Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

Bijdrage: Participatievaardiger via de lessen nederlands (José Vandekerckhove)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

- De groene leerkracht. Dit is een in Vlaanderen vaak voorkomend instrument, dat in Nederland in deze vorm nauwelijks of helemaal niet bekend is. De groene leerkracht is een soort op vrijwillige basis (m.a.w. het hoeft niet) door de leerling gekozen psyche-sociale begeleider. Hij heeft geen vaste spreekuren, begeleidt in wezen niet het studieproces, maar staat in principe altijd paraat als de leerling hem, vaak voor emotioneel-affectieve zaken, nodig heeft. Desnoods verwijst hij de leerling dan door naar gespecialiseerde instanties.

- De lessen Nederlands     De lessen Nederlands zijn inderdaad een uitmuntende gelegenheid om leerlingen participatiebewuster en participatievaardiger te maken. We werken in deze module verder uit hoe dit kan. De module richt zich tot leerlingen van de Tweede Fase in Nederland (en dan eerder tot de beide finaliteitsjaren) of de derde graad in Vlaanderen.

5 De lessen Nederlands in de derde graad / de Tweede Fase of hoe de docent de leerlingen kan leren participeren via oefeningen op de vier vaardigheden

Hoe kunnen wij via het inoefenen van de vier vaardigheden: spreken, luisteren, lezen en schrijven de participatievaardigheid van de leerlingen stimuleren en eventueel verbeteren?

Hoe kunnen we het inoefenen van deze vier vaardigheden combineren met het inoefenen van participatievaardigheid? Hoe kunnen we op de kapstok van de vier vaardigheden de participatiekracht van de leerlingen verhogen? Uiteraard weet elke leraar dat een bepaalde vaardigheid zelden geïsoleerd aan bod komt. Na een luisteroefening komt bijvoorbeeld een schrijfoefening. Een dialoog opvoeren komt meestal pas nadat die dialoog ook geschreven werd. Vaardigheden worden bij voorkeur in elkaar geïntegreerd.

We hebben de oefeningen bij een bepaalde vaardigheid ondergebracht, maar een transfer is uiteraard niet uitgesloten. Het spreekt vanzelf dat veel oefeningen die het bevorderen van de participatievaardigheid op het oog hebben in groepen zullen gemaakt worden.

Groepen zijn namelijk essentiële oefenruimtes waarbinnen leerlingen de kans krijgen om regels en normen te ontwikkelen.

6 De vaardigheid luisteren

Het naar elkaar luisteren moet getraind worden evenals het daarmee gepaard gaande elkaar laten uitspreken. De rol van de leraar bij dit proces kan op verschillende manieren ingevuld worden. Bepaalde pedagogen stellen dat de leraar hier het beste geen regels oplegt. Wel kan hij door voorbeeldgedrag aanstekelijk werken op de leerlingen, die met vallen en opstaan tot een eigen luistercode zullen komen . Dit kan een langdurig proces zijn. Anderen geven er dan ook de voorkeur aan van meet af aan met duidelijke afspraken te werken, zoals:"Het is niet toegestaan de spreker te onderbreken zolang hij niet uitgesproken is." Er kan aan de leerlingen gevraagd worden

Participatievaardiger via de lessen Nederlands - José Vandekerckhove l 79