taalunieversum

Direct naar menu
U bent hier: taalunieversum » onderwijs » conferentie het schoolvak nederlands »

Eerste conferentie Het Schoolvak Nederlands

Bundel 1 | Eerste conferentie Het Schoolvak Nederlands (1986)


Bijdrage: Proeve van een leescursus voor het voorgezet onderwijs (Wim van Calcar)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

Wim van Calcar
53

  1. Opgebouwd uit samenhangende delen. Leerlingen weten dat er een verband zit in de handeling die een tekst is. Dat verband blijkt uit zinsopvolging, alinea's verdeling in begin, midden en eind, terugkerende woorden of verwijzing naar dezelfde zaak: zij= de vrouw= de dokter Pieterse; eveneens uit structuuraanduidende woorden: ten eerste, vervolgens. Het resultaat moet zijn dat de leerlingen bij elke tekst voortaan vaststellen of er verbale aanwijzingen zijn voor een indeling. Bovendien onderstrepen ze de namen voor de belangrijke terugkerende zaken en personen (verwijzing).

  2. Een context. Leerlingen weten dat een tekst veelal een vervolg is van een andere tekst, dus niet op zichzelf staat. Zij maken kennis met woorden die op een context wijzen: weer aanslag op de paus; zelfs Jan; ook zij. Als resultaat gaan ze voortaan na, wat een tekst aan bekend vooronderstelt.

    3.  

    4 Besluit

     

    Andere zaken die aan de orde moeten komen, zijn de volgende.

    1. De inhoud: over welke personen of zaken gaat de tekst en wat wordt er van gezegd? Hoe kun je dat schematiseren?

    2. De structurering van de inhoud: hoe heeft de schrijver zijn materiaal geordend: temporeel, causaal, opsommend, tegenstellend, aaneenschakelend?

    3. Materiaalselectie (selectie van gegevens): wat valt er nog meer over het onderwerp te zeggen dan wel te vragen? Het gebruik van het topisch systeem.

    4. De argumentatie: geeft de schrijver bewijzen voor wat hij zegt? Tref je woorden aan als: want, dus, immers of kun je die zelf toevoegen?

    5. Anticiperen: een gegeven mededeling roept verwachtingen op (zoals uit de drie voorafgaande punten kan blijken); welke, en worden die ingelost?

    Ik werk deze niet uit en om twee redenen. De geschetste cursus is nog in de staat van een ontwerp; met dit ontwerp geef ik voorstellen die kritiek be- hoeven en een uitnodiging zijn tot een fundamentele discussie over de prak- tijk van begrijpend lezen.

    Met dank aan de mede-auteurs van Aanzet die een eerdere versie van dit artikel van hun kritiek voorzagen.

    Wim van Calcar

© Nederlandse Taalunie, 2000-2012 alle rechten voorbehouden
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties