Doorzoek alle bundels


Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

DE ADOLESCENTENROMAN VOOR DE JEUGD HOORT THUIS IN HET LITERATUURONDERWIJS

Helma van Lierop-Debrauwer

1 Inleiding

De laatste vijftien jaar staat het kinder- en jeugdboek als vorm van literatuur sterk in de belangstelling. Men spreekt van een literaire emancipatie van de jeugdliteratuur. Omdat jeugdboeken zich in toenemende mate bedienen van literaire technieken die traditioneel zijn voorbehouden aan de volwassenenliteratuur, is discussie ontstaan over de grenzen tussen kinder- en jeugdboeken en boeken voor volwassenen.

Het genre dat binnen dit grensverkeerdebat de meeste aandacht krijgt, is de adolescentenroman. Dat lijkt ook logisch omdat in deze boeken een levensfase centraal staat waarin een mens zich bevindt tussen jeugd en volwassenheid. Het is bovendien een genre dat zowel in de jeugdliteratuur als in de volwassenenliteratuur voorkomt. Maar wie de geschiedenis van de adolescentenroman overziet, komt tot de ontdekking dat die aandacht minder vanzelfsprekend is dan op het eerste gezicht lijkt. Tot op heden is van een geïntegreerde bespreking van de adolescentenroman geen sprake. De adolescentenroman voor volwassenen en de adolescentenroman voor jongeren worden onafhankelijk van elkaar besproken. Zelfs de terminologie is gedeeltelijk anders in beide vormen van literatuur.

In deze bijdrage wordt een overzicht gegeven van de recente ontwikkelingen in de adolescentenroman voor jongeren. Op basis van deze veranderingen wordt een pleidooi gehouden voor meer aandacht voor het genre in het literatuuronderwijs.

2 De jaren zeventig: het probleemboek

Het eerste dat opvalt in een historisch overzicht van de jeugdliteraire adolescentenroman is dat tot in de jaren zeventig van de twintigste eeuw mannelijke adolescenten veruit in de minderheid zijn. Dat is een opmerkelijk verschil met de adolescentenroman voor volwassenen, waar mannelijke personages tot de jaren zestig, zeventig juist veruit in de meerderheid zijn. In zijn algemeenheid kan men stellen dat de jeugdliteraire adolescentenroman in de periode 1880-1970 grotendeels samenvalt met de meisjesroman. Vanaf 1970 vindt men in de jeugdliteraire adolescentenroman steeds meer mannelijke adolescenten als hoofdpersonage. Een aannemelijke verklaring lijkt de minder strikte rolverdeling tussen mannen en vrouwen vanaf die tijd. Het tonen van emoties is niet langer exclusief voorbehouden aan meisjes en vrouwen.

In de jaren zeventig vinden meer opvallende inhoudelijke vernieuwingen plaats. Men spreekt van de pedagogische emancipatie van de jeugdliteratuur. Onderwerpen die tot dan toe alleen in de literatuur voor volwassenen voorkwamen, werden nu ook in

De adolescentenroman voor de jeugd - Helma van Lierop-Debrauwer 1 121