De diverse tests toonden aan dat de modale leerling op het gebied van productieve woordenschat nog een redelijk lange weg te gaan heeft. Hij heeft nog behoorlijk aan woordenschatuitbreiding te doen om volledig taalkundig greep te krijgen op de werkelijkheid. Daarom ben ik ervan overtuigd dat de ASO-leerling ook in de derde graad nog via specifieke oefeningen nieuwe woordenschat moet verwerven en gesensibiliseerd moet worden zoveel mogelijk nieuwe woordenschat te assimileren.
3 Op weg naar een grotere woordenschatbeheersing
3.1 De vijf strategieën om met nieuwe woordenschat om te gaan
Volgens de eindtermen en het leerplan moet de leerling over de competentie beschikken om met nieuwe woordenschat om te gaan. Hij kan daartoe 5 strategieën gebruiken.
Strategie 1: Maak gebruik van de context om het woord te begrijpen.
De leerling zal bv. het geïsoleerde woord `mariolatrie' niet begrijpen.
Als dit woord in de volgende context voorkomt, is de kans dat hij het begrijpt duidelijk veel groter: 'In de Middeleeuwen was er een zeer sterke verering van de Maagd Maria. Je zou kunnen zeggen dat het een hoogtepunt van mariolatrie was.'
Strategie 2: Maak gebruik van je eigen voorkennis.
Een van de geteste leerlingen herinnerde zich bv. het woord endoscoop uit een EHBO-les op school van jaren geleden.
Strategie 3: Maak gebruik van je kennis van vreemde talen
Wedden dat je als lezer hier tamelijk veel van begrijpt, ook al ken je geen Italiaans: "Per una deliziosa bevanda di cereali biologici senza caffeina mettere un cucchianio in una tazza, aggiungere acqua bollente et mescolare"
Er zijn per definitie ook tal van Nederlandse woorden van vreemde herkomst, die leerlingen via deze strategie kunnen begrijpen.
Strategie 4• Maak gebruik van de principes van de woordvorming (afleiding, samenstelling)
Je zult bv. sneller de betekenis van eugenetisch vinden als je `-eu' kunt duiden in euthanasie, euforie...
Strategie 5: Maak gebruik van het woordenboek
Je kunt hier als docent bij gelegenheid eens ingaan op de soorten woordenboeken of bv. een diachrone vergelijking laten maken tussen parallelle pagina's uit twee edities van Dale of een synchrone vergelijking maken tussen bv. parallelle pagina's uit de recentste Van Dale en de recentste Koenen.
De bokkensprongen van de taal - José Vandekerckhove 1 141
Bundel 18 | Achttiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2005)
