Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

Bijdrage: "Writing across the curriculum": leren door middel van schrijven (Rob van der Peet)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

genoemd - is dan ook een uitstekend hulpmiddel om over iets na te denken, nieuwe ideeën te ontwikkelen of een gedachtenexperiment uit te voeren.

Bij transactioneel taalgebruik mag de lezer wel ervan uitgaan dat de schrijver bedoelt wat er staat. Sterker nog, de schrijver mag worden aangesproken op de feitelijke juistheid en de logische consistentie van zijn tekst. Transactioneel taalgebruik leent zich dan ook bij uitstek voor werkstukken, rapporten, verslagen, beleidsnotities, adviesnota's, onderzoeksverslagen en theoretische verhandelingen.

Bij poëtisch taalgebruik wordt van de lezer verwacht dat hij zich openstelt voor de ervaring die de schrijver bij hem teweeg wil brengen. Het gaat hier dus nadrukkelijk niet om de schrijver zelf noch om de vraag of het waar is wat hij schrijft. Dit is dan ook de taal van het sprookje, de fabel, het gedicht, kortom de literatuur met een grote L en een kleine l.

Wie het onderwijs een beetje kent, kan voorspellen wat de onderzoekers tegenkwamen in de 2000 teksten, die ze op 65 middelbare scholen hadden verzameld: heel veel transactioneel taalgebruik en weinig of geen expressief en poëtisch taalgebruik. Dit was een teleurstellende uitkomst, want - zo redeneerden de onderzoekers - in de ontwikkeling van de schrijfvaardigheid van de leerling gaat expressief taalgebruik aan transactioneel en poëtisch taalgebruik vooraf. Door middel van expressief schrijven kan de leerling nieuwe ideeën exploreren zonder rekening te hoeven houden met de beoordelingscriteria die gelden voor de twee andere vormen van taalgebruik. Vervolgens is de leerling dan beter in staat om die ideeën in een uitgekristalliseerde vorm (transactioneel schrijven) of een min of meer literaire vorm (poëtisch schrijven) op papier te zetten. Wanneer docenten hun leerlingen alleen transactioneel laten schrijven, wordt een belangrijke stap in het leerproces overgeslagen.

3 Writing Across the Curriculum

Hadden de ideeën van Britton en zijn collega's in Groot-Brittannië vooral effect op het middelbaar onderwijs, in de Verenigde Staten vond ze vooral weerklank in het hoger onderwijs. De belangrijkste aanleiding was de nationale onderwijstest van 1974 waaruit bleek dat de schrijfvaardigheid van studenten achteruit ging. Toen het tijdschrift Newsweek vervolgens een artikel publiceerde met de titel Why Johnny can't write, kwam het onderwijs zwaar onder vuur te liggen en waren drastische maatregelen onvermijdelijk. Waar sommigen meer aandacht voor grammatica en spelling eisten (back to basics), zochten anderen liever aansluiting bij de Britse aanpak. Behalve de ideeën over schrijvend leren namen zij ook de term Writing Across the Curriculum (WAC) van de Britten over.

In de afgelopen vijfentwintig jaar heeft WAC zich als een olievlek over het Amerikaanse onderwijs verspreid en is dit idee uitgegroeid tot een vernieuwingsbeweging waarin theorievorming, onderzoek en onderwijsvernieuwing samengaan (Hillocks, 1995). Was vroeger leren schrijven het doel, tegenwoordig is het doel schrijvend leren (fig. 1).

Sleutelbegrip in deze omslag is de term illiteracy. Letterlijk betekent dit analfabetisme en die vertaling is bruikbaar, mits u deze term niet beperkt tot de taal. Want in principe kunnen mensen op elk vlak analfabeet zijn, bijvoorbeeld op sociaal of cul-

"Writing Across the Curriculum" leren door middel van schrijven - Rob van der Peet 1229