Bundel 21 | Eenentwintigste conferentie Het Schoolvak Nederlands (2007)
Download deze volledige bundel in PDF-formaat »
Bijdrage: En hoe toetsen we dan? (Els Leenders & Ella van Kleunen)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »
TWINTIGSTE CONFERENTIE HET SCHOOLVAK NEDERLANDS
De niveaus van het ERK
Het ERK is zeker bij de moderne vreemde talen een hulpmiddel bij het vormgeven van de taalprogramma's. Het ERK kent opklimmende niveaus waarmee een leerlijn wordt uitgezet en het geeft criteria voor taalgedrag. Het beoordelen van taalprestaties op basis van de ERK-niveaus vraagt wel geschoolde beoordelaars want de niveaus van het ERK zijn grote gebieden, relatief ten opzichte van elkaar waardoor er veel interpretatieruimte bestaat: ook experts voeren discussies over de vraag op welk niveau een bepaalde prestatie geplaatst kan worden en waarom. Verder dient bepaald te worden hoeveel prestaties een deelnemer moet laten zien om te kunnen vaststellen dat hij het niveau beheerst: zijn dat er twee of tien?
Maar de vraag voor Nederlands is vooral: in hoeverre doen de taalniveaus van het ERK recht aan de ontwikkeling van de eerste taal? Onderzoek van SLOF geeft aan dat onder andere niveau Al en A2 voor de mondelinge vaardigheden weinig toepasselijk zijn voor moedertaal- en standaardtaalsprekers.
Taalvaardigheid als onderdeel van de examinering
ROC's ontwikkelen competentiegericht onderwijs waarbij deelnemers werken aan integrale opdrachten. Kennis, vaardigheden en houding worden geïntegreerd ontwikkeld en integraal toetsen past daar logisch bij. ROC's hebben de wens taalvaardigheid Nederlands bijvoorbeeld tijdens een proeve van bekwaamheid(7) aan het eind van de opleiding integraal te beoordelen. Hierbij passen twee kanttekeningen. Ten eerste: wie gaat de taalvaardigheid tijdens de proeve van bekwaamheid beoordelen? Wanneer op basis van de ERK-niveaus beoordeeld moet worden dan is dat de taak van een taalspecialist, want die beoordeling is complex. Dit betekent dus een extra en bekwame taalbeoordelaar erbij. De tweede kanttekening is de onduidelijkheid rond de vraag: wat is de verhouding tussen beroepsvaardigheden en taalvaardigheden? Als de niveaus van het ERK niet gehaald worden, is dan de hele proeve onvoldoende? Uiteraard is dit niet wenselijk, want op deze manier werkt taalvaardigheid als een barrière. In het beroepsonderwijs zitten veel deelnemers die moeite hebben met taal, maar bijvoorbeeld wel sublieme houtbewerkers zijn. Het paard wordt achter de wagen gespannen als zij in een energievragende beoordelingsprocedure struikelen over taalvaardigheid op basis van niveaus die ontwikkeld zijn voor de moderne vreemde talen.
6 Meestringa en Breed (2005)
7 Een proeve van bekwaamheid is een afsluitende toets in een realistische (authentieke) context, waarmee wordt vastgesteld of de kandidaat de beroepscompetenties in voldoende mate beheerst en geïntegreerd weet toe te passen. De proeve wordt vaak per kerntaak of cluster van kerntaken uitgevoerd. Daarnaast kunnen er proeves ontwikkeld kunnen worden die alleen taalvaardigheid in de praktijksituatie beoordelen, maar dan is dat geen proeve van bekwaamheid maar een taalassessmenttaak of een taaltaak.
52
