen)

A. Voice Data Bridge nummerinfodienst Jeroen Bosman (Voice Data Bridge)

Voice Data Bridge biedt een platform aan voor telecom operators waarbij de klanten van deze operators in staat worden gesteld om via een toepassing (gedeeltelijk) op basis van spraakherkenning nummerinformatie op te vragen. De mate van gebruik van spraakherkenning is afhankelijk van de wensen en eisen van de operator. TeleCats heeft samen met (destijds) Scansoft deze toepassing ontwikkeld voor de klanten van Voice Data Bridge. Personen die 118 bellen (of een daarvoor uitgegeven 0900-nummer), hoeven alleen de naam en de woonplaats van de organisatie of de persoon in te spreken die men zoekt. Een specifiek protocol zorgt voor een interactie met de database van Voice Data Bridge met daarin alle nummers van personen en bedrijven in Nederland. Indien het platform niet in staat is voor de opgegeven naam een nummer te vinden, wordt de klant door het systeem doorverbonden met een callcentermedewerker. Deze kan direct voor de verdere afhandeling zorgdragen. Door de toepassing van de spraakherkenningtechnologie is het aantal gesprekken dat uiteindelijk naar het callcenter gaat lager. Bovendien duren deze gesprekken gemiddeld korter, aangezien de informatie verkregen door de spraakherkenner wordt meegestuurd naar de callcentermedewerker.

B. PCM nabezorgingslijn Renate van der Toorn (PCM Landelijke Dagbladen)

TeleCats heeft voor het Algemeen Dagblad en andere uitgaven van PCM, zoals De Volkskrant, het NRC Handelsblad en Trouw een spraakherkenningssysteem ontwikkeld, dat wordt ingezet voor de geautomatiseerde afhandeling van telefonische klachten over de bezorging. Een abonnee die belt vanwege een bezorgklacht krijgt een spraakherkenningssysteem aan de lijn. Eerst vindt de identificatie van de beller plaats aan de hand van de postcode (inclusief de letters), huisnummer en toevoeging. Vervolgens vraagt het systeem over welke datum de bezorgklacht gaat. Door een koppeling met de klantendatabase kan er worden nagegaan of dat er recent vaker bezorgklachten zijn geweest. In dat geval wordt de klant natuurlijk direct doorgeschakeld naar een medewerker. Door het inzetten van spraaktechnologie bij PCM wordt piekbelasting van de medewerkers gedurende de ochtenduren afgevlakt en wordt de wachttijd voor bellers verkort.

C. Spraakgestuurd klantrouteren Dorota Iskra (LogicaCMG)

Bij diverse instellingen bestaat er op dit moment een trend om alle klantcontacten onder hetzelfde nummer te brengen. Dat resulteert in lange IVR-menu's waarin de klanten verdwalen en niet in staat zijn om hun vraag naar de IVR-keuzes te vertalen. Spraaktechnologie biedt de klanten de mogelijkheid om hun vragen op een natuurlijke manier te formuleren. De gebruikerstesten laten zien dat de waardering voor spraakgestuurd klantrouteren hoog is en de klanten positief verrast zijn met het succes van deze technologie. De eerste ervaringen vanuit de pilot ondersteunen deze reacties. Welke aspecten van het dialoogontwerp en de implementatie zijn essentieel voor het meebepalen van dit succes?

sessie 8. Financiële sector

Moderator: René Collier (SenterNovem)

A. SNS Bank online self-service Evert Stobbe (SNS Bank)

B. VGZ voorgelezen website Seyno van Es (VGZ)

Zorgverzekeraar VGZ gebruikt als eerste Nederlandse organisatie ReadSpeaker. Readspeaker is software waarmee de tekst op een website aan de bezoeker voorgelezen wordt. De technologie is zeer eenvoudig te gebruiken en vereist geen specifieke kennis bij de gebruiker. Website-bezoekers klikken op de speciale 'Lees Voor'-knop en de tekst op die pagina, of een geselecteerde alinea wordt voorgelezen. VGZ maakt hiermee haar internetpagina's nog toegankelijker voor mensen met een leeshandicap zoals slechtzienden, dyslectici, mensen met een verstandelijke handicap of analfabeten. Of gewoon voor iedereen die liever luistert dan leest. Uit onderzoek is gebleken dat dit maar liefst 20% van de Nederlandse bevolking betreft. De voorleesstem die wordt gebruikt is vriendelijk en menselijk.

