Bundel 19 | Negentiende conferentie Het Schoolvak Nederlands (2006)
Bijdrage: Levensecht, zelfstandig en effectief (Nederlands) leren: een marathon, geen sprint (Marleen Lippens & Fransien Vandermeersch)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »
LEVENSECHT, ZELFSTANDIG EN EFFECTIEF (NEDERLANDS) LEREN: EEN MARATHON, GEEN SPRINT
Marleen Lippens en Fransien Vandermeersch
Inleiding
De nieuwe ideeën over leren krijgen langzamerhand aandacht in alle lessen en klassen. Bij competentieontwikkelend leren integreer je kennis, vaardigheden en attitudes. Deze visie heeft gevolgen voor de didactiek: de zelfstandigheidsdidactiek moet extra aandacht krijgen. Anders leren betekent andere werkvormen, anders evalueren ... Leerlingen leren immers al doende. Daarbij bied je hen uitdagende opdrachten met keuzemogelijkheden. Voor de evaluatie werk je met zelf-, peer- en co-evaluatie.
1 De dagelijkse lespraktijk
Wij ontwikkelden voor elke graad van het secundair onderwijs studiewijzers om in de klas volgens het principe van 'begeleid zelfstandig leren' te werken. Die studiewijzers zijn volgens een vast stramien opgebouwd zodat de leerlingen er een duidelijke structuur in herkennen en er hun weg in vinden. Ze zijn geschikt voor elke studierichting. De lesopdrachten variëren van twee tot acht lesuren. Alle taken zijn voor groepen uitgewerkt. De onderwerpen zijn over alle leerplancomponenten verdeeld: soms literatuur, een ander keer taalbeschouwing of vaardigheden. Het volledige pakket werd voorgesteld aan een groep vakcoördinatoren Nederlands, die de modellen op haalbaarheid en efficiëntie toetste. Het pakket werd ondertussen uitgegeven.
De formule voor zelfstandig leren die aan de basis ligt van om het even welk deel, is op deze criteria gebaseerd:
- het materiaal biedt leerlingen de kans om individueel hun eigen keuzes te maken;
-
de leerlingen krijgen de kans om een eigen uitvoeringswijze van de opdrachten te kiezen en een eigen bijdrage te leveren aan de evaluatie;
-
de leerlingen worden regelmatig expliciet uitgenodigd na te denken over de kwaliteit van wat ze geleerd hebben en over hoe het leren in zijn werk is gegaan (reflecteren over product en proces).
Zelfstandig leren in een klassensituatie is dan ook te herkennen aan het feit dat niet alle leerlingen op hetzelfde moment met hetzelfde bezig zijn, maar wel altijd kunnen aangeven waar ze mee bezig zijn en waarom.
Levensecht, zelfstandig en effectief (Nederlands) leren - Marleen Lippens en Fransien Vandermeersch 159