taalunieversum

Zoek in de bundels:

Uitgebreid zoeken » « overzicht alle bundels

inhoudsopgave
« vorige pagina |  pagina 45 van 410  | volgende pagina »
naar een andere pagina

WERKGROEP LUISTER- EN SPREEKVAARDIGHEID   45

1.  het referaat: de voordracht van beschouwende, uiteenzettende of betogende aard;

2.  het debat: een argumentatieve dialoog tussen voor- en tegenstanders van een stelling;

3. de discussie: waarin een groep leerlingen onder leiding van een voorzitter een gezamenlijk standpunt over een gegeven kwestie ontwikkelt.

De auteurs doen hun voorstel vanuit het algemene communicatiemodel, waarin rekening wordt gehouden met de afzonderlijke kenmerken van een zender, een ontvanger en het onderwerp van communicatie. Op die manier kunnen de taalgebruikssituaties geclassificeerd worden door systematisch voor de belangrijkste van de componenten (zender, ontvanger, boodschap) na te gaan welke kenmerken van toepassing zijn. Voor spreeksituaties onderscheiden zij kenmerken met betrekking tot de volgende criteria:

•  het hoofddoel van de spreker: amuseren, overtuigen, klagen, informatie geven of vragen, etc.

•  de aanwezigheid van voorkennis over het onderwerp bij spreker en luisteraar;

de mate waarin spreker en luisteraar(s) vertrouwd zijn met de institutionele of maatschappelijke context waarin de interactie plaatsvindt: school, straat, werk en dergelijke;

de complexiteit van het onderwerp;

•  de relatie tussen spreker(s) en luisteraar(s): maatschappelijke status, gelegenheid tot beurtwisseling, medium van communicatie, en sociale aspecten, zoals bekendheid met en genegenheid tot elkaar.

Om uit dit kenmerkenoverzicht situaties voor het onderwijs te selecteren moet men rekening houden met twee criteria: (1) de relevantie van de taalgebruikssituatie voor de leerlingen in hun huidige en toekomstige leven en (2) de moeilijkheid van de situatie.

Relevante en moeilijke taalgebruikssituaties zoals een vraaggesprek met deskundigen om informatie over een (complex) onderwerp te vergaren, (telefonisch) inwinnen van informatie bij officiële instanties of sollicitatiegesprekken vallen uit de boot. Dat zijn echter situaties in een andere institutionele context dan de school, met gesprekspartners die in status duidelijk van elkaar verschillen en die zich als vreemden tegenover elkaar verhouden. Sommige van die situaties (telefoongesprekken, vraaggesprekken, sollicitaties?) kunnen wellicht al in de 2e graad geoefend worden met behulp van simulatieopdrachten.

Enkele uitgangspunten voor een leerlijn mtv in de 3e graad:

•  Oefening en toetsing van spreek-en luistervaardigheid vindt plaats op een geïntegreerde wijze, waarmee zoveel mogelijk recht wordt gedaan aan de realiteit van de taalgebruikssituaties waaraan de werkvormen van referaat, debat en discussie refereren.