Nieuwsberichten

Enquist, Uitdehaag en Vegter winnen Taalunie Toneelschrijfprijs 2005

01/09/2005

Persbericht,
Amsterdam, 1 september 2005

Anna Enquist, Antoine Uitdehaag en Anne Vegter winnen Taalunie Toneelschrijfprijs 2005 met toneeltekst Struisvogels op de Coolsingel

Anna Enquist, Antoine Uitdehaag en Anne Vegter zijn de winnaars van de Taalunie Toneelschrijfprijs 2005. Op het Vlaams Theaterfestival kregen zij de prijs vandaag voor hun toneeltekst Struisvogels op de Coolsingel, die zij schreven voor Bonheur Theaterbedrijf Rotterdam.

De prijs van 10.000 euro gaat jaarlijks naar de schrijver van een oorspronkelijk Nederlandstalig toneelstuk dat in het voorafgaande seizoen voor het eerst is opgevoerd. Met deze onderscheiding wil de Nederlandse Taalunie de Nederlandstalige toneelschrijfkunst en de opvoering van Nederlandstalig toneel stimuleren. Het Vlaams Fonds voor de Letteren, Theater Instituut Nederland, de Nederlandse Taalunie en het Vlaams Theaterfestival organiseerden dit jaar de prijs.

Anna Enquist, Antoine Uitdehaag en Anne Vegter schreven alledrie een aantal persoonlijke getuigenissen van mensen die het verwoestende bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 hebben meegemaakt. Deze afzonderlijke teksten zijn gemonteerd tot Struisvogels op de Coolsingel. De jury over het stuk: "Het is indrukwekkend hoe het verhaal, dat op 10 mei 1940 aanvangt, de dag waarop de Duitsers Nederland binnenvallen, onontkoombaar wordt voortgestuwd naar het fatale bombardement, 4 dagen later. Met weinig woorden, heel subtiel en poëtisch, krijgen de verschillende personages, 7 in getal, een gezicht en een ziel. De verhalen van hun laatste levensdagen zijn mooi en vloeiend met elkaar verweven. In krachtige, filmische beelden voltrekt zich het onvoorstelbare drama aan deze mensen, en de heldere, doorzichtige manier waarop dit in Struisvogels op de Coolsingel in woorden is gevat is zeer ontroerend."

De jury, regisseur/toneelschrijver Jeroen van den Berg, actrice Barbara Pouwels en dramaturge Mieke Versyp, ontving dit jaar 83 inzendingen voor de Taalunie Toneelschrijfprijs. Daarmee ligt het aantal teksten rond het gemiddelde van de vorige jaren, na een uitzonderlijk rijke oogst in 2004 met meer dan 100 deelnemende stukken. De onderwerpen en thema's, stijlen en genres zijn divers. Net als de auteurs; naast een flink aantal gevestigde toneelschrijvers zijn er ook veelbelovende nieuwe namen. Opvallend is dat er in vergelijking met de voorgaande jaren weinig jeugdtoneelteksten werden ingezonden.

Andere genomineerden voor de prijs waren: schrijver en theatermaker Ko van den Bosch met het absurd-komische drama Painicilline geschreven voor Alex d'Electrique, theatermaker en cineast Alex van Warmerdam met de muziektheatertekst De verschrikkelijke moeder geschreven voor zijn eigen gezelschap De Mexicaanse Hond en Sophie Kassies met Schaap een muziektheatertekst voor kinderen van 4+ geschreven naar een idee van Flora Verbrugge voor Jeugdtheater Sonnevanck.

Einde persbericht


Algemene informatie over de toneelschrijfprijs, inclusief een lijst met vorige winnaars en bijhorende juryrapporten: http://taalunieversum.org/taalunie/taalunie_toneelschrijfprijs.
Informatie: Edwin Bakker, PR en Marketing Theater Instituut Nederland, T 020 5513360, E edwinb@tin.nl
Liesbet Vannyvel, Nederlandse Taalunie, +31 70 3469548 of lvannyvel@taalunie.org


Bijlage 1: Juryrapport Taalunie Toneelschrijfprijs 2005
(ook te downloaden als Wordfile van 26 Kb)

Ruim 80 teksten zijn er dit seizoen ingezonden voor de Taalunie Toneelschrijfprijs, in een brede waaier van stijlen en genres, onderwerpen en thema's. Na een uitschieter in 2004, toen er meer dan 100 teksten zijn ingestuurd, ligt het aantal inzendingen hiermee dit jaar weer rond het gemiddelde. Het is goed om te constateren dat er zich onder de inzenders naast een flink aantal gekende namen ook schrijvers bevinden die nog niet eerder hebben meegedongen. Wat opvalt, is dat er in vergelijking met eerdere jaren betrekkelijk weinig teksten voor jeugdtheater zijn ingestuurd.

