Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 22 | Tweeëntwintigste Conferentie Het Schoolvak Nederlands (2008)

Download deze volledige bundel in PDF-formaat »

Bijdrage: Taligere lessen en toch geen taallessen? Werk maken van schooltaalvaardigheid en schooltaalcompetenties in de niet-taalvakken (Nora Bogaert)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

Recognized HTML document

9. Taalgericht vakonderwijs

Ronde 5

Nora Bogaert

Centrum voor Taal & Onderwijs / Steunpunt GOK Contact: nora.bogaert@arts.kuleuven.be

Taligere lessen en toch geen taallessen? Werk maken van schooltaalvaardigheid en schooltaalcompetenties in de niet-taalvakken

1. Inleiding

In het secundair onderwijs, ook in het TSO en het BSO, wordt de werkelijkheid vaak vanuit een erg abstraherend perspectief benaderd. Dat brengt theoretische lessen met zich mee in een specifieke taal, de zogenaamde cognitief-academische taal of schooltaal. Aan de lessen algemene, technische, muzische en praktijkvakken komen niet alleen tal van vaktermen te pas, maar ook andere abstracte begrippen zoals ‘element’, ‘factor’, ‘feit’, ‘verschijnsel’, ‘kenmerk’, ‘oorzaak’, ‘gevolg’, ‘functie’, ‘voorwaarde’, ‘opeenvolging’, etc. Voor de leerlingen is schooltaal niet altijd even begrijpelijk, met als gevolg dat ze de schooltaal niet kunnen verwerven en hierdoor niet tot duurzaam leren van de vakmaterie komen.

Woorden ‘uitleggen’ blijkt lang niet altijd wat op te leveren. Om de uitleg van abstracte termen te kunnen begrijpen, moet een leerling heel wat talige en andere voorkennis hebben. Overigens kunnen niet alle woorden worden uitgelegd. Hoe kunnen leerkrachten in niet-taalvakken er dan wél voor zorgen dat de leerlingen betekenis geven aan de taal die zij gebruiken en dat de leerlingen zich die taal bovendien ook eigen maken?

 

Het proces van het verwerken van de leermaterie vergt heel wat talige competenties: informatie uit mondelinge uiteenzettingen en instructies verwerken, informatie uit leer- en studieteksten verwerken, mondeling of schriftelijk verslag uitbrengen over een uitgevoerde opdracht, etc. De uitspraak ‘elke leerkracht is een taalleerkracht’, betekent dat het hele team zich tot doel moet stellen om deze talige competenties te ontwikkelen.

 

In de workshop laat ik de deelnemers ondervinden dat vakleerkrachten de verwerving van schooltaal en de ontwikkeling van de vereiste schooltaalcompetenties sterk kunnen bevorderen via een didactiek die gericht is op actief en coöperatief leren. De vakdoelen komen hierbij allerminst in het gedrang; de aanpak leidt zelfs tot diepgaandere en duurzamere verwerving van kennis en competenties.

9

303