Doorzoek alle bundels


Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

Bijdrage: 'Pearl Harbor' of het cultuuronderwijs in de crisis (Hubert Slings)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

  • In het algemeen is de betrokkenheid van de leerling bij het onderwijsproces duidelijk groter geworden; jaar in jaar uit op de achterste rij onderuitgezakt uit je neus eten is er niet meer bij.

  • Wat betreft het literatuuronderwijs: de begrijpelijke klachten over het teruggelopen aantal boeken op de lijst roept toch ook de vraag op of we er vroeger wel in slaagden om al die 25 á 35 boeken daadwerkelijk op een waardevolle manier behandeld en gelezen te krijgen. Het antwoord luidt in veel gevallen ontkennend.

  • Het aantal te lezen werken mag dan drastisch zijn afgenomen, de leerlingen lezen de boeken nu wel.

  • Het leesdossier - mits op de juiste manier ingezet - is een waardevolle uitbreiding, die het mogelijk maakt tekstbestudering en tekstervaring op een zinnige wijze te combineren.

Maar er zijn ook zaken die als pluspunten werden aangekondigd, maar die bij nader inzien nog niet zo makkelijk te organiseren zijn:

  • In het algemeen: het zelfwerkzaamheidsuur - het sjibboleth van de Tweede Fase - wordt nogal eens gebruikt voor de verkeerde zaken; daardoor zijn veel scholen al overgegaan tot het oormerken van de zelfwerkzaamheidsuren onder toezicht van een surveillant ('Het komende uur werk je aan Nederlands') en naar verluidt zijn de scholen die in arren moede besloten hebben de zelfwerkzaamheid tot het absoluut wettelijke minimum terug te brengen bij de ouders het meest populair.

  • Er was de docent Nederlands - al jaren officieel-erkend-overbelast - taakverlichting beloofd; die is op de meeste scholen uitgebleven; ik zie vooral drie oorzaken:

  • De veelbesproken landelingsdelen' moeten - zoals dat in het jargon heet -`marginaal getoetst worden'. Daar zijn neerlandici over het algemeen heel slecht in. Als er een leesdossier wordt ingeleverd willen we daar helemaal doorheen, elke dt-fout aanstrepen - maar ook opbouwend kritisch commentaar leveren. Taakverlichting is op die manier niet te bereiken;

  • De schoolleiding redeneert nogal eens: met al die zelfstudie-uren is het aantal contacturen veel lager dan vroeger; dan kun je er wel een paar klassen bij hebben;

  • De lesmethodes houden een strikte boedelscheiding aan tussen communicatie en literatuur. Docenten die aan de leiband van zo'n methode lopen, missen daardoor tijdbesparende integratie-mogelijkheden, zoals de presentatie van een leesverslag in het kader van spreekvaardigheid. Als het leesdossier goed is georganiseerd, functioneert het goed. Maar hoe organiseer je het goed? Hoe maak je het fraudebestendig? Hoe kies je de juiste verwerkingsopdrachten? Dat blijkt in veel gevallen nog niet eenvoudig.

  • Geïntegreerd Literatuuronderwijs (GLO), indertijd met veel tamtam aangekondigd als het panacee voor tijdgebrek (onder het motto "niet langer vier keer de Romantiek") komt op meeste scholen niet van de grond wegens

296 I 'Pearl Harbor' of het cultuuronderwijs in de crisis - Hubert Slings