Nawinkels, K. (red.), Een kijk op de wereld. Intercultureel leesonderwijs, Leuven/Den Haag: NBLC/Davidsfonds/Infodok, 1995.
Humme, H., 'Interculturele jeugdboeken, een overzicht', in: Levende Talen nr. 515, dec.1996, p. 620-621. Sanders, M., 'Interculturele jeugdliteratuur in de basisvorming', in: Levende Talen nr. 515, dec. 1996, p. 586-590.
Sanders, M., C.Mathijssen en H.Humme, Vijftig wereldboeken, uittreksels en lessuggesties voor interculturele jeugdliteratuur, Zutphen: Thieme, 1998, isbn 90 03 22727 6
Workshop interculturele jeugdliteratuur in de klas, gehouden op 9 oktober 1999
Voor de workshop heb ik een aantal teksten geselecteerd: drie gedichten, een kort verhaal en een hoofdstuk uit een jeugdroman. Bij uitgeverij Leopold is in 1997 de bundel Vertrouw nooit een draak verschenen. Hierin staan verhalen en gedichten van schrijvers uit Nederland en voormalig JoegoslaviN. Deze bundel leent zich bijzonder goed voor opdrachten in de klas. De verhalen en gedichten vergen geen lange leestijd en zijn begrijpelijk voor alle niveaus. Uit deze bundel komen het verhaal 'Puin' van Karel Eijkman en de gedichten 'Anno Anne' (auteur onbekend) en 'Een blij gedicht' van Zorica Bajin-Djukanovic. Verder heb ik uit de gedichtenbundel Het geluid van vrede van Theo Olthuis het gedicht 'Voor Anne F.' gekozen omdat het qua thema past naast het gedicht 'Anno Anne'. Het hoofdstuk van de jeugdroman komt uit Zonnekind van Ellen Tijsinger.
De bedoeling was dat de deelnemers vragen maakten bij een van de teksten waarbij duidelijk rekening werd gehouden met het niveau van de leerlingen. Door de korte duur van de workshop, moesten de deelnemers kiezen tussen het verhaal 'Puin' de gedichten rondom Anne Frank, het eerste hoofdstuk van Zonnekind of het gedicht 'Een blij gedicht'.
Na een korte uitleg over soorten interculturele jeugdliteratuur (zie boven) moesten de deelnemers aan de slag met de teksten. Ze moesten twee soorten vragen maken voor eerste klassen basisvorming: één vraag rondom een literair begrip zoals tijd, perspectief of plaats en een vraag die meer inging op de interculturele waarde van de tekst. Na zo'n twintig minuten hebben we een aantal vragen besproken en bekeken waar docenten tegen aanlopen. Dit kunnen zowel praktische problemen zijn als inhoudelijke. Of de gemaakte vragen passen bij het niveau van de leerlingen is soms erg moeilijk te bepalen. Een aantal leerlingen is belezen en heeft op de basisschool veelvuldig les gekregen over jeugdboeken, andere kinderen lezen nooit en kennen geen enkel literair begrip. Het is voor de leraar dan ook de kunst om er met behulp van zogenaamde inductieve vragen achter te komen of een leerling al voorkennis heeft of dat de stof helemaal nieuw is.
Het boek Zonnekind van Ellen Tijsinger zal uitgebreid besproken worden in het tijdschrift Jeugdliteratuur in de basisvorming, vierde jaargang, december 1999. Naast de inhoud en informatie over de schrijfster zullen er twee lessenreeksen bij verschijnen; één rondom het literaire begrip tijd en een lessenserie rondom kinderarbeid en de Novib.
Literatuur
Theo Olthuys, Het geluid van vrede. Amsterdam: Ploegsma, 1992, isbn 9021614642. Ellen Tijsinger, Zonnekind. Amsterdam: Van Goor, 1998, isbn 9000031796 Vertrouw nooit een draak Amsterdam: Leopold, 1997, isbn 9025830374.
99
Bundel 13 | Dertiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2000)