C. Rabobank open dialoog avatar Harrie Vollaard (Rabobank Groep ICT)

Voor Rabobank Nederland ontwikkelde Elitech samen met BridgeVest de quizmaster Yvette. Daarmee is een open dialoog avatar voor het eerst ingezet in de financi�le markt. Yvette is specifiek ontwikkeld voor en door jongeren op RaboYoungDynamic; het jongerenplatform van de Rabobank Groep. Quizmaster Yvette gaat een gesprek aan met de deelnemers en begeleidt hen bij het spel. Tevens verzamelt zij tijdens de dialoog belangrijke informatie van en over de deelnemers. Deze gegevens worden verzameld voor eventueel gebruik in toekomstige acties.

Informatiemarkt

 

Bedrijven en instellingen presenteerden in stands succesvolle voorbeelden van toepassingen van taal- en spraaktechnologie op de informatiemarkt. De volgende organisaties waren met een stand op de informatiemarkt aanwezig:

Bekijk de foto's van de informatiemarkt.

Organisatie

 

Taal in Bedrijf wordt georganiseerd in het kader van het Vlaams-Nederlandse STEVIN-programma. STEVIN is een meerjarig onderzoeks- en stimuleringsprogramma voor Nederlandstalige taal- en spraaktechnologie. Doel van het programma is het stimuleren van de taal- en spraaktechnologische sector in Vlaanderen en Nederland, zodat de innovatiecapaciteit van deze sector wordt vergroot en tegelijkertijd ook de positie van het Nederlands in de moderne informatie- en communicatiemaatschappij wordt versterkt. STEVIN wordt geco�rdineerd en financieel beheerd door de Nederlandse Taalunie.

De organisatie van Taal in Bedrijf 2005 lag in handen van een team bestaande uit leden van de Stichting NOTaS, Nederlandse Taalunie, NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) en SenterNovem. Medewerking werd verleend door AWI (administratie Wetenschap en Innovatie van het Ministerie van Vlaamse Gemeenschap) en het IWT-Vlaanderen (Instituut voor de aanmoediging van innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen).

Met inhoudelijke vragen over Taal in Bedrijf kunt u terecht bij de Nederlandse Taalunie, telefoon +31 (0)70 346 95 48, e-mail

' ); document.write( addy65356 ); document.write( '<\/a>' ); //-->' ); document.write( addy65356 ); document.write( '<\/a>' ); //--> ' ); //-->' ); //-->

Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

.

Comite van Aanbeveling

 

  • Hans Bach (Call 'm)
  • Martine Ferment (Vodafone)
  • Tony Mary (gedelegeerd bestuurder VRT)
  • Rik Op den Brouw (Rabobank Groep ICT)
  • Dick Westendorp (oud-directeur Consumentenbond)

 

Deelnemers

Taal in Bedrijf werd bezocht door 290 deelnemers van 201 verschillende organisaties uit Nederland en Vlaanderen (bij meerdere deelnemers per organisatie staat het aantal personen tussen haakjes erachter):

