Professional Development vanuit Herkenning en vernieuwing: Catamaran
Met gebruikmaking van de gegevens uit de literatuur en vanuit onze ervaringen opgedaan tijdens de studiereis naar de VS hebben we een eerste ronde met Catamaran gemaakt (van januari tot juli 1999). Nu ligt deze Catamaran in het dok en proberen we de resultaten te beschrijven. Ondertussen ontwikkelen we een tweede Catamarantraject dat in januari gaat beginnen. We gaan in het kader van deze presentatie met name in op Catamaran 1.
Catamaran 1 is gelocaliseerd in Den Haag. Het project is opgezet in samenwerking met de Ichthus Hogeschool Den Haag, de Mr. Schabergschool, een basisschool in het centrum met een hoog percentage allochtone leerlingen, en de SLO. Het doel van Catamaran 1 is het opdoen van ervaringen met partnership waarbij onder gezamenlijke verantwoordelijkheid taalonderwijs wordt ontworpen voor enkele groepen van de basisschool. Ook bekijken we wat een dergelijk project voor implicaties kan hebben voor het curriculum op de Pabo.
In het begin van onze werkzaamheden in de ontwikkelgroep hebben we met zijn allen het onderwerp bepaald dat we zouden behandelen. Het belangrijkste keuzeargument kwam van de leerkrachten van de Mr. Schaberg. Zij werken met de methode Leeswerk en die bevalt niet meer. De twee leerkrachten van groep 7 en 8, die in de ontwikkelgroep zitten, wilden zich graag oriënteren op andere methodes, of nog liever: kijken hoe de huidige methode aangepast kan worden aan nieuwe ontwikkelingen op het gebied van de didactiek van het begrijpend lezen. Ook de studenten vonden het begrijpend lezen een interessant onderwerp. Zij hebben in hun tweede studiejaar al een module over voortgezet lezen gevolgd en vonden het probleem van De Schaberg een uitdaging om mee aan de slag te gaan. Daarom is ervoor gekozen om gezamenlijk een aantal lessen te ontwikkelen voor groep 7 en 8 van de Schabergschool. De lessen zouden moeten worden opgezet volgens de ideeën over strategisch begrijpend lezen. Als achtergrondliteratuur hebben we gebruik gemaakt van een aantal recente artikelen uit vaktijdschriften.
Dus er moet ander en vooral beter onderwijs worden ontwikkeld in begrijpend lezen. Daarbij moet er voldoende aandacht zijn voor het ontwikkelen van leesstrategieën bij kinderen. De teksten die gelezen worden, moeten aanslaan bij voorkennis van de leerlingen. Die voorkennis moet geactualiseerd worden. Belangrijk, en geen eenvoudige zaak, want je moet bijvoorbeeld heel wat weten van de (veelal allochtone) leerlingen die in de groep zitten. De leerlingen moet ook duidelijk worden waar het over gaat in de les; dus het doel van de les moet goed overkomen, voordat het eigenlijke leeswerk begint. Dat doel kan van alles zijn, maar het gaat vooral over het aanleren en leren gebruiken van leesstrategieën, zoals:
- hoe voorspel je de inhoud van een tekst;
- hoe haal je het belangrijkste uit een tekst;
- hoe kun je kopjes maken bij alinea's;
- hoe lees je verschillende soorten teksten;
- hoe kun je snel een indruk krijgen van een heel boek;
- hoe krijg je -wanneer je een tekst leest- snel antwoord op vragen die je vooraf hebt gesteld? Voor dit soort activiteiten heb je geschikte teksten nodig. Hoe vind je die? Welke eisen stel je eigenlijk aan een tekst?
En als je met de les bezig bent, moet je leerlingen in staat stellen eerst de strategie die centraal staat, te oefenen. Of: eerst doe je hem zelf misschien voor. Door hardop te denken? Door vraag en antwoord?
Hoeveel laat je oefenen? Ga je daarin differentiëren? Hoe lang laat je dat duren?
54
Bundel 13 | Dertiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2000)
