Bundel 13
Dertiende conferentie Het Schoolvak Nederlands
P.M. Nieuwenhuijsen
2000
156 pagina's
Taal leren door taal te gebruiken.
Betty van Dam
Het volwassenenonderwijs erkent de wens van de NT2-cursist. Deze wens is in de eerste plaats gericht op het zo snel mogelijk kunnen verrichten van taalhandelingen. Dit stelt hem in staat zich te redden in de taalgebruikssituaties waar hij mee geconfronteerd wordt. De cursist verwacht van een cursus NT2 dat hij binnen afzienbare tijd de tweede taal op een voor hem gewenst niveau kan gebruiken. Dit is algemeen geldend en wordt niet bepaald door opleiding of beginniveau. De noodzaak om situaties te creëren en materiaal te ontwikkelen om communicatie in gang te zetten zodat de cursisten zich kunnen oefenen in het gebruiken van de tweede taal, heeft geleid tot de ontwikkeling van de leerlijn communicatieve vaardigheden met de naam "Uit de school geklapt". Deze methodiek is in 1997 in Rotterdam ontwikkeld en wordt nu over het gehele land met succes toegepast.
Deze workshop is erop gericht om na een theoretische uiteenzetting over de uitgangspunten en de opzet van de methodiek met de deelnemers na te gaan in hoeverre er toepassingsmogelijkheden voor het basisonderwijs zijn.
Er zijn op verschillende gebieden overeenkomsten en verschillen aan te geven tussen volwassen NT2 leerders en kinderen die Nederlands als tweede taal leren. Praktisch gezien is een van de opvallendste verschillen dat volwassen NT2 leerders voor een groot deel hun taalhandelingsrepertoire buiten de school willen toepassen. Binnen de school zullen oefensituaties en mogelijkheden gecreëerd moeten worden die de werkelijkheid buiten de school nabootsen. Voor kinderen geldt dat in veel mindere mate. Zij zullen in veel gevallen buiten de school minder geconfronteerd worden met complexe taalgebruikssituaties. Dit is uiteraard sterk afhankelijk van de sociale context waarin de kinderen zich begeven. De werkelijkheid van kinderen speelt zich voornamelijk binnen de school af en juist binnen de school zullen er voor NT2 kinderen taalgebruikssituaties gecreëerd moeten worden. Deze situaties mogen zich niet beperken tot de pauze op het schoolplein, maar zullen binnen het onderwijs bij alle vakken structureel ingezet moeten worden. Deze methodiek geeft aan hoe een leerkracht het onderwijs kan inrichten zodat een optimaal taalgebruik tot stand komt.
De communicatieve aanpak van taalleren is een van de pijlers waar deze methodiek op rust. Een van de uitgangspunten van deze methodiek is dat de communicatieve competentie van de taalleerder uitbundig wordt geëxploreerd. Het voert voor deze bijeenkomst te ver om het ontstaan en de verschijningsvormen van de communicatieve aanpak uit de doeken te doen. Volstaan wordt met het tegenover elkaar zetten van een aantal aspecten van de audiolinguïstische methode en de communicatieve methode. Ik noem hier de meest opvallende verschillen in benadering:
|
Audio-linguïstisch |
Communicatief |
|
Meer aandacht voor structuur en vorm. |
Meer aandacht voor begrijpelijkheid. |
|
Het leren van structuren, woorden en
klanken. |
Leren communiceren. |
|
Bij uitspraak wordt het niveau van de native
speaker nagestreefd. |
Bij uitspraak is begrijpelijkheid het doel van
de uitspraak. |
|
Grammaticale uitleg, gebruik van de eigen
taal en vertalen wordt vermeden. |
Alles wat de leerder naar zijn doel helpt is
toegestaan: grammaticale uitleg in de eigen
taal, vertalen. |
|
Het taalsysteem wordt duidelijk door het oe- |
Het taalsysteem wordt eigen door het worste- |
39
