taalunieversum

Zoek in de bundels:

» Uitgebreid zoeken « overzicht alle bundels

« vorige pagina Inhoudsopgave | pagina 25 van 462 volgende pagina »

TAALHANDELING OF THEMA ALS UITGANGSPUNT BIJ HET AANLEREN VAN TAALVAARDIGHEDEN?

Tom Oud

Inleiding

In mijn lange praktijk als leraar Nederlands, voornamelijk in onderbouw en bovenbouw van het havo en het vwo, heb ik steeds meer afstand genomen van het traditionele onderwijs in deelvaardigheden zoals dat in de meeste schoolboeken werd aangeboden. De hoofdlijn in mijn lessen werd steeds meer bepaald door lezen, schrijven, spreken en luisteren. Uitgangspunt daarbij was dat leerlingen iets zouden moeten leren dat bruikbaar was voor verdere studie en de maatschappelijke praktijk. Daarnaast besteedde ik alleen als het nodig was aandacht aan spelling (toch nog heel wat) en grammatica (steeds minder). De vernieuwde eindtermen voor het vak Nederlands gaven gelukkig dezelfde ontwikkeling te zien. Fictie en literatuuronderwijs hebben zonder twijfel veel belang, maar ik beperk mij nu tot taalvaardigheid.

Zoals ik al aangaf, is de praktijk mijn uitgangspunt. Mijn praktijk als docent en lid van een vaksectie vul ik aan door overwegingen die ik als medeschrijver van het schoolboek voor de Basisvorming (leerlingen van 12 t/m 15 jaar) de laatste twee jaar heb laten meespelen.

Het betoog is persoonlijk getint en bevat waardeoordelen over het materiaal waarmee ik zelf, niet altijd tot genoegen, werk. Dit geldt ook voor het materiaal van Taaldomein waaraan ik, in discussie met medeauteurs, meewerk. Het gaat dus om de schoolboeken Nieuw Nederlands (nieuwe editie) en Taaldomein onderbouw. Daarnaast werk ik als lid van de sectie Nederlands op mijn school - Winkler Prins in Veendam - in de bovenbouw havo-vwo met door collega's zelf ontworpen thematisch geordend materiaal. Aan het eind speelt dat materiaal nog een rol.

Als didactisch referentiepunt hanteer ik in de praktijk het KIT-model gebaseerd op ideeën van Boeckaerts (1). Daarbij wordt theorie aangeleerd, daarna door korte opdrachten geïntegreerd in al aanwezige kennis en vervolgens toegepast op grotere, meer praktijkgerichte opdrachten.

In ver doorgevoerde vormen kun je terechtkomen bij projectonderwijs of bij probleemgestuurd of taakgestuurd onderwijs. Daarbij ga je dan uit van de toepassingssituatie en niet van de leerstof

1 Wat is de beste aanpak bij het aanleren van taalvaardigheden in het voortgezet onderwijs?

Het onderwijs moet effectief zijn: blijvend resultaat opleveren in een beperkte tijd. We bekijken daartoe twee mogelijkheden, toegepast in Nederlandse boeken voor de Basisvorming. Tenslotte trek ik de lijn door naar de praktijk in het Tweede Fase-programma Nederlands in Veendam.

Taalhandeling of thema als uitgangspunt bij het aanleren van taalvaardigheden? - Tom Oud 25