Vragen over het Groene Boekje

Wat is er veranderd aan het nieuwe Groene Boekje? 

 

 

In een aantal gevallen zijn woordgroepen in het Groene Boekje opgenomen:
-frases met 'versteende' naamvalsvorm: te allen tijde, bij dezen enz.
-woorden die alleen voorkomen binnen de context van een vaste formulering: alle hens aan dek, aan diggelen enz.
-als er sprake is van spellingonzekerheid: ex aequo, Engelse sleutel enz.
Sommige categorieën zijn ruimhartig opgenomen, zoals uitdrukkingen met een oude naamvalsvorm (te allen tijde, in dezen). Achter in het boekje is een lijst met dergelijke gevallen afgedrukt.

Ook voor aardrijkskundige namen geldt dat de spelling niet officieel door de Taalunie wordt vastgesteld, dus deze zijn niet in het Groene Boekje opgenomen. De  zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden die van aardrijkskundige namen zijn afgeleid, volgen de spelling die ook wordt gebruikt in de lijst Buitenlandse Aardrijkskundige Namen.

De spellingregels zijn niet van toepassing op eigennamen, dus deze staan niet in het Groene Boekje, behalve als er verwarring kan ontstaan, bijv. donjuan (in de betekenis van een vrouwenjager en Don Juan (als eigennaam van een historisch figuur). Ook namen van feestdagen en enkele historische gebeurtenissen zijn opgenomen om uitsluitsel te geven over het gebruik van de hoofdletter.

Chatten en sms'en kun je beschouwen als 'genoteerde spreektaal', met eigen regels en codes die afwijken van de officiële spellingregels en schrijfconventies rond leestekens en hoofdletters. Deze woorden zijn daarom niet opgenomen.

Op de Surinaams-Nederlandse woorden zijn dezelfde spellingregels toegepast als voor Europees-Nederlandse woorden. Voor leenwoorden uit lokale talen is de in Suriname vastgestelde spelling daarvan gehandhaafd. Woorden uit het Sranantongo met een /oe/-klank worden daardoor met de letter u geschreven.
Voor enkele woorden die in Suriname vaker worden gebruikt dan in Nederland en Vlaanderen, geldt dat ze al geruime tijd geleden in het Nederlands zijn opgenomen. In zo’n geval is de spelling mogelijk al vernederlandst. Dat zou kunnen gelden voor poema en de vrucht papaja die mogelijk lokaal (ook) worden geschreven als puma en papaya. In het Groene Boekje staat in deze gevallen de vernederlandste spelling.

Enkele Surinaamse woorden hebben ten opzichte van het vorige Groene Boekje een gewijzigde spelling. Zo wordt in het nieuwe Groene Boekje niet langer djogo gespeld, maar dyogo. Een zeldzaam verschil tussen Surinaams-Nederlands en het Nederlandse Nederlands is het leenwoord doekoe uit het Sranantongo. Dat wordt in Suriname alleen gebruikt in het Sranan, niet in het Nederlands. In Nederland is het overgenomen in de vernederlandste spelling. Andere voorbeelden hebben we niet.

Op de Surinaams-Nederlandse woorden zijn dezelfde spellingregels toegepast als voor Europees-Nederlandse woorden. Voor leenwoorden uit lokale talen is de in Suriname vastgestelde spelling daarvan gehandhaafd. Woorden uit het Sranantongo met een /oe/-klank worden daardoor met de letter u geschreven.

 

  • djogo => dyogo: spelling gewijzigd t.o.v. 2005
  • kraukrau => krawkraw: spelling gewijzigd t.o.v. 2005

In feite gaat het hier ook om correcties. Voor Suriname is een speciale werkgroep van het lokale onderwijsministerie aan het werk geweest om voor de Surinaams-Nederlandse woorden de spelling vast te stellen. Die heeft in enkele gevallen keuzes gemaakt die afwijken van wat er in het Groene Boekje stond. Voor die paar Surinaamse woorden waarvoor geldt dat ze toch van spelling zijn veranderd, is dat niet gebeurd op grond van een veranderde regel, maar door een andere keuze binnen de bestaande regels.

 

Volgens de spellingregels is het ‘typfout’.  De spelling ‘typefout’ blijft gehandhaafd. ‘Typfout’ is toegevoegd als nieuwe variant.

 

  • coq-au-vin => coq au vin
  • gilles-de-la-tourettesyndroom => gillesdelatourettesyndroom
  • lippizaner => lipizzaner
  • enz.

Ook hier geldt dat het niet gaat om een spellingwijziging, maar om foutjes (verkeerde schrijfwijze die in deze uitgave zijn gecorrigeerd).

 

Het gaat om VORMvariatie en dus niet om SPELLINGvariatie. Vuistregel: als je het verschil kunt horen, gaat het niet om spelling.

Uitgangspunt is: als het in de Woordenlijst.org of het Groene Boekje staat is het zeker goed, anders is het afhankelijk van het gangbare taalgebruik.
Het al dan niet voorkomen van een tussen-s is geen spellingkwestie, maar een uitspraakkwestie. Als een woord met een tussen-s wordt uitgesproken, bijvoorbeeld landingsbaan of (in België) rundsvlees, dan is de spelling met s correct. Veel woorden komen zowel met als zonder tussen-s voor. In die gevallen zijn niet systematisch beide schrijfwijzen in het Groene Boekje opgenomen. De vormen die aan de selectiecriteria voor het Groene Boekje voldeden zijn opgenomen. Het ontbreken van een woord zonder tussen-s, terwijl het met tussen-s wel is opgenomen, of andersom, wil dus niet zeggen dat die vorm fout is. In de Leidraad worden de regels voor het gebruik van de tussen –s verder toegelicht.

Nee. Er is één voorbeeld bekend van een woord dat we al kenden uit het Frans en dat opnieuw, in een andere spelling, is ontleend uit het Engels. Dat heeft er een spelling bij gekregen zou je kunnen zeggen. Dat is shockeren/choqueren.
In een ander geval is naast het al in 2005 opgenomen ingeburgerde trashmetal ook de oorspronkelijke vorm thrashmetal opgenomen.

21 oktober 2015