Taalbeleid in 10 punten

 

Taalbeleid wat is dat eigenlijk?

Mist u antwoorden? Laat het ons weten.

Taalbeleid van een overheid  is het geheel van maatregelen dat ze neemt om  het gebruik van een taal of meer talen te beïnvloeden, om het onderwijs in die taal te bevorderen, om de taal vast te leggen en eventueel normen voor te schrijven en om de rechten van bepaalde groepen op het behoud en het gebruik van hun eigen taal te waarborgen. Maatregelen zijn bijvoorbeeld wetten, subsidies of bewustwordingscampagnes. 

De Nederlandse Taalunie is een organisatie waarin de Nederlandse, de Vlaamse en de Surinaamse overheid gezamenlijk beleid voeren over de Nederlandse taal. De organisatie is in 1980 opgericht met een Nederlands-Vlaams “Verdrag inzake de Nederlandse Taalunie". Suriname heeft zich in 2004 aangesloten. De Taalunie werkt ook samen met Aruba, Curaçao en Sint-Maarten. De Taalunie wordt bestuurd door ministers van de deelnemende landen en gecontroleerd door een commissie van parlementsleden. Er is een adviesraad van deskundigen en een bureau dat het beleid voorbereidt en uitvoert. Dat bureau heet ‘ algemeen secretariaat’ en is gevestigd in Den Haag

(lees meer over de structuur van de Taalunie)

De Taalunie doet voor het Nederlands alles waar de deelnemende landen samen belang bij hebben en wat ze samen beter kunnen doen. Dat gaat bijvoorbeeld over:

  • Taal (spelling, taaladvies, woordenboeken en Nederlands in computertoepassingen)
  • Onderwijs ( documentatie en hulp voor studenten en docenten )
  • Literatuur (informatie over literatuur, literatuur op internet, opleiden van literaire vertalers)
  • Nederlands in het buitenland (steun aan universiteiten waar je Nederlands kunt leren, advies en bijscholing voor docenten en studenten)

(lees meer over wat de Taalunie doet: http://taalunieversum.org/taalunie/werkterreinen/ )

Een buitenlands beleid op het gebied van de taal en de letteren in die taal wordt vooral gevoerd vanuit de overtuiging dat grotere bekendheid met die taal en letteren zal leiden tot meer begrip en waardering in het buitenland voor de cultuur van onze landen. De landen die verenigd zijn in de Nederlandse Taalunie  moedigen het daarom aan dat Nederlandstalige literatuur in het buitenland wordt verspreid, ook in vertaling. Verder ondersteunen en bevorderen ze de studie van de Nederlandse taal en cultuur in het buitenland.  

Een taal heeft vele vormen of variëteiten, bijvoorbeeld dialecten, jongerentaal, taal van ambtenaren en advocaten, kleutertaal. Standaardnederlands is de variëteit van het Nederlands die gebruikt wordt voor de algemene communicatie in het onderwijs, in de media en door de overheid. Dialecten zijn ook variëteiten van het Nederlands, maar ze zijn vooral bruikbaar in de omgang met mensen binnen een vertrouwde omgeving. In Vlaanderen wordt veel tussentaal gesproken. Dat is een informele taal, die niet geschreven wordt, maar die met lichte plaatselijke variatie in het hele gebied gangbaar is. Standaardnederlands is het Nederlands dat het best is beschreven in woordenboeken, spraakkunsten en uitspraakwoordenboeken. Het is overigens niet overal hetzelfde. Sommige woorden en uitdrukkingen hoor je wel in Nederland, maar niet in België of Suriname. Of andersom. Ook de uitspraak is verschillend in die drie landen. We spreken van Surinaams-Nederlands, Belgisch-Nederland en Nederlands-Nederlands.

Lees meer over standaardtaal.  

