Doorzoek alle bundels


Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

Bijdrage: Minder is meer; samenvatten in verschillende contexten van het taalonderwijs (Mariëtte Hoogeveen & Bert Kouwenberg)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

natuurlijke ontwikkeling door materiaal op hun niveau te gaan ontwikkelen'. Het leek ons heel goed mogelijk om de verworvenheden van het onderwijs aan jonge kinderen (integratie van ontwikkelingsgebieden) te combineren met een gericht onderwijsaanbod vanuit een ontwikkelingsgericht perspectief.

3 Opzet en inhoud van de cursus

Een opbouw in contexten van het taalonderwijs en bronteksten

De cursus bestaat uit drie delen en is, zoals gezegd, longitudinaal van opzet. Het eerste cursusdeel is bedoeld voor de groepen 1, 2 en 3 en draagt de ondertitel "Samenvatten in de context van mondeling taalonderwijs". Samenvatten komt in dit cursusdeel aan bod in de contexten van ontluikende geletterdheid en mondelinge taalvaardigheid (gespreksvaardigheden, spreken en luisteren). De bronteksten aan de hand waarvan kinderen leren samenvatten zijn gespreksbijdragen, beeldteksten en verhalen. Met name het samenvatten van (delen van) prentenboeken wordt in de cursus gedetailleerd uitgewerkt.

Het tweede cursusdeel bevat materiaal voor de groepen 4, 5 en 6. Samenvatten komt voor deze groepen aan de orde in de context van schriftelijke taalvaardigheden (begrijpend lezen en schrijven). Bronteksten zijn zowel verhalende als informatieve teksten en ook het fenomeen beeldtekst blijft een rol spelen. De schriftelijke component van samenvatten komt aan de orde in de vorm van het leren maken van aantekeningen. De opbouw van mondeling naar schriftelijk taalgebruik sluit aan bij de gang die kinderen in het taalverwervingsproces maken van mondeling naar schriftelijk taalgebruik.

Het derde cursusdeel bevat materiaal voor de groepen 7 en 8. Samenvatten wordt voor deze groepen geplaatst in de context van Taal bij andere vakken (studievaardigheden en schrijven). Bronteksten zijn voornamelijk zaakvakteksten, maar ook mondelinge teksten, verhalen en beeldteksten blijven een rol spelen. Het principe in de opbouw van de cursus is steeds hetzelfde: er komt iets bij waarop het accent ligt, maar de lijnen die getrokken zijn voor de vroegere leerjaren lopen wel door.

Naast een opbouw in contexten waarin het samenvatten geplaatst is en in bronnen die worden samengevat, is er in de cursus sprake van een opbouw in complexiteit die te maken heeft met de ontwikkeling van samenvatvaardigheden. We lichten deze opbouw toe nadat we een antwoord hebben gegeven op de vraag:

Wat is samenvatten?

Op zoek naar een antwoord op deze vraag deden we een literatuurstudie naar buitenlandstalige publicaties over samenvatten door kinderen in de basisschoolleeftijd. In Nederland is er over samenvatten voor onze doelgroep, één studie uitgezonderd (Aarnoutse e.a., z.j.) niet geschreven.

Het is ondoenlijk om in het kader van een signalement een gedifferentieerd beeld te geven van wat er allemaal komt kijken bij goed kunnen samenvatten. We lichten hier

Minder is meer - Mariëtte Hoogeveen & Bert Kouwenberg 1 49