taalunieversum

Zoek in de bundels:

Uitgebreid zoeken » « overzicht alle bundels

inhoudsopgave
« vorige pagina |  pagina 149 van 480  | volgende pagina »
naar een andere pagina

gaat, en door de keuzemogelijkheden voor de leerling die benut kunnen worden. Dit alles acht ik een grote stap vooruit vergeleken bij het klassikale doceer- en luisteronderwijs. Ook als de stap naar metacognitie, het kenmerk van zelfstandig leren, niet of nog niet wordt gezet, is er al veel gewonnen: door de grotere activiteit en betrokkenheid van de leerlingen wordt er effectiever geleerd.

De adviezen die nu volgen hebben betrekking op zelfstandig leren, en zijn dus vooral gericht op het vergroten van metacognitieve vaardigheden bij de leerlingen.

9. Maak opdrachten opener en uitgebreider. Open wil zeggen dat er meer goede uitwerkingen, antwoorden, oplossingen, producten mogelijk zijn. Uitgebreid wil zeggen dat er meer leeractiviteiten moeten worden uitgevoerd, in een samenhangend (bij de talen vaak: communicatief) verband.

Dit advies heeft betrekking op verschillende subcategorieën uit de checklist, in die zin dat het daarvoor een basisvoorwaarde vormt. Leerdoelen meebepalen (A, a), een aanpak kiezen (B, b), een eigen tijdsplanning maken (B, d), het eigen leerproces bewaken (C, a) en evalueren (C, b) - het zijn allemaal metacognitieve leeractiviteiten die pas via open en uitgebreide opdrachten optimaal aan de orde kunnen komen. Zulke open en uitgebreide opdrachten duid ik nu verder aan als taken.

Een voorbeeld uit het project Zelfstandig leren is het lesmateriaal voor Nederlands: Traject. Een informatieve tekst schrijven over een beroep. Ook hier zijn twee varianten van het materiaal uitgewerkt: een zelfstandig werken-variant voor het tweede leerjaar mavo/havo/vwo en een zelfstandig leren-variant voor het derde leerjaar havo/vwo. In de zelfstandig leren-variant kiezen de leerlingen zelf het beroep waar ze over schrijven (liefst het beroep dat ze op dat moment voor zichzelf voor ogen hebben), bepalen ze zelf het publiek waarvoor ze schrijven, bepalen ze zelf welke informatie ze verzamelen en hoe ze dat doen, en bedenken ze in duo's de criteria waaraan hun informatieve tekst moet voldoen. In de zelfstandig werken-variant kunnen de leerlingen alleen kiezen uit drie gegeven beroepen; het publiek is daar gegeven, evenals de bronnen waaruit geput moet worden en de criteria waaraan de tekst moet voldoen.

Het bovenstaande geeft ook aan hoe docenten de opdrachten uit hun methode opener en uitgebreider kunnen maken, zodat het leren-leren-gehalte ervan omhoog gaat. Natuurlijk is dat wel een veel grotere ingreep dan bij de vorige acht adviezen.

10. Laat de leerlingen samenwerken aan taken in duo's of groepjes.

Dit advies heeft eveneens betrekking op verschillende subcategorieën uit de checklist, in grote lijnen dezelfde als bij het vorige advies. Het gaat in dit geval m.i. niet om een basisvoorwaarde: metacognitieve vaardigheden kunnen ook via individueel werken worden verworven. Maar samenwerking tussen leerlingen is wel uiterst bevorderlijk voor de ontwikkeling van hun metacognitieve vaardigheden, wanneer het tenminste gaat om 'echte' samenwerking. Daaronder versta ik dat de leerlingen gevraagd wordt om gezamenlijk de taak in te vullen, om een taakverdeling en een tijdsplanning te maken, en om tijdens en na hun werk te reflecteren op hun groepsproces en groepsproduct. Alle afwegingen en beslissingen op deze punten moeten leerlingen in groepswerk noodzakelijkerwijs bedis-

Zelfstandig leren in het talenonderwijs - Helge Bonset 1149