Na uitgebreide afweging hebben we een viertal toneelteksten geselecteerd, welke naar onze mening in aanmerking komen voor een bekroning met de Taalunie Toneelschrijfprijs 2005. Alvorens de laureaat bekend te maken, willen we deze vier genomineerde teksten graag - in willekeurige volgorde - noemen.

Met het absurd-komische drama Painicilline bewijst schrijver en theatermaker Ko van den Bosch opnieuw over een geheel eigen signatuur te beschikken. Drie voor de Nobelprijs genomineerde wetenschappers wachten in een ruimte nerveus op het verlossende bericht wie van hen gelauwerd gaat worden. Wat tamelijk overzichtelijk begint, ontaardt spoedig in een duizelingwekkende, verbale én fysieke anarchie. Vrij snel wordt duidelijk dat deze mannen niet meer onder de levenden zijn en zich in een soort voorgeborchte bevinden, waar ze tot in de eeuwigheid tot elkaar veroordeeld zijn en gedoemd zijn te wachten op het verlossende bericht, op de ultieme erkenning die nooit komt. De structuur van Painicilline, geschreven voor Alex d'Electrique, doet denken aan een punksong, met veel 'lawaai' en helse ritmes. De scène vangt keer op keer opnieuw aan, maar wordt steeds incoherenter en chaotischer, steeds kortademiger en opgefokter. Deze chaos weerspiegelt op beklemmende, maar ook vaak humorvolle wijze de wanhoop die zich meester heeft gemaakt van de wetenschappers. Ze doen verwoede pogingen om greep te krijgen op de wereld en vooral op hun eigen betekenis hierin, maar de antwoorden op hun vragen raken steeds verder uit zicht. Naast komische passages over de geneugten van oorsmeer en dierlijk vet, bevat Painicilline ook een scherpe analyse van de dolgedraaide en onbevattelijke wereld van vandaag, gedomineerd door de krankzinnige logica van het kapitalisme en de consumptiedwang die dit systeem met zich meebrengt. Het is knap hoe Ko van den Bosch hier vorm en woorden aan geeft.

Hoewel van een geheel andere orde, gebruikt ook theatermaker en cineast Alex van Warmerdam in de voor zijn eigen gezelschap De Mexicaanse Hond geschreven muziektheatertekst De verschrikkelijke moeder het middel van de herhaling. De tekst bestaat uit drie episodes, alledrie spelend binnen een familieverband, met als belangrijkste verbindend element dat er telkens sprake is van een broer en een zus, die zich elke keer in een andere gedaante - als wolven in schaapskleren - opdringen aan de respectievelijke families en vervolgens de situatie volledig manipuleren. Zo is de broer in het eerste deel een slager, in het tweede deel een boze stiefmoeder en in deel drie een man die zich als substituut-vader opdringt aan twee zusjes, die hij heeft wijsgemaakt dat hun ouders vertrokken zijn. Als geslepen intriganten, hierbij nog geholpen door een derde personage, trekken ze een wreedaardig spoor van ellende en verdriet. Archetypes zijn het, die onze angsten, dromen en sprookjes bevolken. Wat het zo absurd en komisch maakt, is dat alle personages in De verschrikkelijke moeder het allemaal volstrekt vanzelfsprekend vinden en met zich laten gebeuren. In een zeer speelse stijl schetst Alex van Warmerdam in de voor hem zo kenmerkende geserreerde taal een grimmige en duistere wereld, waar liefde heeft plaatsgemaakt voor koele berekening en eigenbelang heerst. Een intrigerende tekst is het, die veel ruimte laat voor interpretatie.

