Bundel 13 | Dertiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2000)
Bijdrage: De rol van het vak Nederlands in de voorbereiding op het profielwerkstuk (Robbert Roosenboom)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »
Kenmerkend voor het mini-karakter van deze cyclus is dat wij de keuzemogelijkheden en 'parameters' bij bepaalde stappen voor de leerlingen beperkt hebben. De keuze van het onderwerp bij stap 1 is daar een voorbeeld van. Met 'parameters' bedoel ik in deze cyclus: het type te schrijven tekst, het publiek waarvoor de leerling deze tekst moet schrijven, en het schrijfdoel van de te schrijven tekst. (Zie stap 7.) De bedoeling van deze beperkingen is dat we ons dan meer op bepaalde, minder beperkte, stappen kunnen concentreren, waarmee we ook een zekere tijdsbesparing willen bereiken. In een eventuele tweede cyclus later in het schooljaar kunnen bepaalde beperkingen dan opgeheven worden. Ook kunnen keuzemogelijkheden anders komen te liggen, bijvoorbeeld een betogend artikel in plaats van een beschouwend artikel. Op De Breul laten we na ten minste drie cycli (twee in vwo-5, een in vwo-6) het schoolonderzoek volgen, waarin onderwerpskeuze volledig vrij is, de leerlingen minstens vier verschillende teksttypen moeten beheersen, voor verschillende soorten publiek moeten kunnen schrijven en verschillende schrijfdoelen moeten kunnen uitvoeren. In de Tweede Fase vormt de aanleg van het schrijfdossier in feite een zestal cycli die de leerlingen doorlopen moeten hebben voordat ze het schoolexamen gedocumenteerd schrijven kunnen afleggen. Alleen al het aantal van zes pleit er mijns inziens voor dat docenten in veel cycli voor de leerlingen - en zeker voor de havo-leerlingen - een aantal stappen zetten zoals ik hierboven gedemonstreerd heb.
Het begrip 'schrijfdoel' zoals wij dat hanteren, verdient nog een aparte toelichting. Vanuit de onderbouw kennen de leerlingen vier à vijf algemene schrijfdoelen: informeren, amuseren, overtuigen, activeren en eventueel eigen mening geven (wat naar mijn idee in de praktijk nauwelijks van het schrijfdoel 'overtuigen' onderscheiden kan worden). Veel bovenbouwmethoden nemen deze vijfdeling over en brengen daarbinnen een onderscheid in teksttypen aan. Zo geeft Nieuw Nederlands als voorbeelden van een overtuigende tekst de tekstsoorten: ingezonden stuk in een krant, redactioneel commentaar en column. Met een bepaalde verwijzing naar het gekozen onderwerp kunnen we de algemene schrijfdoelen informeren enz. verder toespitsen. Bij stap 7 van de 'GANG VAN ZAKEN' zoals hierboven geschetst geven wij aan dat de leerlingen hun schrijfdoel opkrijgen. Hier is sprake van zo'n 'toegespitst' schrijfdoel. Ter illustratie geef ik de voorbeelden van het betreffende proefwerk, gevolgd door de voorbeelden van het voorgaande schooljaar.
|
Teksttype:
Publiek:
Schri |
De vierdaagse
schoolweek
beschouwend artikel.
volwassenen, met een redelijke algemene ontwikkeling, politiek bewust.
fdoel: |
|
|
Het lijkt erop dat de vierdaagse schoolweek voor basisschoolleerlingen vooral aange-
vochten wordt door diegenen die de school graag een 'bewaarschoolfunctie' toeken-
nen. Mag die functie een rol spelen in de discussie over een kortere schoolweek?
Schrijf een artikel waarin je deze vraagstelling aan een beschouwing onderwerpt. |
|
10f: |
|
|
In de discussie over een kortere schoolweek voor basisschoolleerlingen lijken de be-
langen van leerkrachten tegenover die van leerlingen en ouders te staan. Is er een op-
lossing mogelijk die de belangen van beide partijen dient? Schrijf een artikel waarin je
deze vraagstelling aan een beschouwing onderwerpt. |
|
-
Voorrang in de ziekenzorg
Teksttype: beschouwend artikel.
Publiek: volwassenen, met een redelijke algemene ontwikkeling, politiek bewust.
Schrijfdoel: |
119
