taalunieversum

Direct naar menu
U bent hier: taalunieversum » onderwijs » conferentie het schoolvak nederlands »

Veertiende conferentie Het Schoolvak Nederlands

Bundel 14 | Veertiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2001)


Bijdrage: Taalhandeling of thema als uitgangspunt bij het aanleren van taalvaardigheden (Tom Oud)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

2 Verschillende aanpak voor verschillende doelgroepen?

Onderwijs in taalvaardigheden met taalhandelingen als uitgangspunt zoals in Taaldomein zal een hoger rendement hebben dan thematisch werken op de wijze van Nieuw Nederlands of het aanleren van vaardigheden zonder bindend middel zoals in traditionele boeken gebeurde. Het leerdoel is duidelijker en de leerlijn wordt binnen het hoofdstuk consequent voorgezet: transfer is niet alleen mogelijk, maar zelfs nodig. Er is per vaardigheidsparagraaf dankzij de keuze voor slechts zes hoofdstukken per jaar ook voldoende ruimte voor oefening. De vaardigheidsparagrafen in volgende hoofdstukken sluiten goed aan op de vorige: er is een gecombineerde leerlijn voor de vaardigheden.Vooral weinig gevorderde leerlingen hebben baat bij een aanpak die het doel van de communicatie centraal stelt en zich beperkt tot de techniek om dat doel te bereiken. Het voordeel van bekend zijn met het onderwerp speelt nog niet zo sterk omdat de leerlingen niet echt de diepte in hoeven te gaan.

3 Thematisch werken in de Tweede Fase

De beperking tot de taalhandeling heeft zijn keerzijde. Voor gevorderde leerlingen kan het stimulerend zijn zelf te kiezen welke presentatievorm het beste aansluit bij de kennis die zij over een onderwerp verworven hebben. In een thematische aanpak, zoals in Veendam in de Tweede Fase gebruikt, komen alle tekstdoelen en tekstsoorten in het curriculum aan de orde, soms verplicht, soms als keuze voor groep of individu. Als een leerling voldoende basiskennis en -vaardigheid heeft opgedaan, is het goed leerlingen zelf te laten meebepalen op welke terreinen zij hun vaardigheid willen vergroten of verdiepen. Bovendien krijgt thematisch werken voor deze doelgroep kenmerken van taakgestuurd of zelfs probleemgestuurd leren. Vanuit de toepassing kan het nodig blijken een nieuw stukje vaardigheid te verwerven. Zelfstandige leerlingen, op afstand begeleid door de docent, kunnen, natuurlijk op basis van al aanwezige kennis, zelf zoeken naar uitbreidingsmogelijkheden. De organisatie van de lessen en het beschikbare materiaal maken dat in Veendam mogelijk, dat blijkt al gedurende een aantal jaren. Cursorische lesmomenten langer dan 15 minuten ontbreken vrijwel. De gemeenschappelijke lestijd wordt voor een belangrijk deel gevuld met het presenteren van stukken leerstof door leerlingen. Door het zoeken, lezen/luisteren en verwerken van materiaal over een bepaald onderwerp en het houden van presentaties daarover, bekwamen de leerlingen zich al doende. Andere leerlingen vormen hun publiek. De kunst is ervoor te zorgen dat het publiek verder moet werken met de gepresenteerde kennis. Die presentaties zijn door de leerlingen overigens meestal in groepjes voorbereid in het studiehuis. Deze thematische werkwijze heeft de docenten in Veendam de laatste jaren veel tijd gekost. Zij wegen deze tijdsinvestering, die voor een deel blijvend is, af tegen het leerrendement dat ze meten. Tot nu toe hebben ze het idee op een goede manier te werken.

4 Synthese?

De conclusie ligt voor de hand: je zou kunnen streven naar een goede synthese tussen benadering vanuit taalhandeling en thematisch werken, waarbij het aanleren goed gestructureerd kan worden vanuit de taalhandeling en de praktische toepassing en verdieping heel

Taalhandeling of thema als uitgangspunt bij het aanleren van taalvaardigheden? -Tom Oud 129

© Nederlandse Taalunie, 2000-2012 alle rechten voorbehouden
WegwijzerColofonContactVrijwaringOpmerkingen en reacties