2 PK Beheer 4tele.com AB Consulting ABN AMRO Bank (4) Accresq Management & Consultancy Active Voice BV ADante Adviesraad Wetenschaps- en Technisch Beleid Allianz Nederland AND Products BV Artec Electronics AskNow B/CICT Barito Bavokring Belgacom BGDA Boer & Croon NeXtrategy Bohn Stafleu van Loghum Bologna Adviesgroep Bosk BRW Groep (3) Business Telecom Solutions Call'm BV Capgemini Carp Technologies BV (2) Cedin CendrisBSC (4) Centraal Justitieel Incasso Bureau Christelijke Hogeschool Windesheim CIBIT Cito Clockwork BV (3) Concern Informatiemanagement Politie (2) Connexxion ContactVision CSS Telecom CWI CyberPhone CZ Actief in Gezondheid De Telefoongids BV (2) De Telegraaf (2) Delta Lloyd Zorg N.V. Dialoog Uitgevers Dictaphone Digischool/Kennisnet Disk@d BV Dutchear (6) Dutch-Match Traductions EDS Eindhovens Dagblad Elitech Empolis Arvato Enai Systems BV (2) ENECO Energie (3) ErgoNes Faciliterend Onderwijskundig Management Federatie Slechthorenden en Blindenbelangen Ferment Management Findicon (2) Fluency FNB (2) Fortis Bank (2) FORUS-P Fourplus CCC FSB BV Gardenier Gedichtenlijn 0909gedicht (2) Genesys Telecommunications Laboratories Getronics PinkRoccade (3) Global Informatistics Goldlevel GPX GX creative online development Hewlett Packard (2) Human Inference (4) IBM (2) iCREW Ilse Media Instituut voor Nederlandse Lexicologie (6) International Card Services (3) Interpolis Intervien Intervoice INTRAC Invest Solutions Support BV Inxight Irion Delft Technologies ISdAC International Association (2) ITO IWT-Vlaanderen Ixnet BV Jansen Venneboer Karel de Grote-Hogeschool Kenniscentrum voor Revalidatie en Handicap Knowledge Concepts Koninklijke Bibliotheek KPN (6) KU Leuven (5) KVSA Language & Computing Lessius Hogeschool Antwerpen Lingua Franca bvba Linguistic Systems BV (3) Lingvistica LogicaCMG (3) Lycaeus BV M&I/Partners Massxess Interactive Media (2) MDNA Meerder MeesPierson Ministerie van Buitenlandse Zaken Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Ministerie van Economische Zaken Ministerie van Financi�n Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (2) MODEM, communicatie- en computercentrum Naturalis Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid Nederlandse Ambulance Instituut (NAI) Nederlandse Organisatie voor Taal en Spraaktechnologie NOTaS Nederlandse Taalunie (4) Newtel Essence (2) NOC*NSF Noldus Information Technology (2) Novio (3) Novo Cetec BV NS Commercie Nuance (2) NWO (4) OHRA BV Olyslager Organisation BV Ordina Enterprise Solutions BV ParaBot Services BV (3) PCM Dagbladen Philips Polderland Language & Speech Technology BV (4) Politie Amsterdam-Amstelland (2) Postbank (2) PreSoft Information Systems Priority Telecom (3) Prompt! Spraaktoepassingen PTI BV (2) Q-go (7) Rabobank (2) Radboud Universiteit Nijmegen (17) rdgKompagne (3) Readspeaker (2) Reisinformatiegroep BV Rheumaverpleeghuis Rijksuniversiteit Groningen (11) SARA Reken- en Netwerkdiensten SenterNovem (9) Sint Maartenskliniek SNS Reaal Groep (2) Special Care Projecten en Evenementen VOF Stichting SpecialKids Stichting Studio Taalwetenschap Stichting 't WEB Stoas Informatisering BO Strigidae Sun Microsystems Nederland Taalactief Talk & Vision (2) TalkingHome BV (2) Technische Universiteit Delft Technische Universiteit Eindhoven Technologie & Integratie (2) Tele2 Versatel TeleCats BV (3) Telecommerce Magazine TeleInfo Telematica Instituut (2) Televic Telfort Tervis Alliance Textkernel BV (3) The Selfservice Company The Sound of Data (3) Tiems Consultancy TNO (3) Trustcon Communication Networks BV T-Systems Nederland BV United Nations University Institute for New Technologies Universiteit Antwerpen (4) Universiteit Gent (3) Universiteit Hasselt Universiteit Twente (5) Universiteit Utrecht (12) Universiteit van Amsterdam Universiteit van Tilburg (2) VGZ-IZA Viataal Villeroy & Boch Wellness BV Voice Data Bridge BV (2) Vrije Universiteit (2) VRT, Vlaamse Radio en Televisie XYZ Partners Young Media Productions (4) Zappwerk

Locatie

Taal in Bedrijf 2005 vond plaats in het Evoluon in Eindhoven, een buitengewone en uistekend bereikbare locatie, met ruime parkeergelegenheid.

