taalunieversum

Zoek in de bundels:

» Uitgebreid zoeken « overzicht alle bundels

« vorige pagina Inhoudsopgave | pagina 56 van 410 volgende pagina »

56   Ides Callebaut

delijk dat ze daarmee bedoelden dat dat maar kan binnen de samenleving en dat kinderen in het onderwijs ook voorbereid moeten worden op het leven in die samenleving. De leerplannen stellen telkens ook dat het dus om meer moet gaan dan om onderwijs, dat het eigenlijk om opvoeding gaat. Ook dat is weer een poging om het onderwijs in zijn samenhang met het hele leven te zien: opvoeden is meer dan alleen het hoofd ontwikkelen. (Voor het gemak spreken we in het vervolg over onderwijs, ook al bedoelen we daarmee ook opvoeding.)

2.2 Taalonderwijs over taalgebruik, want er is geen taal zonder taalgebruik

De leerplanmakers vroegen zich dan af waarover het in het onderwijs van het Nederlands gaat - ze gebruiken nog de verouderde term `moedertaalonderwijs' - en ze stelden weer terecht dat er geen taal is zonder taalgebruik. Dat heeft tot gevolg dat het in het taalonderwijs vooral moet gaan om taalgebruik en niet op de eerste plaats om taal. Ook bij taalbeschouwing!

2.3 Taalonderwijs en waarvoor taal gebruikt wordt

Ze hebben zich dan ook afgevraagd waarvoor taal gebruikt wordt. Het antwoord was dat taalgebruik drie functies heeft: een conceptualiserende functie, een communicatieve functie, en een expressieve functie. De expressieve functie kunnen we onderbrengen bij conceptualisatie. Dan wordt het verband tussen de functies van taal en de algemene doelen van onderwijs duidelijker: taalonderwijs dat leerlingen helpt om beter te conceptualiseren draagt bij tot de ontplooiing van de persoonlijkheid, en taalonderwijs dat leerlingen beter leert communiceren draagt bij tot hun weerbaarheid in de samenleving.

Het spreekt echter vanzelf dat er ook verbanden zijn tussen ontplooiing van de persoonlijkheid en voorbereiden op het leven in de samenleving, en tussen conceptualiseren en communiceren. Voor de didactische aanpak is het echter heel zinvol het onderscheid tussen die twee aspecten te maken, want ik denk dat je anders werkt als je je leerlingen wilt helpen zich te ontplooien en zichzelf te verwoorden dan als je je leerlingen wilt helpen weerbaarder te worden door beter te leren communiceren. Daarenboven gaat het toch om verschillende dingen en daar moet een leerplan aandacht aan schenken.

2.4 Waartoe taalonderwijs dus dient

We kunnen dus stellen dat taalonderwijs als doelstelling kan hebben de harmonische ontplooiing van het individu in een harmonische samenleving en dat door zowel het conceptualiserend als het communicatief taalgebruik van de kinderen te helpen ontwikkelen.