De taalkundige tekstanalyse traint studenten en leerlingen in een tekst de semantische en structurele samenhang te doorzien. Het doel is te bereiken dat zij hun analytische ervaring gebruiken om vast te stellen of en hoe de globale tekstordening en de lokale uitwerking van de inhoud zich tot elkaar verhouden.
3 Een voorbeelduitwerking
Hoe gaat een taalkundige tekstanalyse in zijn werk? Ik laat dat zien aan de hand van onderstaande tekst.
`Sorry scheids, 't zijn de emoties'
Elke keer weet de voetbalwereld weer te verrassen. En worden de normen en waarden een stukje verder aan de kant geschoven.
In het godvrezende Katwijk werd zaterdag een wedstrijd gestaakt nadat de lokale trots Quick Boys op achterstand was gekomen tegen Capelle. Spelen op zaterdag heeft als voordeel dat de deuren van de lokale groentespecialist zijn geopend.
Nadat de arbiter in de eerste helft een rode kaart aan een Katwijkse verdediger had uitgedeeld, werd door fans een paar trossen bananen ingeslagen die na de rust voor de voeten van de gekleurde scheidsrechter werden gegooid. De rode kaart was overigens terecht, maar dat doet natuurlijk helemaal niet ter zake.
De voorzitter van Quick Boys had er begrip voor dat de scheidsrechter de wedstrijd onderbrak, zo zei hij later, maar dat hij de strijd ook definitief staakte, begreep hij minder goed. De scheidsrechter was tot zijn verbazing naderhand helemaal niet meer aanspreekbaar. Acties van spelers en toeschouwers worden veelal verklaard door naar de óh zo begrijpelijke emoties te verwijzen. Voor emoties van een scheidsrechter lijkt minder begrip.
Ook pure emotie bij Newcastle United waar zaterdag de teamgenoten Bowyer en Dyer voor een primeur zorgden. Toen de strijd tegen Aston Villa niet vlotte, raakten ze met elkaar slaags en moesten zij door spelers van beide teams uit elkaar worden gehaald. Beiden kregen rood waarna Newcastle na een eerdere rode kaart nog maar acht man over had.
De twee spelers mochten hun daad als twee betrapte schooljongens, aan weerszijden van de trainer, tijdens de persconferentie uitleggen. En hun excuses aanbieden aan medespelers, coach, toeschouwers en wie al niet meer. Inmiddels heeft ook de politie aangekondigd een onderzoek in te stellen.
Als verklaring kwamen vanzelfsprekend de emoties weer om de hoek kijken: vooral Bowyer staat bekend om zijn intense sportbeleving. Die gevoelens zouden dan een vrijbrief zijn om op de vuist te gaan of om in de rust even naar de lokale bananenverkoper te stappen om de scheidsrechter aan te pakken. Ook op het oog keurige coaches in het betaalde voetbal wijzen er graag op nadat zij de scheidsrechter voor het oog van de camera hebben uitgescholden: voetbal is
Tekst als taalkundig netwerk - Eva M. Tol-Verkuyl 1109
Bundel 19 | Negentiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2006)
