Doorzoek alle bundels


Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

Bijdrage: Een nieuw leven voor de historische literatuur (Lia van Gemert)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

hoofstuk kan uit de andere vijf gekozen worden. Er kan zowel in kleinere en grotere groepen als individueel gewerkt worden.

In de opdrachten voor de leerlingen wordt aangestuurd op begrip van de gehele cultuur door samenspel van de historische en artistieke componenten. Ook actualisering en creativiteit komen aan bod. Elk hoofdstuk biedt een heel aantal opdrachten, zodat selectie mogelijk is. Zo wordt bij het Wilhelmus gevraagd naar de overeenkomsten tussen de bijbelse David en Oranje. Een van de creatieve opdrachten vraagt een pamflet van maximaal 300 woorden vanuit Spaans gezichtspunt, om twijfelaars in het Nederlandse kamp te overtuigen dat Oranje een mislukkeling en Alva een terechte overwinnaar is. Bij een andere opdracht wordt een opstandige liedtekst op een bestaande melodie geschreven, met een acrostichon erin.

3 Consequenties van contextualisering

Het uitgangspunt van Tekst in Context is dat literatuur begrijpelijker wordt in samenhang met haar maatschappelijke en artistieke achtergrond. Daarom beperkt de methode zich bewust niet tot de teksten. Het gevaar is natuurlijk wel dat het literatuuronderwijs zo een geschiedenisles wordt. Dosering is dus vereist. In Wilhelmus en de anderen blijven de toelichtingen bij de kern van een lied. De artistieke cultuur is steeds het richtpunt, via tekst, muziek en beeldende kunst. Afhankelijk van de tijdsbesteding en keuze van thema's kan een bepaald onderwerp uiteraard ruimer belicht worden; die keuze is aan de gebruiker.

De brede artistieke opzet van Wilhelmus en de anderen maakt het boek ook geschikt voor CKV 1 en bijvoorbeeld ook voor de vakken Poëzie en Literatuur. Er is bewust ingespeeld op de vraag naar materiaal die uit het onderwijs voor deze onderdelen verwacht kon worden. De methode wil het besef van de samenhang tussen culturele en maatschappelijke verschijnselen activeren.

Intussen kan de vraag rijzen of dit allemaal wel literatuur genoemd mag worden. Die vraag raakt de kern van de contextualisering: met de verruiming van het begrip literatuur komen meer teksten in aanmerking voor literatuuronderwijs. In Wilhelmus en de anderen leidde dit tot aandacht voor alledaagse liedjes en in het vijfde deel van Tekst in Context, Verhalen over verre landen. Reizen op papier 1600-1800, is deze lijn doorgetrokken.

4 Verhalen over verre landen: teksten over vreemdelingen

In Verhalen over verre landen zijn vijf, in modern Nederlands vertaalde, prozateksten opgenomen die de expansie van de Nederlandse Republiek tussen 1600 en 1800 illustreren. De nadruk valt op de Nederlandse beeldvorming over de 'andere' volken. Dit onderwerp is gekozen met het oog op de multiculturele actualiseringsmogelijkheden. De thematiek wordt gevormd door de andere wereld die wordt afgebeeld. Het inleidende hoofdstuk beschrijft de algemene situatie in handel, reizen en reisverslagen aan de hand van Gerrit de Veers dagboek van de overwintering op Nova Zembla. Daarna

116 Een nieuw leven voor de historische literatuur - Lia van Gemert