Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

Bijdrage: De adolescentenroman voor de jeugd hoort thuis in het literatuuronderwijs (Helma van Lierop-Debrauwer)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

tachtig adolescentenromans verschenen waarin seksualiteit op een natuurlijke manier in het verhaal is verweven. Wat opvalt in boeken als die van Veronica Hazelhoff (zoals Mooie dagen, 1990 en Elmo, 1993), Aidan Chambers (bij voorbeeld Je moet dansen op mijn graf 1985 en De tolbrug, 1993) en Marita de Sterck (Splinters, 1998, en Wild vlees, 2000) is de aandacht voor de beleving van seksualiteit. Interessant is de wisseling van perspectief in Splinters van Marita de Sterck: dezelfde gebeurtenis wordt zowel vanuit het gezichtspunt van Jutta als vanuit dat van Anton beschreven. Op deze manier wordt het verschil in de wijze waarop jongens en meisjes seksualiteit beleven zichtbaar gemaakt.

In de boeken van Hazelhoff, Chambers en De Sterck is veel aandacht voor de relatie tussen de buitentalige werkelijkheid en de werkelijkheid in het boek. Tegelijkertijd is veel zorg besteed aan de vorm, de wijze waarop de werkelijkheid wordt verbeeld. Er is, in termen van Brggeman (1991), sprake van een 'artistieke verwerking' van de adolescentie.

6 Individu en maatschappij

In de jaren zeventig kenmerkte de jongerenroman zich zoals gezegd door de behandeling van actuele maatschappelijke thema's. De nadruk in deze romans lag op de maatschappelijk verantwoorde inhoud. Van enige psychologische uitdieping van personages was geen sprake.

Ook in de recentere adolescentenromans worden de conflicten in de samenleving niet uit de weg gegaan. Maar anders dan de zogenaamde probleemboeken laten hedendaagse romans als Met mij gaat alles goed van Jan Simoen (1996) en Vallen van Anne Provoost (1994) vooral zien hoe individuele jongeren met die conflicten omgaan. Vallen is het verhaal van de zestienjarige Lukas en gaat over het maken van verkeerde keuzes. Wat het boek zo bijzonder maakt, is dat de auteur niet veroordeelt. Integendeel, door de subtiliteit waarmee Provoost de personages neerzet, zijn de keuzes geloofwaardig, in de zin van let kan ieder van ons overkomen'.

Ook Met mij gaat alles goed gaat over oorlog, dit keer op de Balkan. Maar het gaat over veel meer. Dit zeldzame voorbeeld van een briefroman in de moderne jeugdliteratuur is een boek over leven en dood, waarin naast oorlog thema's zijn verwerkt als vriendschap, aids, bureaucratie, geloof, ouder-kind-relatie, rouwverwerking en volwassen-wording. Met mij gaat alles goed bestaat uit drie delen, achtendertig brieven, zes telegrammen, vijf faxen, vijf korte berichten, een verslag, een manifest en een overlijdensbericht. Samen vormen ze het verhaal van Jonas en zijn stiefbroer Michaël, zijn vader Pierre en zijn stiefmoeder Irina.

7 De literaire emancipatie van de adolescentenroman

De beschreven ontwikkelingen laten zien dat de hedendaagse adolescentenroman voor de jongeren ten opzichte van de jeugdliteraire adolescentenroman van vóór 1980 zowel voor wat de inhoud als de vorm betreft is veranderd. In tegenstelling tot vroeger liggen inhoud en vorm in adolescentenromans niet meer vantevoren vast. Wat

124 1 De adolescentenroman voor de jeugd - Helma van Lierop-Debrauwer