Ooit werd het Evoluon gebouwd om jong en oud te interesseren voor de toekomst. Nu, ruim 35 jaar later, spreekt deze vliegende schotel van beton nog steeds tot de verbeelding.

 

Bereikbaarheid

Er is een directe aansluiting op de snelweg (naar alle richtingen) en ook met het openbaar vervoer is het Evoluon gemakkelijk te bereiken: vanaf het station bent u binnen 10 minuten bij het beroemdste gebouw van Eindhoven. Ook de Phileas (Hoogwaardig Openbaar Vervoersconcept) remt graag voor het Evoluon om u uit te laten stappen.

 

Voor een kaart en routebeschrijving kijkt u op: www.evoluon.nl.

 

Adres

Evoluon Noord Brabantlaan 1a 5652 LA Eindhoven Nederland tel: +31 40 250 46 66

In de media

Spraakherkenning bespaart politie veel tijd

Perfect is spraakherkenning nog steeds niet. Bij de Amsterdamse politie blijkt het gebruik ervan erg nuttig. De Vlaamse televisiezender VRT profileert zich zelfs als Europees koploper inzake het gebruik van spraakherkenning voor live ondertiteling van televisie-uitzendingen. 'Zelfs Talpa is komen kijken.'

"Spraakherkenning staat inderdaad nog niet helemaal op punt", vertelt Bernard Dewulf, eindverantwoordelijk voor de teletekstondertiteling van de VRT. Toch gebruikt de Vlaamse openbare omroep spraakherkenning voor ondertiteling sinds 2002. "Als eerste in Europa", voegt Dewulf eraan toe. Tot dan toe moest de televisiezender de ondertiteling handmatig invoeren. Dewulf: "De kunst, d� grote uitdaging, vooral bij live programma's, is om de tekst zo snel en accuraat mogelijk in te voeren. In Oostenrijk hebben ze de wereldkampioen sneltypen in dienst genomen. Maar daar is er natuurlijk maar ��n van!" Het allerprilste gebruik van spraakherkenning bij de VRT dateert alweer van 1998. De omroep heeft het experiment met Philips Free Speech om kwalitatieve redenen evenwel moeten stopzetten.

Het daaropvolgende experiment in 1999 met Velotype, het systeem dat de NOS in gebruik heeft, werd eveneens gestaakt. Dewulf: "Een opleiding kost twee jaar. De BBC gebruikt op dit moment nog stenografie, de derde methode. Maar ook zij zijn stilaan aan het omschakelen naar spraak."

Nog in hetzelfde jaar van het mislukte Velotype-experiment werd VoiceXpress van het toen roemrijke, eveneens Vlaamse Lernout & Hauspie Speech Products in gebruik genomen. Nadat genoemd bedrijf zijn Amerikaanse branchegenoot Dragon Systems had overgenomen, is de VRT Dragon NaturallySpeaking (DNS) gaan gebruiken. Dewulf: "In maart 2001 is DNS officieel in gebruik genomen voor live ondertiteling. In januari 2002 zijn we DNS gaan gebruiken voor alle live ondertitelingen."

Hersprekers

Op dit moment wordt circa 45 procent van alle uitzendingen door de VRT ondertiteld. Het streven is dat in de loop van volgend jaar circa de helft van alle programma's ondertiteld wordt. "Op termijn gaan we naar een volledige ondertiteling. Misschien dat we dit in 2010 realiseren", vertelt Dewulf. Veel keuze heeft de VRT niet. Als openbare omroep wordt zij door de politiek verplicht om een aantal maatschappelijke functies te vervullen. Ondertiteling van programma's ten behoeve van doven en slechthorenden is zo'n verplichting. De omroep moet die ondertiteling verzorgen met 15 fulltimers. "Dat is relatief weinig", meent Dewulf. Spraakherkenning die sprekeronafhankelijk werkt bestaat vooralsnog niet. Om die reden heeft de VRT zijn ondertitelaars moeten omscholen tot zogenaamde hersprekers. " Eigenlijk werken die mensen op de manier van simultaan tolken", legt Dewulf uit en met een knipoog: "We noemen ze onze Dragonders."

