taalunieversum

Zoek in de bundels:

» Uitgebreid zoeken « overzicht alle bundels

« vorige pagina Inhoudsopgave | pagina 22 van 468 volgende pagina »

22   Maffia Van Auwenis

2 HET REFERAAT

Het uiteindelijke doel van het referaat in de leerlijn luisteren en spreken, ook wel mondelinge taalvaardigheid genoemd, is leerlingen te leren hoe zij op een gestructureerde manier informatie over kunnen brengen aan eén geïnteresseerd publiek. Het referaat heeft de volgende kenmerken:

(1) Het is een echte monoloog:

•   één persoon zorgt voor een inleiding, in het middenstuk geeft hij de informatie die hij wil meedelen en rondt af met een passend slot;

•   het publiek heeft pas achteraf de mogelijkheid om te reageren en vragen te stellen.

(2) Het is formeel én voorbereid:

•   de boodschap is vastgelegd;

•   zender en ontvanger zijn voorbereid.

(3) De nadruk ligt op het overbrengen van informatie, op de boodschap. Soms geeft een spreker niet alleen feiten, maar deelt hij ook van zijn eigen mening mee: een betogend referaat.

3 DE AANPAK IN NETWERK NEDERLANDS 3.1 Spreekangst vermijden

Een monoloog houden wekt bij veel leerlingen een grote spreekangst. Ze zijn immers nog niet gewend om alleen een 'groot' publiek toe te spreken, dat niet onmiddellijk reageert of deelneemt aan de spreeksituatie. Precies om de leerlingen niet aan hun spreeklot over te laten wordt de leerlijn mondelinge taalvaardigheid duidelijk gevolgd. Door kleine, concrete oefeningen leren zij de verschillende technieken om doeltreffend te spreken en, zeker zo belangrijk, winnen zij aan zelfvertrouwen. Om de grootste spreekangst te overwinnen, is het interessant om eerst enkele spreekopdrachten in groepswerk te laten gebeuren. De leerling staat dan toch niet helemaal alleen voor zijn publiek en ervaart nog de steun van een gedeelde verantwoordelijkheid. Op die manier wordt meteen ook een kans geboden om een aantal sociale vaardigheden en attitudes te bespreken en te trainen.

Dit soort groepswerk kan op verschillende manieren gebeuren: ofwel zorgt iedere leerling voor eigen materiaal en brengt dat ook zelf voor de klas, ofwel verzamelt iedereen informatie en wordt het eigenlijke spreekwerk later verdeeld. Een serieuze eindredactie is in ieder geval nodig om overlappingen te vermijden en om te zorgen voor een duidelijke structuur. Op deze manier spaar je veel lestijd uit. Zo blijft er meer ruimte over voor verschillende momenten mondelinge taalvaardigheid. Stelselmatig worden nieuwe opdrachten ingevoerd: probleemstelling inbouwen, relevantie van het onderwerp voor de luisteraars aantonen, bronnen vermelden, presentatiemiddelen uitbreiden, referaat-plan opstellen en inleveren... (dwarsverband leren leren/schrijven).