Op uitnodiging van het gezelschap Bonheur Theaterbedrijf Rotterdam hebben de schrijvers Anna Enquist, Antoine Uitdehaag en Anne Vegter alledrie een aantal persoonlijke getuigenissen geschreven van mensen die het verwoestende bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 hebben meegemaakt. Deze afzonderlijke teksten zijn gemonteerd tot Struisvogels op de Coolsingel. Het is indrukwekkend hoe het verhaal, dat op 10 mei 1940 aanvangt, de dag waarop de Duitsers Nederland binnenvallen, onontkoombaar wordt voortgestuwd naar het fatale bombardement, 4 dagen later. Met weinig woorden, heel subtiel en poëtisch, krijgen de verschillende personages, 7 in getal, een gezicht en een ziel. De Duitse vrouw die met haar man naar Nederland is geëmigreerd, het meisje dat fantaseert over de gedroomde rol van Ophelia in de schoolvoorstelling volgend seizoen, de homoseksuele Joodse intellectueel die opsomt wat hij nog graag gewild had in het leven, om er een paar te noemen. De verhalen van hun laatste levensdagen zijn mooi en vloeiend met elkaar verweven. In krachtige, filmische beelden voltrekt zich het onvoorstelbare drama aan deze mensen, en de heldere, doorzichtige manier waarop dit in Struisvogels op de Coolsingel in woorden is gevat is zeer ontroerend. Indringend is ook de slotmonoloog, waarin een chirurg vertelt hoe hij onder dwang een zwaargewonde hoge Duitse militair opereert. Hij had hem op de operatietafel kunnen laten sterven, maar besluit het 'goede' te doen en redt hem het leven, een beslissing waar hij later spijt van heeft. Hoe morele vragen en begrippen als 'goed' en 'kwaad' in oorlogssituaties onder druk komen te staan, wordt hier op pregnante wijze voelbaar. Dit geeft het verhaal een universele waarde.

Schaap van Sophie Kassies, geschreven naar een idee van Flora Verbrugge voor Jeugdtheater Sonnevanck, is een muziektheatertekst voor kinderen van 4+, uitgevoerd door twee acteurs, twee zangeressen en twee musici. Schaap trekt de wijde wereld in, omdat ze meent een naam nodig te hebben. Op haar zoektocht kruisen allerlei figuren haar pad en beleeft ze een hoop avonturen. Uiteindelijk krijgt ze van Engel een pakje met haar naam erin, maar ze besluit tenslotte dat ze liever geen naam wil hebben, maar gewoon schaap onder de schapen wil blijven. Op een niet belerende manier worden in Schaap onderwerpen als de zoektocht naar een eigen identiteit, eenzaamheid, angst en individualiteit versus groepsgedrag aangestipt. De toon is vederlicht, het verhaal wervelend. De vorm is uiterst doeltreffend en theatraal, de acteurs en de musici nemen alle rollen - en dat zijn er nogal wat - voor hun rekening en transformeren vliegensvlug van het ene personage in het andere. Ook de opeenvolging van scènes is flitsend. Lekker materiaal, kortom, om je tanden in te zetten als maker en ongetwijfeld ook een genot om naar te kijken en luisteren.

Dan is nu het moment aangebroken om de laureaat bekend te maken. Na grondige en intensieve discussie hebben we besloten de Taalunie Toneelschrijfprijs 2005 toe te kennen aan Struisvogels op de Coolsingel, geschreven door Anna Enquist, Antoine Uitdehaag en Anne Vegter voor Bonheur Theaterbedrijf Rotterdam.

De jury van de Taalunie Toneelschrijfprijs 2005:
Jeroen van den Berg
Barbara Pouwels
Mieke Versyp

Steven Peters (secretaris)

Amsterdam, 31 augustus 2005


Bijlage 2: Biografieën van de winnaars en genomineerden
(ook te downloaden als Wordfile van 23 Kb)

Biografische informatie genomineerden Taalunie Toneelschrijfprijs 2005

Ko van den Bosch - Painicilline

Ko van den Bosch studeerde kunstgeschiedenis en archeologie aan de Universiteit van Amsterdam en beeldende kunst aan de Rietveld Academie. In 1984 richtte hij Alex d'Electrique op en sindsdien is hij de stuwende kracht achter deze theatergroep, die onlangs vanwege een subsidiekorting is omgevormd tot d'Electrique. Hij is acteur, vormgever, artistiek leider en huisschrijver. Hij heeft inmiddels een uitgebreid oeuvre op zijn naam staan. Recente producties van zijn hand zijn Op onze zenuwen, Pygmalion (naar Shaw), Gaga, Frankenstein en Doorgefokt. Incidenteel schrijft Ko van den Bosch ook voor TV en film.

