Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 15 | Vijftiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2002)

HET SCHOOLVAK ARGUMENTATIE Frans van Eemeren, Peter Houtlosser

& Francisca Snoeck Henkemans

1 Inleiding

Om duidelijk te maken hoe de analyse en beoordeling van argumentatie op school kunnen worden onderwezen, worden eerst enige kernbegrippen behandeld uit de pragma-dialectische argumentatietheorie. Vervolgens worden enkele problemen gedemonstreerd die in de praktijk bij het analyseren en bij het beoordelen van argumentatieve teksten en discussies kunnen optreden en wordt aangegeven hoe deze problemen kunnen worden aangepakt. Tot slot worden enkele basiskenmerken benadrukt van de pragma-dialectische methode.

2 Argumentatieve vaardigheden in het voortgezet onderwijs

Bij het van start gaan van de Tweede Fase in 1998 zijn er voor het centraal examen van havo en vwo aparte eindtermen geformuleerd voor argumentatieve vaardigheden. Deze eindtermen hebben betrekking op het analyseren van een betoog (het identificeren van standpunten en argumenten, het onderscheiden van verschillende typen argumenten), het beoordelen van een betoog (de aanvaardbaarheid van het betoog vaststellen door de geldigheid van de redenering te beoordelen, na te gaan of de redeneringen correct gebruikt zijn en het betoog op drogredenen te controleren) en het opzetten van een correct en overtuigend betoog (het verzamelen en ordenen van materiaal en het op adequate wijze structureren en presenteren van een betoog).

Zoals al is opgemerkt door Braet (1999: 45-60), vertoont de lijst van eindtermen voor de argumentatieve vaardigheden nogal wat tekortkomingen. De eindtermen zijn soms erg vaag geformuleerd en bevatten een groot aantal overlappingen. Dit laatste lijkt vooral te komen doordat begrippen uit de logica en de argumentatieleer zonder meer op een hoop geveegd zijn. Er ontbreken in de eindtermen ook essentiële onderdelen uit de argumentatieleer. Zo wordt er geen aandacht besteed aan het analyseren van de argumentatiestructuur van het betoog, terwijl deze vaardigheid niet alleen omisbaar is voor de analyse en beoordeling van een betoog, maar ook voor het verantwoord opzetten van een eigen betoog.'

Intussen zijn er diverse nieuwe Tweede-Fasemethodes op de markt gebracht. In methodes zoals Kiliaan, Ned. werk@, Nieuw Nederlands, Taaldomein, Dallijnen en Textuur wordt ook inderdaad aandacht besteed aan de in de eindtermen genoemde begrippen. Onderling verschillen deze methodes echter nogal van elkaar in de mate waarin ze zich conformeren aan de in de eindtermen gemaakte onderscheidingen.

Het schoolvak argumentatie - Frans van Eemeren, Peter Houtlosser & Francisca Snoeck Henkemans 197