Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

Bijdrage: Werkkaarten voor Nederlands in de basisberoepsgerichte leerweg (Theun Meestringa & Dirkje Ebbers)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

BAZAR: EEN STRUCTURELE AANPAK VOOR LEESBEVORDERING IN HET VMBO

Kees Broekhof

1 Inleiding

`Helft jongens leest nooit een boek' kopte NRC Handelsblad enige tijd geleden. Uit onderzoek van het Cito blijkt dat een groot aantal jongeren niet of nauwelijks leest in de vrije tijd. Het onderzoek Trends in de tijd van het Sociaal en Cultureel Planbureau (2001) laat zien dat de tijd besteed aan het lezen van gedrukte media al jarenlang afneemt; volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek lezen jongeren van 12-17 tegenwoordig ongeveer 18 minuten per dag. Uit het eerdergenoemde Cito-onderzoek blijkt dat vooral vmbo-leerlingen weinig lezen, ook in internationaal vergelijkend perspectief.

Veel docenten zullen dit beeld herkennen en er wellicht de schouders bij ophalen, in de veronderstelling dat het weinig zinvol is – als het al mogelijk is – om jongeren `tegen hun zin' aan het lezen te brengen. Toch zijn er goede argumenten aan te voeren om het lezen op school te stimuleren. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat jongeren op het vmbo het vaak wel leuk vinden om te lezen (Tellegen, 2001). Dat er toch weinig gelezen wordt, lijkt twee belangrijke oorzaken te hebben: de leerlingen weten vaak niet de boeken te vinden die passen bij hun interesses en hun leesniveau en in de vrije tijd heeft het lezen te veel concurrentie van andere activiteiten. Een leesbevorderingsprogramma voor het vmbo zal dus in ieder geval interessante teksten moeten bieden op het niveau van de leerlingen en zal de school als uitgangspunt moeten nemen.

2 Waarom moet je lezen?

De vraag waarom lezen belangrijk is, wordt door iedere lezer anders beantwoord. Daniel Pennac zet in zijn bekende boek In een adem uit (1993) een groot aantal redenen op een rij. Die redenen kunnen in drie categorieën ondergebracht worden: verstrooiing, persoonlijke ontwikkeling en schoolsucces. Individuele lezers zullen, voor zover zij hun leesmotivatie onder woorden brengen, vooral belang hechten aan de eerste twee categorieën. Vanuit het perspectief van de school zal het echter met name de laatste categorie zijn – schoolsucces – die de legitimering vormt voor het invoeren van activiteiten die leerlingen aanzetten tot (meer) lezen. Scholen worden immers steeds meer afgerekend op resultaat en zij stellen dan ook terecht de vraag welke bijdrage lezen nu eigenlijk levert aan de schoolprestaties van leerlingen. Die vraag kan beantwoord worden op basis van gegevens uit internationaal onderzoek, waaruit blijkt dat vrij lezen een positief effect heeft op de taalvaardigheid, met name op

Bazar: een structurele aanpak voor leesbevordering in het vmbo - Kees Broekhof 1243