De ondertitelaars beluisteren de televisiefragmenten, spreken in DNS in wat ze gehoord hebben en leggen op die manier de ondertiteling vast. "Het is een groot misverstand dat we een Dragonmicrofoontje onder Martine Tanghe, ons bekendste nieuwsanker, hebben hangen", zegt Dewulf. Voor off screen commentaar volstaat ��n herspreker. Soms gebruikt de VRT ook twee hersprekers die elkaar aflossen. In een aantal gevallen wordt de herspreker aangevuld door een corrector die de ondertiteling waar nodig verbetert. Dan nog blijft het aantal struikelblokken groot. "Politici praten soms over voetbal en voetballers soms over politiek", zegt Dewulf. De woordenschat die mensen gebruiken is in principe grenzeloos. "Maar DNS heeft ernstige lacunes in de basiswoordenschat. Een aantal woorden zoals 'topoverleg', 'spreekverbod', 'luchtpijp', 'zandbank' of 'golfbreker' kent DNS niet. Ook maakt het programma soms foute analyses. Van 'bestaan dus nog' maakt het programma 'bestaande smog', enzovoort."

Besparingen

"Je moet heel geduldig zijn om spraakherkenning te gebruiken", meent Ben van Scheppingen van de Politie Amsterdam, dienst Sociale Jeugd en Zeden. Het uitschrijven van verhoren van jeugdige slachtoffers van zedenzaken is een wettelijke verplichting. Door gebruik te maken van spraakherkenning kan de politiedienst de transcriptietijd van de verhoren inkorten van 16 uur naar plusminus 6 uur voor elk uur verhoor. De kosten voor de opstelling liepen in de duizenden euro's. Maar de kostenbesparing op jaarbasis kan oplopen tot circa 24.000 euro. "Dat is niet zo belangrijk. Belangrijker is dat we op veel relaxter kunnen werken", zegt van Scheppingen. Ook Dewulf noemt de potentiële besparingen en het gebruiksplezier als argumenten ten voordele van DNS. "Spraakherkenning is simpel, flexibel, goedkoop en leuk."

De verplichting om letterlijke transcripties van de verhoren te maken, betekent dat daadwerkelijk elke zucht en snik vastgelegd moet worden. Voor diegene die de transcriptie moet verzorgen, betekent dit eindeloos luisteren en terugspoelen van de opnames. Het systeem bij de politie is getraind op de stem van één persoon. In het begin veroorzaakte de proefopstelling veel problemen. Veel van die problemen konden worden verholpen door extra oefentijd in te lassen met oude verhoren. Van Scheppingen noemt spraakherkenning om die reden een never ending story: "Je moet steeds nieuwe woorden blijven toevoegen." Toch is de tevredenheid groot. "De trend bestaat om nu ook de verhoren met meerderjarige verdachten met spraakherkenning uit te werken."

© Luc Van Peteghem. Overgenomen uit Automatisering Gids d.d. 2 december 2005.

Verslag in Dixit

Verslag in Dixit, Tijdschrift over toegepaste taal- en spraaktechnologie, door Arjan van Hessen.

Taal in Bedrijf

Op dinsdag 22 november was het zover: Taal in Bedrijf. Deze opvolger van het twee jaar eerder door NOTaS georganiseerde "Team voor Taal" werd dankzij een grote subsidie van €50K van de Nederlandse Taalunie groots aangepakt. In het Evoluon in Eindhoven werden 3 sprekers voor het plenaire ochtendprogramma gevraagd en 27 voor de sessies in de middag.

Het doel van deze (niet-NOTaS) bijeenkomst was om (potentiële) afnemers van Taal en Spraaktechnologie met leveranciers en ontwikkelaars in contact te brengen. Er bestaat nog steeds een soort koudwatervrees op het gebied van TST-toepassingen en men wilde proberen dit een weg te nemen door vooral echte (=commerciële) gebruikers van TST-applicaties aan het woord te laten. Uiteraard is er niet sprake van één type TST-applicatie en dus werd een heel scala aan onderwerpen met sprekers geregeld zodat alle onderwerpen min of meer aan bod zouden komen en alle bezoekers op z'n minst één onderwerp van zijn/haar gading zou vinden.

