Bundel 19 | Negentiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2006)
Bijdrage: Toetsen als eye-openers (Marja Knippenberg)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »
2 Geen niveauverlaging!
Als het taalgebruik in een toets ter discussie staat, is vaak een eerste reactie van docenten en toetsontwikkelaars: "Ja maar, we gaan het niveau niet verlagen!" Dat is ook niet het effect van het Screeningsinstrument schriftelijke toetsen. Het mag immers niet zo zijn dat criteria op het gebied van taalvaardigheid er zonder meer toe leiden dat er lagere eisen aan deelnemers worden gesteld. Aan de andere kant mogen die eisen ook niet onnodig hoog zijn.
Wat is dan het criterium? In het project zijn we uitgegaan van de taalvaardigheid die nodig is om in de beroepssituatie competent te kunnen functioneren. Als we kijken naar schriftelijke toetsen, dan gaat het om leesvaardigheid en mogelijk ook schrijfvaardigheid. Allereerst moeten we dan in kaart brengen welke schriftelijke vaardigheden de beroepssituatie vereist en op welk(e) niveau(s). Moet een deelnemer in de beroepssituatie veel lezen of schrijven? Welke soort teksten moet hij kunnen lezen of schrijven en op welk(e) niveau(s) moet hij dat kunnen?
Als we het willen hebben over taalniveaus, is er een meetlat nodig en daarvoor gebruiken we Raamwerk NT2 3. In de praktijk van het project is gebleken dat het een heel goed instrument is om docenten met elkaar in gesprek te brengen over de benodigde taalvaardigheid. Raamwerk NT2 verschaft een gemeenschappelijke terminologie en de mogelijkheid tot nuancering. Veel docenten in het middelbaar beroepsonderwijs zijn inmiddels doordrongen van het feit dat de taalvaardigheid van veel deelnemers een punt van zorg is, maar het praten erover blijft vaak steken bij de constatering dat het een groot probleem is. Om iets aan dat probleem te kunnen doen, zul je eerst veel beter in kaart moeten brengen welke taalvaardigheid nodig is en op welk niveau. In het project is de eerste stap in die richting gezet door er aan de hand van toetsen over te gaan praten.
3 Scholing op maat
De meeste docenten en toetsontwikkelaars die in het kader van het project met het instrument gewerkt hebben, hebben eerst een scholingsprogramma gevolgd. In de scholing komt de inhoud van Raamwerk NT2 aan de orde en aan de hand daarvan het taalniveau dat van een deelnemer aan een bepaalde opleiding verwacht mag worden op basis van de eisen die de beroepssituatie stelt. Daarnaast komen ook de knelpunten en valkuilen aan de orde die er liggen op het gebied van taalvaardigheid in schriftelijke toetsen en andere vormen van schriftelijke beoordeling. We hebben voor de scholing een programma ontwikkeld dat telkens op maat gemaakt wordt voor de doelgroep. Zo werken we bijvoorbeeld altijd met toetsen uit de opleidingen waar deelnemers aan de scholing aan verbonden zijn en confronteren we hen met voorbeelden uit hun eigen praktijk. Dat maakt het heel concreet en docenten realiseren zich direct wat ze in hun eigen praktijk kunnen verbeteren.
38 I Toetsen als eye-openers - Marja van Knippenberg
