taalunieversum

Direct naar menu
U bent hier: taalunieversum » onderwijs » conferentie het schoolvak nederlands »

Veertiende conferentie Het Schoolvak Nederlands

Bundel 14 | Veertiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2001)


Bijdrage: Spelweg. Een visie op het spellingonderricht van morgen (Jos Tubbax & Mark Vanderweerdt)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

De onthoudwoorden worden geordend en gedoseerd aangeboden. We ordenen de woorden bijvoorbeeld onder kapstokwoorden die ook nog eens voorzien zijn van een vaste illustratie. Een ander voorbeeld: in de 'onthoudmachine' geven we de leerling een overzicht van een beperkt aantal categorieën onthoudwoorden waarmee zij in hun schrijftaal te maken krijgen. We spreken dan van ei/ij-woorden, ou/au-woorden, ch- of goochelwoorden en bijhouders. In de categorie bijhouders ordenen we alle onthoudwoorden die niet in één van de vorige drie categorieën thuishoren. Onderzoek leert ons dat deze laatste categorie amper 2 % van het totale woordenbestand groot is. Voor de dosering van het leerproces rond onthoudwoorden zijn onderzoeksgegevens over welke schrijfwoordenschat kinderen precies nodig hebben van cruciaal belang.

c) de regelweg

Het juist spellen van regelwoorden blijkt voor heel wat kinderen een moeilijke opgave te zijn. Leerkrachten getroosten zich vaak veel inspanning om hen wegwijs te maken in moeilijke spellingregels zoals die rond werkwoorden of klinkerverenkeling en mede-klinkerverdubbeling.

Wij denken leerkracht en leerling op weg te helpen door voor dergelijke complexe spellingregels een zo eenvoudig mogelijk algoritme te ontwerpen. Dit houdt in dat kinderen een uitgetekend beslissingsschema aangeboden krijgen. Ze loodsen de regelwoorden doorheen dit schema en komen aan het einde bij de spellingregel die van toepassing is. Deze algoritmische werkwijze concretiseerden wij in Robot voor de klinkerverenkeling en de medeklinkerverdubbeling. De wekwoordkampioen is het algoritme voor de werkwoordspelling.

Klinkerverenkeling en medeklinkerverdubbeling benaderen we via een helder algoritme. Alvorens kinderen met een algoritme te laten werken, moet eerst de nodige voorkennis aanwezig zijn. Die voorkennis betreft met name de auditieve basis, waarover we het eerder hadden. Het beslissingsschema Robot sluit qua design aan bij de klankenschema's klinkerauto en medeklinkervliegtuig. We leren de leerling aan vooral alert te zijn bij langere woorden met een rode of gele klinker. Precies deze woorden stoppen we in de Robot.

Werkwoordspelling

Een summier kijkje op de werkwoordspelling aan de hand van een gelijkaardige algoritmische werkwijze. We noemden het schema De werkwoordkampioen.

Eerst bouwen we opnieuw aan de voorkennis:

-de pv zoeken

-is het verleden tijd of tegenwoordige tijd?

-de noemvormen herkennen en ordenen als den- , —ten- of en-werkwoorden

spelen   spuiten   antwoorden

zingen   rusten   rijden

vangen   schieten   raden

Spelweg - Jos Tubbax & Mark Vanderweerdt 379

© Nederlandse Taalunie, 2000-2012 alle rechten voorbehouden
WegwijzerColofonContactVrijwaringOpmerkingen en reacties