Ochtendprogramma

De dag begon met een korte film van 3 studenten van de Hogeschool voor Kunsten uit Utrecht. Veel herrie en flitsend gefilmd, gaf het een korte impressie van een aantal bekende toepassingen van taal en spraaktechnologie. Natuurlijk zouden sommigen andere keuzes gemaakt hebben, maar op deze manier kreeg je wel een indruk van hetgeen jonge buitenstaanders er van vinden.

Na een inleidend praatje door Linde van den Bos, voorzitster van de Nederlandse Taalunie, hield Co Berendsen een vertelling. Co, in het dagelijkse leven partner bij Boer & Croon NeXtrategy, vertelde een soort sprookje over het toepassen van Taal en Spraaktechnologie in het verbeteren van klantcontacten. Hij benadrukte dat het essentieel is om op een andere manier na te denken over de manier waarop bedrijven met hun klanten omgaan. In zijn dagelijkse leven komt hij het dikwijls tegen dat men klanten vooral als lastig ziet: ze stellen vragen, kosten tijd, en leiden de aandacht maar af. Deze simpele, al te ware boodschap, was waarschijnlijk wel bekend bij veel bezoekers uit het bedrijfsleven, maar bood zeker voor de aanwezige onderzoekers een frisse kijk op de manier waarop het (helaas) vaak toegaat.

Na de pauze, hield Luc Soete een voor mij inspirerende lezing over de veranderende samenleving. Luc Soete in het dagelijks leven hoogleraar op de Universiteit van Maastricht, had het over de implicaties die de verschuiving van informatiemaatschappij naar communicatie maatschappij voor ons alle heeft. Hij liet zien dat de bijdrage van ICT niet erg zichtbaar is in de welvaartsoverzichten van onze wereld, gegeven de huidige meetmethoden die hiervoor gebruikt worden. Zo introduceerde hij het begrip informatie-inflatie. In alle overzichten wordt slechts gesteld dat informatie beschikbaar is, maar niet wat de kwaliteit ervan is. Die kwaliteit is de laatste jaren enorm verbeterd, maar het is volstrekt niet duidelijk op welke wijze dat tot een 'betere' samenleving heeft bijgedragen.

Als afsluiter kwam Hans Appel, CTO van Sun Microsystems, met een knallende presentatie over het nut om anders met creativiteit om te gaan. In zijn optiek wordt er bij de inzet van ICT (waaronder taal en spraaktechnologie) nog steeds te veel geredeneerd vanuit het gezichtspunt van een boekhouder. Bedrijven beschermen angstvallig hun producten en leveranciers van content houden alles het liefst achter slot en grendel. Hans liet zien dat de komst van opensource software en de enorme verspreidingsmogelijkheden die Internet biedt, dit traditionele model aan het wankelen brengen. Uiteraard moeten bedrijven nog steeds geld verdienen, maar de wijze waarop moet anders. Het multimedia bedrijf Noterik heeft het ochtendprogramma gefilmd zodat iedereen dit nog eens rustig kan bekijken. De link naar deze opnamen is: http://www.bestuuronline.nl/taalinbedrijf/tib_22nov.asx.

Lunch

De exact 100 minuten durende uitstekende lunch was een ideale mogelijkheid om: te netwerken, bijgepraat te worden over net gestarte Stevin-projecten en om direct in contact te komen met bedrijven die daadwerkelijk taal en spraaktechnologie ontwikkelen dan wel implementeren. In de grote hal stonden ongeveer 20 informatie stands met TST-gerelateerde bedrijven (Telecats, Knowledge Concepts, Dutchear, Linguistic Systems, CMGLogica, Human Inference, Linguistica, TextKernel, Q-go en natuurlijk Polderland), TST-organisaties (NOTaS, TST-centrale en de Nederlandse Taalunie) en lopende, TST-gerelateerde onderzoeksprojecten. Samen besloegen deze stands waarschijnlijk 90% van het taal en spraaktechnologie potentieel in Vlaanderen en Nederland!

