Bundel 18 | Achttiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2005)
Bijdrage: Horizontaal en verticaal: een interactieve taalzaakvakles heeft het allemaal (Tjalling Brouwer)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »
voor kinderen slecht toegankelijke teksten. Zowel vanuit het perspectief van het zaakvak-onderwijs als vanuit het taalonderwijs is dit een weinig gewenste situatie.
4 Ver-reiken of verrijken?
De bovenbeschreven analysegegevens zouden aanleiding kunnen geven om te pleiten voor een drastische wijziging van het zaakvakonderwijs. Echter, voor veel leerkrachten zou dit kunnen leiden tot een aanpak die ver afstaat van hun huidige onderwijspraktijk Deze ver-reikende aanpak zou door leraren als niet haalbaar beschouwd kunnen worden, waardoor er weinig van de voorstellen terecht zou komen.
De projectgroep heeft daarom niet gekozen voor het ver-reiken, maar voor het verrijken. Hierbij is steeds uitgegaan van de bestaande zaakvaldes. De doelstellingen van deze les zijn onverkort gehandhaafd, de lessen zijn ook zoveel mogelijk gelaten zoals ze zijn, maar zijn verrijkt door er functionele, talige activiteiten aan toe te voegen. Hierbij is opnieuw gebruik gemaakt van de checklist met taalactiviteiten. Uit deze lijst zijn activiteiten gehaald die ook te vinden zijn in recente taalmethodes en methodes voor begrijpend lezen, zodat deze verrijkte taalzaakvaklessen zowel recht doen aan de inhoud en doelstellingen van het zaakvak- als het taalonderwijs. In het eerder genoemde rapport Taal in andere vakken: verrijken of ver-reiken? zijn drie verrijkte lessen als voorbeeld opgenomen.
In workshops en trainingen voor leerkrachten is deze werkwijze ook veelvuldig toegepast. Deze aanpak blijkt voor veel leerkrachten een echte 'eye-opener'. Leerkrachten ervaren dat hun bestaande zaakvaldessen aan kwaliteit winnen en zien dat deze werkwijze - op lesniveau - vrij eenvoudig toe te passen is. Het leidt tot lessen die zich kenmerken door een veel grotere variatie in talige activiteiten en tot een duidelijke transfer van taalleesonderwijs naar de zaakvakken. Door bij deze talige activiteiten gebruik te maken van interactieve, coöperatieve werkvormen ontstaat veel meer (horizontale) interactie tussen leerlingen onderling en zijn kinderen over het algemeen meer betrokken. Door deze grotere betrokkenheid bij de lesstof zijn de leerlingen over het algemeen ook inhoudelijk beter in staat om actief deel te nemen aan de momenten waarop de verticale interactie plaatsvindt. Deze werkwijze stelt echter zowel eisen aan leerling- als aan leerkrachtvaardigheden.
5 Een blik op de praktijk van juf Julianne
Op de school van juf Julianne wordt voor het tweede jaar gewerkt met een recente zaakvakmethode. Het lezen van informatieve teksten vormt een belangrijk onderdeel van de zaakvakles. Juf Julianne merkt dat de leerlingen uit haar groep hetgeen ze bij begrijpend lezen geleerd hebben, niet of nauwelijks toepassen bij de zaakvaklessen. Daarnaast merkt ze dat de betrokkenheid van de kinderen tijdens de les in het algemeen en het klassengesprek in het bijzonder erg gering is. Ze besluit de eerstvolgende zaakvaldes te verrijken door hier expliciet een relatie te leggen met de begrijpend leesstrategieën en de begripsdoelen die in de methode voor begrijpend lezen voorkomen.
Horizontaal en verticaal: een interactieve taalzaakvakles heeft het allemaal - Tjalling Brouwer 15
