Doorzoek alle bundels


Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

Bijdrage: Implementatiedrempels voor zelfstandig leren (Frank Verbeeck)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

dent. Belangrijk is de analyse van je situatie op school. Hierdoor breng je de drempels in kaart en bepaal je hoe ver je wil gaan met zelfstandigheid. Ik schets mijn persoonlijke situatie.

Ik werk al meer dan tien jaar aan het Stedelijk Lyceum Jan de Voslei te Antwerpen. De schoolbevolking bestaat voor een groot deel uit kinderen van geschoolde arbeiders en bedienden. Er is een klein percentage migranten en anderstalige nieuwkomers. Het niveau van de school is haalbaar hoog; vooral de wetenschappelijke vakken bepalen het profiel.

Dit heeft een aantal gevolgen:

  • Veel ouders zijn geïnteresseerd in de studiecarrière en de vorderingen van hun kind, maar begrijpen de leerstof en de onderwijsontwikkelingen niet volledig. De bezorgdheid om kwaliteit én slaagkansen wil wel eens tot een zeker wantrouwen m.b.t. innovaties leiden. Kwaliteitsgaranties en duidelijke voorlichting over de begeleidende rol van de leerkracht zijn daarom een noodzaak.

  • Er is een hoge studiedruk bij de wetenschappelijke vakken. De studievrijheid die inherent is aan zelfstandig leren, kan tot een verschuiving van de inspanningen leiden.

  • Taal- en cultuurbeschouwing zijn voor een aantal leerlingen geen vaste waarden thuis. Motivatie is een belangrijke factor in het leerproces.

  • Veel collega's zijn de traditionele doceermethode gewoon en bereiken er prima resultaten mee in de situatie die ze gewoon zijn (wetenschappelijke olympiades, toelatingsproeven, ... Het ontbreekt vaak aan interscolaire wedstrijden die zelfstandigheid en planning stimuleren. Ze zijn er, maar voorlopig in de minderheid). De traditionele doceerstijl is een vaste waarde.

3 De drempels

Het is niet evident dat in mijn omgeving – ik vermoed zelfs in elke school – een methode zoals zelfstandig leren hals over kop wordt ingevoerd. Vooral het feit dat het ook gevolgen kan hebben voor andere vakken, zorgt voor argwaan: leerlingen kunnen bij collega's eisen stellen omtrent de flexibiliteit zoals ze die tijdens Nederlands ervaren; verkeerde planning heeft gevolgen voor de prestaties bij andere vakken; de voordelen moeten nog bewezen worden;

Er zijn diverse drempels waarover je moet nadenken nog voor je begint. Door die analyse kun je aan veilige studiewijzers beginnen. Ik start dus met het zogenaamde zelfstandig werken in 5 aso en eindig grosso modo met zelfstandig leren het jaar daarop – voorlopig zonder al te veel keuzemogelijkheden voor de leerlingen. Het aantal keuzeopdrachten moet maar met de jaren groeien.

38 I Implementatiedrempels voor zelfstandig leren - Frank Verbeeck