Bundel 19 | Negentiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2006)
Bijdrage: Toetsen als eye-openers (Marja Knippenberg)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »
TOETSEN ALS EYE-OPENERS
Marja van Knippenberg
Inleiding
In het KCE-project "Examinering en taalbeleid' heeft de Mondriaan onderwijsgroep in samenwerking met (voorheen) ROC Utrecht en het Instituut voor Taalonderzoek en Taalonderwijs Anderstaligen (I.T.T.A.) in Amsterdam twee producten ontwikkeld die zich richten op de verbetering van de kwaliteit van toetsen en examens in het middelbaar beroepsonderwijs:
- Het Screeningsinstrument schriftelijke toetsen
- Beoordelingsvormen in taalperspectief. Een overzicht van beoordelingsvormen in competentiegericht onderwijs vanuit het perspectief van taalvaardigheid van de deelnemer.
Dit artikel gaat in op de problematiek rond toetsen waar deelnemers in de mbo-opleidingen van de Mondriaan onderwijsgroep mee kampen en de manier waarop de ontwikkelde producten kunnen bijdragen aan een oplossing.
Aan de mbo-opleidingen van de Mondriaan onderwijsgroep in Den Haag is voor een hoog percentage deelnemers Nederlands niet de moedertaal. Veel van de eindtermen in het mbo worden schriftelijk getoetst en steeds meer deelnemers hebben problemen met die toetsen. Welke kwaliteitscriteria op het gebied van taalvaardigheid kunnen we aan die schriftelijke toetsen stellen en zijn andere toetsvormen niet veel geschikter? Dat waren de twee hoofdvragen waar het project mee van start ging.
1 Schriftelijk telefoneren
In het project hebben we eerst de knelpunten van de bestaande schriftelijke toetsen in kaart gebracht. Al snel werd duidelijk dat die knelpunten enerzijds te maken hadden met een te laag taalvaardigheidsniveau van de deelnemer, maar anderzijds ook zeker met de vorm en inhoud van de toetsen. Sommige toetsen waren niet valide. Wanneer je een mondelinge vaardigheid, zoals het voeren van een telefoongesprek of een praktische vaardigheid, zoals het snijden van vlees schriftelijk toetst, meet je immers niet wat je pretendeert te meten. Weer andere toetsen hadden bijvoorbeeld een slechte lay-out, bevatten onduidelijke vragen of er was sprake van onnodig moeilijk taalgebruik. Ook bleken nogal wat toetsen spelfouten of andere taalfouten te bevatten. Vakdocenten in een beroepsopleiding zijn vaak bekwame beroepsbeoefenaars, maar lang niet in alle gevallen talig voldoende toegerust om goed schriftelijk te kunnen formuleren. Het project heeft ertoe geleid dat nu in sommige opleidingen toetsen nog eens extra op taal worden bekeken door een taaldocent.
Toetsen als eye-openers - Marja van Knippenberg 1 37
