Doorzoek alle bundels


Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

Bijdrage: Implementatiedrempels voor zelfstandig leren (Frank Verbeeck)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

nu de loods. Ik moest dringend een en ander relativeren om deze wijziging niet als een degradatie te beschouwen. Ik weet het ... kleinigheidje, maar weer een deel van een geheel dat uiteindelijk voor ongenoegen en demotivatie kan zorgen. Mijn relativering: vaak was wat ik als stuurman vertelde gewoon 'blabla. Waren mijn persoonlijke anekdotes wel interessant genoeg? Viel ik niet te veel in clichés? Nu lezen de leerlingen tenminste de essentie van de leerstof. Soms is de relativering behoorlijk confronterend.

Uiteindelijk behoud je de lessen die je met alle plezier traditioneel gaf: je wil jezelf als leerkracht ook wel wat gunnen en de leerlingen zijn vaak dankbaar voor de afwisseling, zelfs in een periode van het schooljaar wanneer de traditionele les echt geen evidente keuze is.

Wie als leerkracht net als ik een kletskous is, moet nu wel wat op zijn lippen bijten. Ik betrapte mezelf erop dat ik tijdens mijn rondje door de klas een paar leerlingen van hun werk hield voor een babbel. Eerlijk gezegd, dat gebeurt nu nog steeds. Ik troost me met de gedachte dat zoiets de school levendig houdt.

Er is wat meer werkdruk thuis. De studiewijzers herschrijf je haast jaarlijks, weliswaar met veel knip- en plakwerk op de computer. De compensatie is de opvallende verbetering van de sfeer in de klas: geen gezeur tijdens de moeilijke laatste uurtjes op het einde van de week, zelden een conflict omwille van verslapte aandacht.

8 Opmerkingen

Op school is een kleine groep allochtone leerlingen. Zij werken hard en hebben duidelijk veel capaciteiten. Toch reageerden zij meestal — niet allen en niet altijd deze groep - totaal anders op de studiewijzers. Die begeleidende teksten suggereren een methode die ze zich tot nu totaal niet eigen hadden gemaakt. Vaak hebben zij een survivaltechniek ontwikkeld: zij willen hun diploma en zijn bereid er hard voor te werken. Wanneer hun leerstijlen getest worden (het systeem van Vermunt bijv.), antwoorden ze vaak wat ze vermoeden dat de leerkrachten graag lezen. Voor toetsen zitten daar de stugge blokkers die louter op hun geheugen steunen. Bij schrijftaken gebruiken ze kneepjes van de korte antwoordzinnen waarin altijd iets juist is. Die techniek was noodzakelijk om de basisschool, eventueel middenschool, te overleven omdat ze vaak vanuit moeilijke startposities moeten vertrekken. Volgens de leerstijl-profielen van Vermunt zijn zij vaak sterk reproductiegericht, ook al suggereert hun persoonlijke test iets anders. (Waardoor de test zijn waarde behoudt: de discrepantie spreekt boekdelen). In de eerste fase worden deze leerlingen wel intensiever begeleid. Bovendien heb ik een positieve evolutie kunnen observeren, hoewel ze in de laatste fase het stadium van zelfregulerend studeren nog niet bereikt hadden.

Een andere groep met survivaltechniek zijn dyslectici. Voorlopig schieten we daar tekort: studiewijzers zijn voor hen geen hulpinstrumenten, maar vormen een extra belasting. Zij moeten het stellen met wat extra aandacht, eventueel neem je samen

42 I Implementatiedrempels voor zelfstandig leren - Frank Verbeeck