Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

Bijdrage: 'Pearl Harbor' of het cultuuronderwijs in de crisis (Hubert Slings)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

"Bij het lezen van boeken voor je examen gaat het er niet in de eerste plaats om of je het boek wel gesnapt hebt. Het is niet van het grootste belang of je op vragen over het boek precies de goede antwoorden kunt geven. Het belangrijkste resultaat van het lezen van literatuur op school is dat je:

  •  erachter leert komen wat het lezen van dit boek voor jou betekent;

  •  in aanraking komt met situaties die je herkent of die voor jou juist heel nieuw zijn;

  •  nadenkt over de personages en je bijvoorbeeld afvraagt hoe jij in zo'n situatie zou hebben gehandeld;

  •  in de gaten krijgt wat voor middelen de schrijver gebruikt om jouw beleving van het verhaal te beïnvloeden;

  •  over jouw ervaringen met het boek met anderen kunt praten;

  •  volgende keren doelgerichter boeken kunt uitzoeken [wat dat doel dan is wordt overigens in het ongewisse gelaten, HGS].

Kortom, lezen voor het leesdossier gaat in de eerste plaats om jouw eigen beleving van het verhaal, de roman of het gedicht" (Prak 1998: 4).

Even afgezien van de kwestie dat er uiteraard boeken zijn die een leerling niet helemaal kan doorgronden maar waar hij toch iets aan heeft, lijkt het me vooral didactisch gezien nogal ongelukkig om een leerling nog voordat hij zelfs maar begonnen is, op déze manier voor te sorteren voor het lezen van literatuur, omdat van de woordkeus nu niet bepaald een stimulans uitgaat om ook maar een poging te doen, zich in de betekenis van een boek of de visies op een tekst te verdiepen. De Vlaamse literatuurdidacticus Armand van Assche heeft hierover gezegd: "Tekstervaring in zijn slechte vorm is niet meer dan ervaring van zichzelf met de tekst als stimulus, zodat de leerlingen al te vlug de tekst uit het oog verliezen. De klas wordt hobbyclub, therapeutische gespreksgroep, sensitivity training en speellokaal. Literatuur wordt pure aanleiding tot persoonlijkheidsontwikkeling en kan dus door talloze andere media worden vervangen, wat ook gebeurt." (Van Assche 1992: 62-63)

3 Zwakke lobby

We zijn hier bijeen rond het thema `Zorg om het schoolvak Nederlands'. Die zorg deel ik dus. De doorgeslagen nadruk op persoonlijke ervaring vind ik verontrustend. Maar dat is niet het enige, zelfs niet het voornaamste. Mijn grootste zorg betreft het feit dat de voor het vak beschikbare tijd zo enorm is afgenomen.

Ik betreur het nog steeds dat het CVEN-rapport, dat een grondig gefundeerd en breed gedragen voorstel was voor het vak Nederlands in de eenentwintigste eeuw, bij wijze van spreken nog voordat iedereen het helemaal gelezen had, onverbiddelijk in de la geschoven is. De Vakontwikkelgroep Nederlands, die met de mond beleed schatplichtig te zijn aan de CVEN, heeft daar in geschrifte bitter weinig van laten blijken. Voor een deel was dat een bewuste keuze - als het gaat om de veel te ver doorgeschoten

294 I 'Pearl Harbor' of het cultuuronderwijs in de crisis - Hubert Slings