Anna Enquist - Struisvogels op de Coolsingel

Anna Enquist studeerde psychologie aan de Universiteit van Leiden en piano aan het Conservatorium in Den Haag. Ze schrijft poëzie en proza en publiceert regelmatig gedichten en verhalen in het 'voetbaltijdschrift voor lezers' Hard Gras. Voor haar poëziedebuut Soldatenliederen ontving zij in 1992 de Buddingh-prijs, voor haar tweede bundel Jachtscènes de Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs. Prozawerken van haar hand zijn: Het meesterstuk, Het geheim, de verhalenbundel De kwetsuur en - recent - De thuiskomst.

Antoine Uitdehaag - Struisvogels op de Coolsingel

Antoine Uitdehaag studeerde Nederlands en Theaterwetenschappen aan de Universiteit van Utrecht. Hij regisseerde bij verschillende Nederlandse toneelgezelschappen, waaronder Centrum, Globe, De Appel en Het Nationale Toneel. Ook was hij samen met Jos Thie een tijdlang artistiek leider van het RO Theater. Sinds begin jaren '90 regisseert hij voornamelijk in Duitsland. In 1994 debuteerde hij als dichter met de bundel Levenslang vrij. Daarna publiceerde hij De adem van de zaal en Dak zonder huis. Ook schreef hij liedteksten voor o.a. Karin Bloemen en Jenny Arean.

Anne Vegter - Struisvogels op de Coolsingel

Anne Vegter schrijft poëzie, proza, toneel en kinderboeken. Voor haar eerste jeugdboek, De dame en de neushoorn uit 1989, ontving ze de Woutertje Pieterseprijs 1990. Haar poëziedebuut maakte ze in 1992 met Het veerde, in 2002 verscheen de bundel Aandelen en obligaties. Prozatitels van haar hand zijn Ongekuiste versies en Harries hoofdingang. Voor de Koninklijke Vlaamse Schouwburg schreef ze de toneeltekst Het recht op fatsoen, bij Bonheur Theaterbedrijf nam ze eerder deel aan het project Lazarus, een Rotterdamse anthologie. In 2004 ontving ze de Anna Blaman Prijs voor haar gehele oeuvre.

Sophie Kassies - Schaap

Sophie Kassies studeerde af als regisseur aan de Theaterschool Amsterdam. Sindsdien werkt zij freelance als dramaturg en toneelschrijver. Ze schrijft toneel voor kinderen en voor volwassenen. Voor Jeugdtheater Sonnevanck maakte zij in samenspraak met artistiek leidster en regisseur Flora Verbrugge inmiddels zeven stukken, waaronder De doos van Pandora, Lasso en De Sneeuwkoningin. Vaak speelt daarin muziek een belangrijke rol. Vorig seizoen was van haar hand een bewerking van Elementaire deeltjes te zien in de regie van Johan Doesburg. Momenteel werkt zij aan Oroek, een nieuwe productie voor Sonnevanck, en aan een bewerking van De graaf van Monte Cristo voor het Nationale Toneel.

Alex van Warmerdam - De verschrikkelijke moeder

Alex van Warmerdam doorliep de Grafische School en aansluitend de Rietveld Academie in Amsterdam, waar hij afstudeerde in vrije grafiek en schilderen. Hij was medeoprichter van het muziektheatergezelschap Hauser Orkater en van theatergezelschap De Mexicaanse Hond, een gezelschap dat internationaal aanzien geniet. Alex van Warmerdam is werkzaam als cineast, schrijver, vormgever, regisseur, acteur en componist. Hij maakte onder andere de films Abel, De Noorderlingen, De Jurk, Kleine Teun en Grimm. Voor toneel maakte hij onder andere Het Noorderkwartier, Kaatje is verdronken en Welkom in het bos. Alex van Warmerdam ontving verschillende prijzen, waaronder de Albert van Dalsumprijs van de stad Amsterdam, de Nederlands-Vlaamse Toneelschrijfprijs 1990 (ex aequo), voorloper van de Taalunie Toneelschrijfprijs, voor Het Noorderkwartier en de Prins Bernhard Cultuurprijs voor zijn theater- en filmoeuvre.

Nieuwsarchief


2017: 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2016: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2015: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2014: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2013: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2012: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2011: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2010: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2009: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2008: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2007: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2006: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2005: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2004: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2003: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2002: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2001: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 6 | 5 | 4 | 3
2000: 10 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
0: 0