Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

IMPLEMENTATIEDREMPELS VOOR ZELFSTANDIG LEREN Frank Verbeeck

1 Inleiding

Never change a winning team. Ik liep echter de laatste jaren met de overtuiging rond dat mijn team van werkvormen op de terugweg was. Vroeger opteerde ik vaak voor het leergesprek, vanuit de overtuiging dat een goede leerkracht een aangenaam gesprek over de leerstof op gang moest brengen, voor heldere notitieblaadjes moest zorgen en geen kans onbenut mocht laten om er iets leuks van te maken. Na verloop van tijd zag ik de bodem van mijn trukendoos en besefte ik vooral dat ik door die werkvorm mijn leerlingen passief maakte. Dat laatste gaf de doorslag om voor verandering te zorgen.

Wat zelfstandig leren is, behoeft geen introductie meer. Ik wil wel wat afwijken van de gangbare terminologie: strikt genomen is zelfstandig leren de werkvorm die ervoor zorgt dat je studenten leerbekwaam worden. In ruime betekenis — de betekenis die ik gebruik — is zelfstandig leren elke vorm van intern gestuurd leren. Ik vind dat ruime gebruik handiger, omdat de grenzen tussen zelfstandig werken, leren en zelfstudie niet altijd erg duidelijk zijn.

De werkvorm waarmee ik in de derde graad start (5 aso), is een duidelijk voorbeeld van zelfstandig werk; elke rapportperiode schuif ik op naar meer zelfstandigheid, tot ik aan het einde van 6 aso een vorm van zelfstandig leren heb bereikt. De graad van zelfstandigheid is afhankelijk van de implementatiedrempels op school.

2 De verschuiving

Niet iedereen heeft de behoefte om van methode te veranderen. Voorstanders van zelfstandig leren, zoals ik, kunnen dat jammer vinden. Dat een aantal ouders, leerlingen en collega's er vaak weigerachtig tegenover staan, is echter een realiteit en daar moeten we rekening mee houden. Niet omdat hun mogelijke kritiek een onoverkomelijke drempel vormt — kritiek is trouwens erg belangrijk -, maar we mogen niet vergeten dat scholen wat op bedrijven beginnen te lijken die klanten willen winnen en behouden. Wilde innovaties duwen roddeltreintjes in gang en die kunnen voor reputatie- en leerlingenverlies zorgen. Voorzichtigheid en overleg zijn noodzakelijk. Het lijkt dan ook eerder twijfelachtig om zelfstandig leren hals over kop in huis te halen voor alle schoolvakken.

Zelfstandig leren lukt stellig voor een aantal schoolvakken. Nederlands is hierbij de koploper: hier lijkt het behoorlijk goed te lukken. Toch is de overschakeling niet evi-

Implementatiedrempels voor zelfstandig leren - Frank Verbeeck 137