Bundel 13
Dertiende conferentie Het Schoolvak Nederlands
P.M. Nieuwenhuijsen
2000
156 pagina's
8. Didactiek?
Maar nu de hamvraag voor de conferentie over Het Schoolvak Nederlands: Kun je dit middel ook didactisch inzetten? Het antwoord is: ja. Maar de docent moet voldoende zorg besteden aan de volgende drie punten.
-
De leerlingen moeten leren omgaan met de zoekstructuren van het programma. Het is voor leerlingen niet interessant via welke index het antwoord gevonden wordt. De eenvoudigste zoeklijst voor hen is de alfabetische index. Als ze die met succes kunnen toepassen, is de bodem gelegd.
-
De leerlingen moeten de niveaus leren interpreteren. De uitleg is voor leerlingen in veel te lange zinnen beschreven. Bovendien staat de gebruikte terminologie ver af van de basisgrammatica die de leerlingen zelf beheersen. Het is voor schrijftaken voldoende als ze zelfstandig de goede schrijfvorm te weten kunnen komen. Met het er op volgende "hoe en waarom" van de spellingkwesties moeten we ze niet vermoeien. Het is wel uitdagende lesstof, maar moet dan apart onder de loep genomen worden, bijvoorbeeld in een lesblok in het domein taalbeschouwing.
-
Leerlingen moeten leren verbanden leggen tussen gelijksoortige problemen. Als een probleem niet via een trefwoord terug te vinden is, wil dat niet zeggen dat het probleem niet behandeld wordt. Het kan zijn dat het betreffende taalkundige verschijnsel wel besproken wordt, maar aan de hand van andere voorbeeldwoorden.
Voor de leerlingen ligt hier een knelpunt. Het is niet eerlijk om aan de leerling te vragen of hij ziet in welke taalkundige categorie zijn probleem valt, om hem daarna in de taalkundige index verder te laten zoeken. Wat wel goed kan is:
-
Even 'in de creatieve stand': ken je andere woorden, waarin jouw probleem ook voorkomt? Geef dat nieuwe woord op als trefwoord.
-
Overschakelen naar het overzicht; in de boomstructuur zie je een alfabetische lijst van alle behandelde items. Dat zijn onderwerpen en trefwoorden door elkaar. Daarin kunnen leerlingen zoeken naar vergelijkbare problemen.
Lesvoorbeelden
Hieronder wil ik een voorbeeld geven van een mogelijke opzet voor twee lessen met de taaladviesbank in de klas. De insteek is: dergelijke hulpmiddelen aanleren in de basisvorming. De lessen die je hieraan besteedt, kun je goed verantwoorden onder `taalbeschouwing'. In de Tweede Fase kunnen ze dit hulpmiddel zelfstandig toepassen.
LESMODEL 1
Niveau: 2vh — 3vmbo
Introductie van de Taaladviesbank Inleiding
Bij het schrijven van teksten stuit je wel eens op problemen. Is het nu 'bacteriën' of is het 'bacterieën'? In veel gevallen kan de spellingcontrole je aangeven of het door jou geschreven woord in de spellinglijst voorkomt. Komt jouw woord daar niet in voor, dan kan het zijn dat je het fout geschreven hebt. Dan is het prettig als je even verder kunt zoeken. In deze les ga je in tweetallen oefenen met dat zoeken.
15