Het aardige van deze uiteenlopende mix van groepen was dat men eenvoudig met elkaar in contact kwam. De academische wereld kon kennisnemen van de bedrijven (wat doen ze nu met onze onderzoeksresultaten) en het bedrijfsleven kon laagdrempelig kennisnemen van de nieuwe TST-mogelijkheden (wat kunnen we samen doen, wat kunnen we over een paar jaar verwachten etc.). Dat dit netwerken aansloeg bleek wel uit het grote aantal deelnemers dat om 14:00 door de organisatoren naar de parallelle sessies gestuurd moest worden.

Middagprogramma

De middag was vooral bedoeld om potentiële gebruikers te informeren over de wijze waarop TST-applicaties in bedrijven geïmplementeerd kunnen worden. Het waren ditmaal nadrukkelijk niet de makers of de implementators van de applicaties die aan het woord kwamen. Echte gebruikers vertelde over het waarom, het hoe en het uiteindelijk resultaat van het toepassen van TST. Er waren in het totaal 27 workshops verdeeld over 9 verschillende interesse velden.

  1. Onderwijs
  2. Toerisme, cultuur & vrije tijd
  3. Transport & logistiek
  4. Overheid & publieke diensten
  5. Media
  6. Gezondheidszorg
  7. Telecom
  8. Financiële sector
  9. TST voor mensen met communicatieve beperkingen.

Hoewel niet alle sessies even druk bezocht werden (met name de laatste van 16:00 tot 17:00 waren wat leeg), was op het einde nog meer dan 50% van de genodigden aanwezig.

Evaluatie

De officiële evaluatie van de dag toonde aan wat de organisatoren al voorvoelden: grosso modo was het een groot succes! Meer dan driekwart van de deelnemers gaf aan het als geslaagd te beschouwen en een volgende keer zeker terug te komen.

Wat cijfers: 370 mensen hadden zich vooraf ingeschreven, 30 deden het de dag zelf zodat we in potentie 400 geinteresseerden hadden. 30 mensen hadden vooraf laten weten toch niet te kunnen komen en 80 mensen kwamen gewoon niet opdagen, zodat er uiteindelijk 290 deelnemers waren. Gegeven de korte voorbereidingstijd (9 weken) is dit erg netjes!

Een aantal onderwerpen (overheid & publieke diensten en TST voor mensen met communicatieve beperkingen) werden als dusdanig nuttig bestempeld, dat nu al besloten is er later nog aparte bijeenkomsten over te houden.

Was er ook kritiek? Jazeker! Een veel gehoorde klacht was dat, hoewel de ochtendsprekers zelf wel in orde waren, hun onderwerpen wel wat (erg) ver van taal en spraaktechnologie afstonden: veel deelnemers hadden liever iets meer TST-inhoudelijke praatjes gehoord. Een ander duidelijk teleurstellend feit was het geringe aantal Vlaamse deelnemers (slechts 9%). Na het echec van Lernout&Hauspie zijn er slechts zéér weinig Vlaamse TST-bedrijven overgebleven. Ook is er blijkbaar minder belangstelling van Vlaamse bedrijven voor het toepassen van TST hoewel het feit dat het evenement in Nederland werd georganiseerd en er vooral Nederlandse gebruikers een praatje kwamen houden, hier ongetwijfeld ook een rol bij gespeeld zal hebben. De deelnemende bedrijven tenslotte, waren tevreden en spraken van een hoge kwaliteit van de bezoekers: geen wereldverbeteraars, mensen met de ultieme oplossing of consultants die zichzelf kwamen aanprijzen, maar geïnteresseerde bezoekers die veel van de hoed en de rand wilde weten.

Hoewel het, gezien de hoge kosten van dit soort bijeenkomsten ,niet zeker is of er binnen de looptijd van het Stevin-project nogmaals zo'n beurs georganiseerd zal worden, zullen er wel "dedicated follow-ups" komen die voor een kleiner publiek wat dieper op de materie in zullen gaan. Als bovendien de grote aantallen professionele contacten in de nabije toekomst leiden tot een aantal aansprekende TST-projecten, dan zullen alle gestelde doelen gehaald zijn!

 

7 januari 2016