"Als je te sáái begint, lezen de mensen het verhaal niet";
een aanzet tot interpretatie van een stelinstructie op een basisschool vanuit een schooletnografische invalshoek(1)
Maarten Beernink, Maurice Breugelmans
1. Een 'willekeurige' pagina uit een 'willekeurig' boek
We verzoeken de lezer(es) zich eens te buigen over onderstaande weergave van een 'willekeurige' bladzijde, stammend uit een 'willekeurig' boek. Na lezing stellen we er een aantal vragen over.
"selt aan een zo triviaal probleem is een schande voor het vak. Wij kunnen enkel bidden dat er op een dag aangetoond zal worden dat er slechts een eindig aantal van deze weerzinwekkende getallen bestaat, hoe minder hoe beter, zodat wij eens en voor altijd van deze vulgaire praktijken zullen zijn verlost.'
Zonder het te beseffen had Beardsley een fundamentele kwestie aangeroerd: hoeveel wilde getallen zijn er eigenlijk? Is er een eindig aantal, dat telkens opnieuw opduikt, en zoja, hoeveel, of is er een oneindig aantal? Een paar jaar later besloten de Vrienden van Beauregard, bedolven onder zogenaamde oplossingen waarvan het nakijken weken, zo niet maanden in beslag nam, de jacht af te gelasten en de beloning nu uit te loven voor een antwoord op Beardsleys vraag. Een enkele rekengek ging nog door met het zoeken naar nieuwe wilde getallen, maar om het Wilde Getallen Probleem in zijn nieuwe vorm op te lossen was echt wiskundig inzicht vereist. Een aantal chauvinistische Britten doopte het om tot het Beardsley Probleem, hoewel Beardsley zelf nog steeds zijn neus ervoor ophaalde.
Later is pas gebleken hoe onterecht zijn minachting was. Net zoals Columbus een nieuwe route naar China zocht en Amerika op zijn weg trof, leidden de methodes die werden ontwikkeld om de wilde getallen te doorgronden tot allerlei andere ontdekkingen, en hoe langer hoe meer vooraanstaande geleerden namen deel aan de speurtocht. De laatste verbeten premiejagers haakten af in 1894, nadat een van de 'Vrienden' ervandoor was gegaan met de pot.
De eerste echte vooruitgang werd geboekt in 1907, toen de Duitse wiskundige Heinrich Riedel een einde maakte aan speculaties dat alle getallen wild waren door te bewij-"
(uit: Schogt, 1998: 40)
Nu je deze pagina hebt gelezen, kun je dan de vraag beantwoorden of je het aardig vond? Gebeuren er leuke dingen? Spannende dingen? Kun je op grond van deze pagina 40 beslissen het boek waaruit het afkomstig is, al dan niet te lezen?
Willy Prins, onderwijzer op een basisschool, kan dat. Althans, deze docent vertelt z'n leerlingen dat "als [hij] een boek lees[t], (...) [hij] altijd op pagina veertig [begint]." Vervolgens kijkt hij "of dat leuk is." En "is dat niet leuk", dan doet Willy "het boek ook terug." Het lezen van een pagina veertig - in ons geval uit Philibert Schogts debuutroman De wilde getallen - zonder weet te hebben van de rest van het boek, en zodoende te beslissen of je het boek al dan niet gaat lezen, is een tip die Willy tijdens een stelinstructie gebruikt.
1 Voor zijn meedenken aan en becommentariëren van een eerste versie van deze tekst zijn we Jan Sturm dankbaar.
1
Bundel 13 | Dertiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2000)
