Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 22 | Tweeëntwintigste Conferentie Het Schoolvak Nederlands (2008)

Download deze volledige bundel in PDF-formaat »

Bijdrage: Van biezenstekkers, rijke luizen en lieden op de dool. 19de-eeuwse teksten in de klas (Johan van Iseghem)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

Recognized HTML document

5. Literatuur

Belangrijk

Tot realisme/naturalisme de bovenhand kreeg, gaf de kunst per definitie gestalte aan de ‘kalokagathia’: het ideaal waarbij waarheid, goedheid en schoonheid samenvielen. Een paradox van het naturalisme bestond o.a. daarin dat het beweerde kunst en schoonheid te creëren door het lelijke af te beelden. Velen zagen geen enkel verband.

7. Literaire kritiek

Hoe onderbouwen we appreciaties? In een bespreking van Teirlincks oeuvre (1927) onderzoeken we kritisch criteria. Als ‘legkaart’ gebruiken we de categorieën van Boonstra (1979).

5

“Teirlinck wordt er gekarakteriseerd als ‘Een wonderbare figuur in onze zuid-Nederlandsche literatuur, één der schitterende taalvirtuozen der vooroorlogsche realistiek die het evenwel nooit zoo erg nauw opnam met de begrippen van zedelijkheid en hooger levensinzicht. [... ] Vóór den oorlog reeds was Teirlinck een erkend meester van het Vlaamsch realisme samen met Streuvels en Buysse. Een ongewoon-fantastische verbeelding, een sterke prikkelende zinnelijkheid en een koude, zelfgenoegzame ironie zijn de hoofdtrekken van zijn werk. [... ] Met zijn schitterende taal goochelt hij, schept fantastisch verbeeldingswerk, [... ]’ Toch voorbehoud, bij zijn romans, voor het sensuele element: ‘Er gaat een bederf uit van zijn werk, dat nergens en bij niemand iets goeds kan uitwerken. In zijn mondaine romans die in verfijnde kringen spelen gaat het er ook dikwijls brutaal naturalistisch aan toe. Oppassen voor Herman Teirlinck, zoowel voor zijn novellen en beschrijvingen als voor zijn tooneelwerken en romans, is de boodschap voor alle Nederlandsche lezers”.

Belangrijk:

bij het lezen of formuleren van kritieken onderscheid leren maken tussen verschillende soorten criteria; daar systematiek in aanbrengen, ze bespreekbaar maken. We moeten de invulkolommetjes met ‘leuk’ en ‘saai’ door ‘literaire’ criteria vervangen. Het leerlingengesprek over smaak moet progressief geobjectiveerd worden: evolueren van spontane ‘voorkeur’ naar méér ‘literatuuropvatting’.

Opdracht: selecteer gemotiveerd je eigen criteria en bespreek ermee (bv.) ‘Landelijke historie’.

171