 

Taal is van de mensen die de taal gebruiken. Zij geven vorm aan hun taal door telkens weer nieuwe manieren te ontwikkelen als ze iets nieuws willen zeggen. Daardoor verandert de taal heel langzaam. Je kunt bijvoorbeeld goed de verschillen zien tussen het Nederlands van vandaag en dat van honderd, tweehonderd of driehonderd jaar geleden. Er komen woorden en uitdrukkingen bij, en er gaan er ook veel verloren. Ook de manier om zinnen te maken verandert. Dat is bij alle talen zo en er is niemand die beslist wat er mag veranderen en wat moet blijven.

(Lees meer over het Nederlands: http://taalunieversum.org/taal/vragen/ )

 

Met de infrastructuur van een taal wordt bedoeld wat er vastgelegd is op papier, digitaal of op geluids- of beelddragers. Een taal kan pas een standaardtaal genoemd worden als uitspraak, woordenschat, spelling en grammatica op deze manier zijn vastgelegd en als daaruit normen of richtlijnen voor het gebruik zijn ontstaan.

De Taalunie helpt bij het vastleggen van de standaardtaal en stelt de materialen ter beschikking van taalgebruikers, maar bijvoorbeeld ook van ontwikkelaars van hulpmiddelen. Zo'n hulpmiddel kan een schoolboek zijn, een spellingchecker of een computer die je in het Nederlands kunt bedoenen.

De Taalunie heeft in 1995 enkele spellingregels veranderd. Dat gebeurde omdat die regels voor veel onduidelijkheid zorgden. De belangrijkste ingreep was het afschaffen van dubbele schrijfwijzen voor bastaardwoorden, dat zijn woorden met een vreemde oorsprong, zoals actie (aktie) en consequent (konsekwent). In 2005 kwamen daar nog voorschriften bij voor woorden waar veel mensen problemen mee hadden, zoals afkortingen en hun afgeleiden (sms'en) en woorden met of zonder hoofdletters (de middeleeuwen, middeleeuws, middeleeuwer). Nu zijn alle grijze zones in de spelling opgehelderd.

Om de tien jaar werkt de Taalunie de officiële Woordenlijst van de Nederlandse Taal bij. Voor nieuwe woorden wordt dan de spelling vastgelegd. De regels worden niet meer veranderd. De eerst volgende keer is in 2015 Bezoek de officiële woordenlijst hier.

Nee, de Taalunie beslist niet wat goede en wat foute woorden zijn. Er bestaat niet zoiets als 'officiële' of 'erkende' woorden, en dus ook niet zoiets als 'verboden' woorden. Dat kan ook niet, omdat er voortdurend woorden bijkomen en andere woorden verdwijnen. Vaak zijn woorden in de ene omstandigheid goed bruikbaar, maar niet in een andere omstandigheid. Dat geldt bijvoorbeeld voor dialectwoorden, voor spreek- of straattaal, voor vaktaal of verouderde woorden. Woorden die in alle omstandigheden bruikbaar zijn, behoren tot de standaardtaal. Een goed woordenboek geeft uitleg bij de gebruiksmogelijkheden van elk woord.

Lees meer over woorden en woordenboeken.  

Alles wat de Taalunie doet, is uiteindelijk bedoeld voor de gebruiker van het Nederlands, of dat Nederlands nu zijn moedertaal is of niet. De Taalunie legt bijvoorbeeld de spelling vast en zorgt ervoor dat er goede woordenboeken, spraakkunsten en taaladviesboeken kunnen verschijnen, op papier en op internet. Door de Taalunie kan veel Nederlandstalig literair werk via internet worden geraadpleegd. Ze doet dat niet allemaal zelf, maar zorgt er vooral voor dat andere organisaties dat kunnen doen. Dat zijn meestal literaire of wetenschappelijke instellingen of onderwijsinstellingen.

De Taalunie subsidieert ook over de hele wereld universiteiten waar Nederlands wordt gestudeerd.

De Taalunie beschikt over een website met veel informatie over taal en taalbeleid, en een jongerenwebsite over het Nederlands.

Lees meer over wat de Taalunie doet.

 

 

5 november 2012