taalunieversum

Zoek in de bundels:

Uitgebreid zoeken » « overzicht alle bundels

inhoudsopgave
« vorige pagina |  pagina 78 van 267  | volgende pagina »
naar een andere pagina

Het Schoolvak

NEDERLANDS
78

1 De tekst als partituur

In de eerste les bied ik de klas vier regeltjes dialoog aan, uitgesproken door A en B:

1. Wat is dat.

2. 0, dat betekent niets

1. Kom eens hier

2. Zo had ik het niet bedoeld

De leerlingen bereiden dat stukje tekst in tweetallen voor en spelen de scène. Er ontstaan 15 verschillende situaties met dertig verschillende personages. Dat is een mooi uitgangspunt voor een bezinning op het eigen karakter van een dramatekst. Die tekst is niet meer dan een partituur, een onvolledige weer-• slag van een nauwelijks vast te leggen theatergebeuren. De dramatekst is altijd onvoltooid en wat de lezer onder ogen krijgt, wordt bij iedere Voorstelling anders gerealiseerd. De dialoog of de hoofdtekst is voor de lezer de belangrijkste bron van informatie, maar in de voorstelling is het slechts één aspect van de overdracht van het verhaal. De regisseur kiest voor bepaalde acteurs en binnen een specifiek toneelbeeld van decor en licht en soms ook, muziek, krijgen uitspraken een geheel eigen kleur. In de regieaanwijzingen of neventekst geeft de auteur soms belangrijke informatie, maar dan nog kleurt de regisseur de voorstelling zelf in.

Vervolgens schrijven de leerlingen in groepjes een zogenaamde neventekst bij een langere dialoog van een op zichzelf weinigzeggende inhoud, waarbij ze be- ginnen een situatie te bepalen en de twee personages body te geven. Zonder een woord in de tekst te veranderen ontstaan er dan scènes die zich afspelen aan de hemelpoort, een ministerie, in een kraakpand. of in de paskamer van een lingeriezaak. De resultaten worden gespeeld, voorgelezen of gewoon toegelicht.. Door deze oefening leren leerlingen creatief om te gaan met een gegeven tekst; het is bovendien een goede voorbereiding op het lezen van toneelteksten. Ze zien de betrekkelijkheid van de woorden, maar tegelijkertijd ook de enorme gelijkheden die een tekst biedt. Ze leren als het ware een beetje enscenerend lezen.

In de volgende les leg ik ze een openingsscène voor als hiervoor beschreven.

Ze onderzoeken de situatie, de personages, de opgeroepen vragen en verwachtingen en vooral ook de wijze waarop de schrijver de informatie structureert. We praten dan over de functie van zo'n expositie en het belang van een intrigerende openingsscéne.