Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 22 | Tweeëntwintigste Conferentie Het Schoolvak Nederlands (2008)

Download deze volledige bundel in PDF-formaat »

Bijdrage: Spelling op de helling (Jan Uyttendaele)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

Recognized HTML document

8. Taalbeschouwing

2. Wees spaarzaam met spellingregels

  • de taalgebruiker gebruikt die regels niet als spellingstrategie, maar doet vooral een beroep op zijn geheugen en gaat analogisch te werk.

  • doe uitsluitend een beroep op regels in die gevallen waarvoor duidelijke regels te geven zijn. (Zo zijn er bijvoorbeeld geen duidelijke regels te geven voor de spelling van ei/ij, ou/au en voor de spelling van de bastaardwoorden).

3. Vermijd uitzonderingsregels

  • laat regels die betrekking hebben op enkele woorden achterwege en geef gewoon de woorden waar het om gaat.

  • bijvoorbeeld: regel 15.C: ‘Als het grondwoord eindigt op een ‘u’ (uitgesproken als /oe/) of een ‘y’ (na een medeklinker en uitgesproken als /ie/), dan gebruiken we een apostrof in het verkleinwoord.’ (Groene Boekje: 92.) Voorbeelden: haiku’tje, tiramisu’tje, baby’tje.

  •  

    4. Vermijd onduidelijke of inconsistente regels

     

    • bijvoorbeeld: ‘We schrijven doorgaans c in de uitheemse elementen cata-, cate, etc., bv. catastrofe, categorisch, etc. (Groene Boekje: 26) Wat met katalysator, katapult, katalyse, etc.?

    • bijvoorbeeld: ‘Een woord waarin we het uitheemse voorvoegsel niet los kunnen

    zien van het grondwoord behandelen we als ongeleed. Zo is co-ouderschap wel te

    herleiden tot co = gezamenlijk + ouderschap, maar coördinatie is niet co + ordinatie.

    (Groene Boekje: 54) Wat met coöperatie? Betekent dat niet: ‘samen opereren’?

    • bijvoorbeeld: sociaaleconomisch en sociaal-cultureel, Eskimo’s en indianen,

    Noordpoolexpeditie en noordpoolgebied.

     

    5. Formuleer de regels zo eenvoudig en ondubbelzinnig mogelijk

     

    • veel van de nieuwe regels zijn, zoals ze in het Groene Boekje worden geformuleerd, volstrekt onverteerbaar voor scholieren.

    • probeer de spellingregels overzichtelijker te ordenen en om te zetten in eenvoudige vuistregels (zie: Uyttendaele 2006).

    • bijvoorbeeld: schrijf ‘e’ als het eerste deel een woord is dat eindigt op ‘e’ (seconde, ziekte, dus: secondewijzer, ziekteverlof).

     

    6. Kom tegemoet aan de concrete behoeften van de leerlingen

     

    • systematische spellinglessen zijn vaak tijdverlies.

    • wat voor de klas als geheel geen probleem is, moet niet klassikaal behandeld worden.

    8

    261