delen andere beoordelingsvormen hebben vanuit het perspectief van taalvaardigheid. Er is daarbij gekeken naar beoordeling in de beroepssituatie, in een simulatie, door middel van een casus, een werkstuk of schriftelijk verslag en een mondelinge presentatie. Daarnaast komen het portfolio, zelfbeoordeling en reflectie en beoordeling door of van een mededeelnemer aan bod. Het overzicht laat echter ook zien dat iedere vorm nadelen heeft of dat er valkuilen zijn.
Wanneer we het hebben over voor- of nadelen, speelt ook een rol of het om formatieve of summatieve toetsing gaat. Stel, we willen het voeren van een verkoopgesprek beoordelen. Bij formatieve beoordeling, gericht op diagnose en feedback, kan het dan een voordeel zijn dat de beoordelaar de omstandigheden kan controleren of dat er een deskundige op het gebied van taalvaardigheid bij aanwezig is.
Bij summatieve beoordeling, een eindbeoordeling, moet een deelnemer voldoen aan alle eisen die de beroepspraktijk stelt. Dat maakt de beroepspraktijk een prima plek voor summatieve beoordeling van een verkoopgesprek, maar bijvoorbeeld simulatie een geschiktere vorm voor formatieve beoordeling.
Veel van de criteria uit het Screeningsinstrument schriftelijke toetsen zijn ook van toepassing op andere beoordelingsvormen, bijvoorbeeld de relatie tussen de taalvaardigheid die de beoordelingsvorm vraagt en de vereiste taalvaardigheid in de beroepssituatie. Bij de invoering van competentiegericht onderwijs doen andere beoordelingsvormen hun intrede en daarbij wordt de relatie met de beroepssituatie niet altijd in het oog gehouden. Een voorbeeld daarvan is het schrijven van een verslag. Een deelnemer die een opleiding volgt op het gebied van welzijn moet beschikken over die competentie, maar een deelnemer die een handelsopleiding volgt, hoeft daar niet over te beschikken.
De praktijk laat zien dat er bij het zoeken naar nieuwe beoordelingsvormen soms nieuwe barrières worden opgeworpen. De criteria in Beoordelingsvormen in taalper- spectief kunnen een bijdrage leveren om dat te voorkomen.
7 Een groter bewustzijn van de rol die taal speelt
In het project zijn met behulp van het Screeningsinstrument schriftelijke toetsen zo'n 150 toetsen gescreend van 28 verschillende opleidingen. In totaal waren er ruim honderd docenten bij de screening en verbetering van toetsen betrokken. Uit onderzoek kwam naar voren dat deelnemers tevreden zijn over de verbeterde toetsen en dat ze betere resultaten behalen. Na afloop van het project zijn de criteria uit het screeningsinstrument opgenomen in procedures rond de vaststelling van toetsen en examens en worden meer docenten geschoold in het gebruik van het instrument. Bij de deelnemende docenten heeft het werken met het screeningsinstrument vooral geleid tot een groter bewustzijn van de rol die taal speelt, niet alleen in toetsen, maar bijvoorbeeld ook in lesmateriaal.
Toetsen als eye-openers - Marja van Knippenberg 1 41
Bundel 19 | Negentiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2006)
