Nieuwsberichten

Onze spelling een kakofonie?

15/12/2010


Het lijkt wel onmogelijk om een Nederlandse tekst zonder fouten te schrijven, als je naar het Groot Dictee der Nederlandse Taal hebt gekeken. Een normaal mens maakt daar met gemak dertig fouten in. Is onze spelling echt te moeilijk? Niet als je enkele vuistregels kent.

Stel dat Philip Freriks en Martine Tanghe een normale tekst hadden voorgelezen tijdens de finale, zeg maar een artikel uit een krant of een fragment uit een boek. Dan zou het gemiddelde aantal fouten niet 32 zijn geweest. De meeste mensen zouden helemaal geen fouten hebben geschreven. Dat het woensdag echt de spuigaten uitliep, komt doordat de struikelblokken hier met opzet waren opgestapeld. En toch kon je een heel eind komen met enkele vuistregels.

1. het tenhemelschreiende geblabla

Een woord schrijf je als een geheel, met de deeltjes aan elkaar vast, ook al zijn die deeltjes zelf ook woorden.
Een vuistregel: wat je samen uitspreekt met één accent erin, schrijf je aaneen. Je hoort tenhemelschreiende, dus dat moet allemaal vast. Je hoort geblabla, dus dat is ook één woord.

Lees meer in het Groene Boekje: http://woordenlijst.org/leidraad/6/8/

Daarom:

bijwijlen
boeroepers
derdegeneratieallochtonen
geblabla
halflege
multiculturaliteit
multilinguïstische
multinationale
shoarmabakkers
tenhemelschreiende
verlichtingsidealen
zuurstofarme

2. het vroegtwintigste-eeuwse Oost-Galicië

In sommige samenstellingen plaatsen we een streepje tussen de delen, maar alleen als daar een duidelijke reden voor is.
De belangrijkste redenen:
  • Als de delen van de samenstelling evenwaardig zijn, en in theorie omgewisseld zouden kunnen worden, zoals in joods-christelijk.
  • Als er een hoofdletter midden in de samenstelling komt, zoals bij Oost-Galicië en Sovjet-Unie.
  • Als twee klinkers tegen elkaar botsen. Dat gebeurt als ze in andere woorden samen voorkomen als één klank. Een voorbeeld is vroegtwintigste-eeuws, met de e van twintigste en de eerste e van eeuwse. Als het niet gaat om een botsing tussen twee woorden, maar bijvoorbeeld na een voorvoegsel als be- of ge-, voor een achtervoegsel als -er of -isme of binnen een woord, dan plaatsen we geen streepje maar een trema, zoals in geüpgradede en mozaïek. Als we twee klinkers niet als één klank kunnen lezen, mogen ze rustig naast elkaar blijven staan, zoals in muezzins en axioma's.

Meer hierover in het Groene Boekje: http://woordenlijst.org/leidraad/7/2/

Daardoor:

co-existentie
joods-christelijke
nazi-Duitsland
Oost-Galicische
Sovjet-Unie
vroegtwintigste-eeuwse

Armeniërs
Armeniërs
consciëntieus
geüpgradede
mozaïek
multilinguïstische
Oekraïners
taoïsme

axioma's
muezzins
multiculturaliteit
neoclassicisme
shoarmabakkers

3. gotiek in de Sovjet-Unie

De spelling van persoonsnamen en plaatsnamen ligt niet officieel vast. Wel hebben we een regel die zegt dat we eigennamen met een hoofdletter schrijven, en soortnamen niet. Daarom bijvoorbeeld Lemberg, want dat is de naam van een stad. Omdat het soms niet duidelijk is of een woord een eigennaam is, hebben we enkele specifieke regels.
  • De naam van een stad verliest de hoofdletter als er niet die ene plaats mee wordt bedoeld, maar een product of een soort stad. In het Groot Dictee 2010 is een babylon een 'plaats waar veel talen worden gesproken'.
  • De naam van een bevolkingsgroep krijgt een hoofdletter: Oekraïners, Joden. Maar niet als de benaming gebruikt wordt om te verwijzen naar een soort mensen met een bepaald kenmerk: filistijnen zijn in de dicteetekst 'lastige mensen'.
  • Het woord waarmee we een religie of een overtuiging aanduiden, of de aanhangers daarvan, krijgt geen hoofdletter. Dat geldt ook voor culturele stromingen en stijlen. Ook afgeleide woorden hebben geen hoofdletter: nazi-Duitsland, joods-christelijk, taoïsme, gotiek.

Meer weten? Zie het Groene Boekje: http://woordenlijst.org/leidraad/16/1/

Daarom:

babylon
filistijnen
gotiek, neoclassicisme en art deco
joods-christelijke
nazi-Duitsland
taoïsme

Armeniërs, Asjkenazim, Duitsers, Polen, Roethenen
Habsburgse
Hoekse en Kabeljauwse twisten
Joden
Lemberg
Oekraïners
Oost-Galicische
Sovjet-Unie

De complete tekst van het Groot Dictee 2010 vindt u hier: www.grootdictee.nl


Nieuwsarchief


2017: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2016: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2015: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2014: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2013: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2012: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2011: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2010: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2009: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2008: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2007: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2006: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2005: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2004: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2003: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2002: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
2001: 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 6 | 5 | 4 | 3
2000: 10 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1
0: 0