Nieuwsberichten

Hulp gevraagd bij zoektocht naar Nederlandse woorden in vreemde talen

30/09/2005

(Ingezonden oproep van Nicoline van der Sijs:)
Oproep: Nederlandse woorden in vreemde talen

Nederland is bij buitenlanders alom bekend om zijn klompen, kaas en molens. Het is dan ook niet toevallig dat bijvoorbeeld het Indonesisch het leenwoord kelom voor 'klomp' kent, en dat in het Deens, het Duits (dankzij Frau Antje), het Engels, het Frans, het Hongaars, het Pools en het Zweeds de kaasnamen edam en gouda bekend zijn, soms in enigszins aangepaste spelling. Het Singalees, de taal van Sri Lanka, kent de Nederlandse molen in de vorm móla. De Denen noemen een schaats een skøjte, en ook het Engelse skate is ontleend aan het Nederlands.

Over de Nederlandse woorden die in andere talen zijn beland, wil ik een boek schrijven met als titel Nederlands in de wereld. De invloed van het Nederlands in kaart gebracht. In dit boek zal te lezen zijn welke Nederlandse woorden door andere talen zijn overgenomen. Ik zal ruime aandacht besteden aan de cultuurhistorische achtergrond van het uitlenen: aan de contacten die er in het verleden of het heden tussen het Nederlands en andere talen hebben bestaan, en aan de redenen waarom bepaalde woorden zijn uitgeleend. Een enkel voorbeeld: zowel in het Frans als het Engels komt het woord witloof voor. Dat komt omdat de 'uitvinding' van de groente witlof, in het Belgisch Nederlands witloof, in de achttiende eeuw in Brussel heeft plaatsgevonden: toevallig ontdekte men hier dat cichoreiwortels die lang in een donkere schuur hadden gelegen, scheuten wit loof kregen die heel smakelijk waren.

In het boek zal onder andere blijken welke talen de meeste Nederlandse woorden hebben overgenomen, in welke periode de meeste Nederlandse woorden zijn uitgeleend, en wat voor soort woorden er zijn uitgeleend. Ik kan nu al verklappen dat het aantal uitgeleende Nederlandse woorden groot is, veel groter dan de meeste mensen verwachten.

Welke woorden in het verleden de grens over zijn gegaan, kan nagezocht worden in etymologische woordenboeken en woordenboeken van vreemde woorden in de verschillende talen. Veel moeilijker is het echter om te achterhalen welke Nederlandse woorden momenteel in andere talen worden gebruikt. Daarbij kunnen de lezers van het Taalunieversum mij wellicht helpen. Misschien heeft u tijdens uw vakantie, werk in het buitenland, bij geëmigreerde familieleden, in buitenlandse media, fictie of nonfictie een of meer Nederlandse woorden opgevangen. Of kent u als wetenschapper Nederlandse vondsten waarvan de namen door uw buitenlandse collega's zijn overgenomen. Of bent u een student of docent Nederlands in het buitenland en heeft u in bijvoorbeeld Georgië Nederlands geleerd, waarbij het u opviel dat in uw moedertaal enkele Nederlandse woorden voorkomen. Ik ben geïnteresseerd in ieder Nederlands woord dat in het buitenland gebruikt wordt.

Als u Nederlandse woorden in andere talen kent, zou u mij een groot plezier doen als u een korte vragenlijst wilt invullen. De lijst staat op de website van Onze Taal (zie: http://www.onzetaal.nl/2005/10/oproep.php en http://www.onzetaal.nl/2005/10/sijs.php). In de lijst staan vragen over de taal van het door u gesignaleerde woord, de bron, de datering, de context en de kenmerken ervan. Ook staat er een nadere toelichting van het beoogde boek. Iedereen die de vragenlijst invult, dank ik bij voorbaat van harte. In de toekomst zal ik zo nu en dan in het tijdschrift Onze Taal rapporteren over de gevonden Nederlandse woorden in andere talen. Uiteindelijk zal alles na te lezen zijn in het boek Nederlands in de wereld.

Nieuwsarchief


2017: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2016: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2015: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2014: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2013: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2012: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2011: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2010: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2009: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2008: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2007: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2006: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2005: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2004: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2003: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2002: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2001: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 6 | 5 | 4 | 3
2000: 10 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
0: 0