Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

Bijdrage: Stichting lezen en literatuureducatie (Anne-Mariken Raukema)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

Nederlands en moderne vreemde talen (in het voortgezet onderwijs).

Literatuureducatie in het basisonderwijs

Hoewel de term literatuureducatie' in het basisonderwijs nauwelijks gangbaar is, wordt in de praktijk wel degelijk aan literatuureducatie gedaan, vaak onder de noemer leesbevordering (om de leesbereidheid te vergroten en het plezier in lezen te bevorderen), en veelal geïntegreerd in het lees- en taalonderwijs.

De doelstellingen van literatuureducatie in het basisonderwijs zijn veelal 'verborgen' in de kerndoelen van taal- en leesonderwijs. In de doelen is een verdeling aan te brengen tussen receptieve (`kennismaken met'), productieve (zelf schrijven, spelen, vertellen) en reflectieve doelen (`waardering kenbaar maken'), een gebruikelijke driedeling in de (bredere) culturele vorming. Het stimuleren van literatuureducatie in het basisonderwijs zal gericht moeten zijn op alle drie de doelstellingen.

Het is van essentieel belang (aankomende) docenten in het basisonderwijs bekend te maken met en bewust te maken van het begrip literatuureducatie en het belang ervan. In veel taal- en leesmethodes worden jeugdliteraire teksten aangeboden, maar de bewustmaking van docenten moet in de opleidingen beginnen. Hier is een taak weggelegd voor de Pabo's. Literatuureducatie zou wat ons betreft een vaste plaats in het curriculum moeten krijgen.

In het basisonderwijs wordt in wisselende mate gewerkt met projecten als Boekenpret en Fantasia, de Kinderboekenweek, de Gouden Muis, de Gouden @penstaart, Boekmail, A new wave, de Rode draad, en vanouds worden regelmatig auteursbezoeken op school georganiseerd.

Literatuureducatie in het voortgezet onderwijs

In de onderscheiden vormen van voortgezet onderwijs zijn verschillende kerndoelen en eindtermen geformuleerd: voor de basisvorming, het vmbo en de tweede fase havo/vwo.

Theoretisch is er sprake van een doorlopende weg van de kerndoelen in het basisonderwijs, via de kerndoelen van de basisvorming naar de eindtermen voor havo/vwo. Bij het bepalen van het (gevarieerde) aanbod is het van belang dat steeds de doorlopende wegen in de gaten worden gehouden en te bezien of deze ook in de praktijk functioneren en aansluiten bij de doelen. Hierbij moet rekening gehouden worden met het feit dat in deze leeftijdsgroep (ca. 14 jaar) de leesbereidheid in veel gevallen sterk afneemt.

In het voortgezet onderwijs gaat het om projecten als Bazar (vmbo), de Jonge Jury, Doe maar dicht maar (poëzie), Sirene, Dag van de literatuur en diverse websites gericht op literatuur als Schrijversnet en Literatuurweb.

Hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs

In beide vormen van hoger onderwijs is sprake van een verminderde aandacht en belangstelling voor het lezen van literaire teksten. In het algemeen neemt de culturele bagage van hoger opgeleiden verder af en dat is een blijvend punt van zorg. Dit geldt voor alle hbo- en universitaire opleidingen, ongeacht of ze opleiden tot een vak dat een directe relatie heeft met literatuureducatie (bijvoorbeeld de Pabo of

176 1 Stichting Lezen en literatuureducatie - Anne-Mariken Raukema