Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

Bijdrage: Een eigen inhoud voor het schoolvak Nederlands: algemene taalkunde (Peter Nieuwenhuijsen)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

1. gesproken taal versus geschreven taal

2. taal en natie, taaldiversiteit

- meertaligheid

3. taal is natuur plus cultuur

  1. taalverwerving, meertaligheid

  2. standaardisatie, dialect

4. taal als ijsberg: spelling en uitspraak zijn de top, daaronder gaat heel veel schuil

Ik noem bij elk onderwerp een voorbeeld van wat er te bestuderen valt.

Bij 1. Doofheid en analfabetisme zien wij als heel verschillende handicaps. Hoewel we geneigd zijn geschreven taal belangrijker te vinden, is analfabetisme een kleinigheid vergeleken met doofheid. Wat zit hierachter?

Bij 2. Wij gaan er ten onrechte van uit dat er een 1-op- 1 -verhouding is tussen talen en naties. Daarom reageren we altijd afwijzend op minderheidstalen. Hoezo Kasjoebisch, bij Polen hoort Pools en dat is al erg genoeg. Er zijn echter wel 30 keer zo veel talen als naties.

Bij 3A.

Heeft het zin een kleuter te corrigeren die de geslachten door elkaar haalt? Heeft het zin om groter als mij te corrigeren? De antwoorden zijn respectievelijk nee en ja. Waarom is dat zo?

Bij 3B.

Leerlingen zouden in de gelegenheid moeten worden gesteld een bewuste keus te maken voor de standaardtaal, maar dan moet wel eerst het onderwerp taalvariatie aan de orde komen.

Bij 4.

`Prins Bernhard heeft nooit fatsoenlijk Nederlands geleerd.' Maar zijn tekorten zijn louter oppervlakkig. Wie een tekst becommentarieert, heeft de neiging eerst alleen naar de oppervlakte (de spelling) te kijken.

Mijn ambities gaan vooralsnog niet verder. Ik heb hiermee als mede-auteur van het schoolboek Taaldomein ook een klein beginnetje gemaakt: een paar eenvoudige tekstjes van het niveau Onze Taal. Dat geeft mij, tot besluit, aanleiding nog even terug te komen op het draagvlak onder leraren. Je moet er rekening mee houden dat lang niet elke leraar Nederlands anno 2001 op een 'pars' taalkunde zit te wachten. Zulke tekstjes als die van mij werden door een collega van de hand gewezen met de kwalificaties `ver-van-mijn-bed-show' en 'onbegrijpelijke teksten'. Bijna alle leraren zijn ervan overtuigd dat hun onderwijs moet aansluiten bij de leefwereld van de kinderen. Tot dusverre zijn taalkundigen er niet zo goed in geslaagd de boodschap over te brengen dat taal daar deel van uitmaakt.

278 I Een eigen inhoud voor het schoolvak Nederlands: algemene taalkunde - Peter Nieuwenhuijsen